Marrëveshja Trump-Iran: Çfarë përmban marrëveshja e armëpushimit 60-ditor dhe çfarë pritet më tej

Marrëveshja Trump-Iran: Një hap drejt paqes apo një armëpushim i përkohshëm?

Shqetësimet globale për një përshkallëzim të luftës në Lindjen e Mesme po zvogëlohen pasi SHBA-ja dhe Irani janë afër nënshkrimit të një marrëveshjeje të armëpushimit 60-ditor, e cila mund të shpallet edhe këtë fundjavë. Sipas zyrtarëve amerikanë, ky marrëveshje përfshin hapa konkretë për lehtësim të sanksioneve, rifillimin e eksportit të naftës iraniane dhe negociata për kufizimin e programit bërthamor të Teheranit. Por çfarë përmban saktësisht ky dokument dhe cilat janë rreziqet e tij? ---

Çfarë përfshin marrëveshja e armëpushimit?

Drafti i marrëveshjes, i cili është konfirmuar nga disa burime të njohura me negociatat, parashikon një memorandum mirëkuptimi (MOU) 60-ditor që mund të zgjatet me pëlqimin e ndërsjellë. Gjatë kësaj periudhe, palët kanë përcaktuar detyrime të qarta:

• Hapja e Ngushticës së Hormuzit: Anijet tregtare do të kalojnë pa tarifa, ndërsa Irani do të detyrohet të pastrojë minat e vendosura në ngushticë për të siguruar lirinë e lëvizjes detare.


• Lehtësim i sanksioneve amerikane: SHBA-ja do të heqë bllokadën ndaj porteve iraniane dhe do të lejojë eksportin e naftës, megjithëse në kufizime të caktuara.


• Angazhime bërthamore: Irani do të pezullojë pasurimin e uraniumit në nivele të larta dhe do të dorëzojë rezervat e tij të materialit bërthamor, në këmbim të heqjes së sanksioneve gjatë negociatave.

Zyrtari amerikan ka theksuar se parimi i Trumpit është "lehtësim në këmbim të rezultateve", duke theksuar se lehtësimi ekonomik do të varet nga përmbushja e kërkesave bërthamore nga Irani. Sipas tij, kjo marrëveshje nuk është një "armëpushim i njëanshëm", por një hap drejt dialogut të ndërsjellë. ---

Pse kjo marrëveshje është e rëndësishme për tregun global?

Nafta iraniane, e cila ka qenë jashtë tregut për vite me radhë, mund të rifillojë eksportet, duke ulur presionin mbi çmimet globale të naftës. Sanksionet kanë goditur ekonominë iraniane, duke e detyruar Teheranin të kërkojë një zgjidhje të shpejtë. Sipas zyrtarëve, lehtësimet e shpejta do të ndihmojnë jo vetëm Iranin, por edhe konsumatorët ndërkombëtarë, të cilët kanë vuajtur nga fluktuacionet e çmimeve.

Një aspekt tjetër i rëndësishëm është përfundimi i luftës ndërmjet Izraelit dhe Hezbollahut në Liban, një kërkesë që kishte shqetësuar shumë partnerët e SHBA-së në rajon. Sipas draftit, nëse Hezbollah përmbahet nga riarmatimi ose sulmet, Izraeli do të përmbahet nga veprime të ndëshkuara. Megjithatë, zyrtarët kanë theksuar se Izraeli do të mbrojë interesat e veta nëse kërcënimet vazhdojnë. ---

Çfarë pritet më tej dhe cilat janë rreziqet?

Shtëpia e Bardhë shpreson që marrëveshja të shpallet këtë diel, por ka rrezik që ajo të dështojë në momentet e fundit. Zyrtarët kanë deklaruar se SHBA-ja mund të tërheqë lehtësimet nëse Irani nuk përmbush angazhimet e tij, veçanërisht në lidhje me programin bërthamor. Nga ana tjetër, Irani ka kërkuar heqje të plotë të sanksioneve, por negociatat kanë treguar se lehtësimet do të jenë të përkohshme dhe kushtëzuar.

Sipas këshilltarëve të Trumpit, nëse Irani bëhet i gatshëm të ndryshojë drejtimin e tij politik dhe të përmbushë kërkesat bërthamore, SHBA-ja është e gatshme të rivendosë marrëdhëniet plotësisht, duke e parë potencialin ekonomik të Iranit si një "gjigant" të pazbuluar. Megjithatë, shumë vështirësojnë se Irani do të pranojë kufizime të rënda në programin e tij bërthamor, i cili ka qenë një simbol i pavarësisë së tij kombëtare. ---

Si u arrit kjo marrëveshje?

Negociatat kanë qenë të ndërlikuara, me ndërmjetësimin e vendeve si Pakistani, Arabisë Saudite, Katarit dhe Turqisë. Presidenti Trump ka diskutuar marrëveshjen me liderë arabë dhe myslimanë, të cilët kanë shprehur mbështetje për një zgjidhje diplomatike. Marshalli pakistanez Asim Munir ka luajtur një rol kyç në finalizimin e marrëveshjes gjatë vizitave të tij në Teheran.

Gjendja ka qenë e luhatshme gjatë javës së fundit, me Trumpin që ka alternuar midis avancimit të marrëveshjes dhe kërcënimit me sulme të reja. Sidoqoftë, në mbrëmjen e së shtunës, ai ka treguar një prirje më të madhe për një zgjidhje paqësore, duke shpresuar që marrëveshja të shpallet në orët e ardhshme. ---

Perspektiva për të ardhmen

Nëse marrëveshja do të finalizohet, ajo mund të shënojë një hap të rëndësishëm drejt stabilitetit në Lindjen e Mesme. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse ajo do të çojë në një marrëveshje afatgjatë që adreson të gjitha kërkesat e ndërsjella. Ekonomia iraniane, e cila po vuaj nga inflacioni dhe papunësia, mund të përfitojë nga lehtësimet e shpejta, por vështirësitë politike brenda vendit mund të pengojnë avancimin e negociatave.

Për momentin, botëria vëzhgon me pritje se si do të zhvillohet kjo marrëveshje, duke shpresuar që ajo të sjellë jo vetëm paqe në rajon, por edhe një stabilitet të ri në tregun global të naftës. Nëse Irani përmbush angazhimet e tij, mund të hapen rrugë të reja për dialog dhe bashkëpunim në të ardhmen.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.