BE hodh 2,4 miliardë dollarë për IA: Lufta e re teknologjike kundër SHBA-së dhe Kinës

BE niset në garë për sovranitetin dixhital: 2,4 miliardë dollarë për IA Bashkimi Evropian (BE) ka nisur një fushatë të gjerë investimi për të reduktuar varësinë nga teknologjitë e huaja dhe të forcojë pozicionin e tij në fushën e Inteligjen...

Korrik 31, 2026 - 11:30
BE hodh 2,4 miliardë dollarë për IA: Lufta e re teknologjike kundër SHBA-së dhe Kinës

BE niset në garë për sovranitetin dixhital: 2,4 miliardë dollarë për IA

Bashkimi Evropian (BE) ka nisur një fushatë të gjerë investimi për të reduktuar varësinë nga teknologjitë e huaja dhe të forcojë pozicionin e tij në fushën e Inteligjencës Artificiale (IA). Në qendër të këtij plani janë 7 gigafabrika të IA-së, të cilat do të prodhojnë procesorë të avancuar, softuerë, platforma cloud dhe qendra të dhënash me efikasitet energjetik. Investimi total arrin në 30 miliardë euro, nga të cilat 10 miliardë do të vijnë nga BE-ja dhe shtetet anëtare, ndërsa 20 miliardë do të sigurohen nga partnerë privatë.

Si do të funksionojë plani i BE-së për IA?

Financimi do të menaxhohet nga Ndërmarrja e Përbashkët Evropiane për Kompjuterikën me Performancë të Lartë (EuroHPC JU), një organizatë e themeluar në vitin 2020 për të bashkuar burimet e BE-së, vendeve evropiane dhe partnerëve privatë. Qëllimi është të zgjerohet kapaciteti i Evropës në IA dhe të ofrohet qasje në infrastrukturë për startup-e, kompani në rritje, ndërmarrje të vogla dhe të mesme, universitete dhe autoritete publike.

Pse BE-ja e quan këtë nismë një "pikë kthese"?

Henna Virkkunen, nënkryetare ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, e ka cilësuar këtë investim si një domosdoshmëri strategjike. "Zhvillimi i IA-së po përshpejtohet, dhe BE-ja duhet të veprojë shpejt për të mos mbetur mbrapa", tha ajo. Objektivat kryesorë janë:

  • Të trefishohen kapacitetet e qendrave të të dhënave brenda 5-7 viteve;
  • Të reduktohet varësia nga teknologjitë e huaja, veçanërisht nga SHBA-ja dhe Kina;
  • Të rritet pavarësia energjetike përmes qendrave të dhënash me efikasitet të lartë.

Varësia e BE-së nga SHBA-ja dhe Kina: Rreziku i cenueshmërisë teknologjike

Aktualisht, BE-ja ka 19 qendra të dhënash, të shpërndara nga Spanja deri në Finlandë. Megjithatë, ajo mbetet shumë e varur nga aktorë të huaj për teknologjinë e saj, gjë që e bën të cenueshme ndaj presionit politik dhe ekonomik.

Sfidat që ballafaqon BE-ja

Një nga problemet kryesore është energjia e shtrenjtë në Evropë, e cila e bën konkurrencën me SHBA-në dhe Kinën më të vështirë. Në SHBA, kushtet e energjisë janë më të favorshme, ndërsa Kina kontrollon furnizimin me minerale kritike për teknologjinë. Për shembull:

  • Donald Trump ka përdorur presionin ekonomik për të ndikuar në rregullat teknologjike të BE-së;
  • Kina ka kufizuar eksportin e mineraleve të rëndësishme, duke rritur varësinë e Evropës nga furnizuesit aziatikë.

Çfarë pritet nga kjo nismë e BE-së?

Nëse plani zbatohen me sukses, BE-ja mund të arrijë:

  • Pavarësi teknologjike në fushën e IA-së;
  • Rritjen e konkurrencës globale kundër SHBA-së dhe Kinës;
  • Zhvillimin e një ekosistemi vendor për inovacionin në IA.

Sidoqoftë, sfidat janë të mëdha, dhe BE-ja duhet të veprojë shpejt për të mos mbetur mbrapa në këtë garë globale.


Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.