Arseni në Llojan: Banorët vuajnë ndërsa institucioneve i mungon veprimi

Arseni në Llojan: Një kërcënim i heshtur për banorët

Fshati Llojan në Komunën e Likovës po vuajti nga një nga problemet më urgjente mjedisore në Maqedoninë e Veriut: ndotja me arsen. Për vite me radhë, deponia e mbeturinave të minierës së mëparshme ka lëshuar substanca të rrezikshme, duke ekspozuar banorët ndaj rrezikut të helmimit. Pavarësisht premtimeve të institucioneve, problemi mbetet i pazgjidhur, ndërsa banorët janë të detyruar të jetojnë në një ambient të kontaminuar.

Rreziku për shëndetin e fëmijëve dhe komunitetit

Një nga shqetësimet më të mëdha të banorëve është ndikimi në shëndetin e fëmijëve. Shkolla fillore “Rilindja”, e vendosur në afërsi të deponisë, është një zonë e rrezikshme për nxënësit. Sipas një banori lokal:

“Pluhuri i arsenit bartet deri te shkolla dhe depozitohet në arat përreth. Uji është gjithashtu i kontaminuar, duke rritur rrezikun për helmim. Institucionet kanë premtuar zgjidhje, por deri më tani, gjithçka mbetet në letër.”

Përveç kësaj, erërat e keqta që vijnë nga deponia janë një problem i përditshëm, veçanërisht kur era fryn nga drejtimi i minierës. Banorët kanë raportuar se kanë vuajtur nga simptoma të ndryshme, duke përfshirë dhimbje koke, lodhje dhe probleme të frymëmarrjes.

Procesi i koncesionit: Nga premtimet te vonesat e pafund

Qeveria e Maqedonisë së Veriut ka nisur procedurën për dhënien e koncesionit për shfrytëzimin e mineraleve teknogjene në Llojan. Megjithatë, procesi është ngadalësuar, dhe banorët kanë humbur besimin në autoritete. Ministria e Energjetikës ka deklaruar se dokumentacioni për tenderin është përgatitur, por asnjë afat i qartë nuk është përcaktuar për shpalljen e koncesionit.

• Qeveria ka formuar një komision për të udhëhequr procedurën, por deri më tani nuk ka pasur asnjë zhvillim konkret.
• Ministria e Mjedisit ka deklaruar se do të veprojë në koordinim me institucione të tjera, por nuk ka dhënë asnjë afat për pastrimin e deponisë.
• Banorët janë të lodhur nga premtimet dhe kërkojnë veprim të menjëhershëm për të mbrojtur shëndetin e tyre.

Ndotja e ujit dhe rreziku për komunitetin

Një nga problemet më serioze është kontaminimi i ujit me arsen dhe metale të rënda. Uji i pijshëm në Llojan është i prekshëm, duke rritur rrezikun për helmim të banorëve. Sipas një banori:

“Fëmijët tanë po helmohet ndërsa institucioneve i mungon veprimi. Ne kërkojmë që problemi të zgjidhet menjëherë, përpara se të jetë shumë vonë.”

Përveç kësaj, stacioni hekurudhor në Tabanoc, i cili do të shndërrohet në një pikëkalim të përbashkët ndërmjet Maqedonisë dhe Serbisë, është gjithashtu i ekspozuar ndaj ndotjes. Kontrolli policor, doganor dhe fitosanitar në këtë zonë mund të përbëjë një rrezik të mëtejshëm për shëndetin e udhëtarëve.

Çfarë duhet të bëjnë institucioneve?

Ekspertët kanë theksuar se situata në Llojan kërkon veprim të menjëhershëm. Ndër masat që duhen marrë janë:

• Pastrimi i menjëhershëm i deponisë për të parandaluar përhapjen e mëtejshme të arsenit.
• Monitorimi i vazhdueshëm i cilësisë së ujit për të siguruar sigurinë e banorëve.
• Ngritja e një barrierë mbrojtëse përreth deponisë për të reduktuar ndikimin e pluhurit dhe erërave të keqta.
• Informimi i banorëve për rreziqet dhe masat e sigurisë që duhet të ndjekin.

Deri më tani, institucioneve kanë dështuar të përmbushin premtimet e tyre. Banorët e Llojanit janë të vendosur të mbeten në fshatin e tyre, por kërkojnë që autoritetet të marrin veprime konkrete për të zgjidhur këtë krizë mjedisore.

Problemi i arsenit në Llojan nuk është vetëm një sfidë lokale, por një kërcënim kombëtar për shëndetin e qytetarëve. Koha për veprim është tani, përpara se situata të bëhet e papërmbajtshme.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.