Boronicat e Malit Sharr: Konflikti i ardhurave midis vendasve dhe "të huajve"

Boronica, fruti i verës që ndan opinionet në Malin Sharr

Boronica, një frut pyjor shumë i kërkuar gjatë verës, ka nisur sezonin e mbledhjes në Malin Sharr, duke ngritur pyetje mbi ndarjen e drejtë të burimeve midis banorëve vendas dhe atyre që vijnë nga jashtë. Për banorët e Malësisë së Tetovës, mbledhja e boronicave është një burim jetik i ardhurash, por rregulloret e reja të Parkut Kombëtar kanë nxitur debate të ashpra.

Konkurrenca e padrejtë: Vendasit vs. "të huajt"

Banorët e Shipkovicës dhe zonave të tjera të Malit Sharr ankohen për konkurrencën e padrejtë. Ndërsa vendasit duhet të paguajnë leje dhe tarifa për mbledhjen e drurëve ose boronicave, personat që vijnë nga Kosova, Shqipëria ose qytetet e tjera të Maqedonisë nuk kanë të njëjtat kufizime. Siç shpjegon Besim Abdija, një banor vendas:

“Po, ka boll boronicë, por vijnë të huajt që i mbledhin pa kontroll. Ne paguajmë për të mbledhur, ndërsa ata e bëjnë rehat. Nëse presim një dru për nevojat tona, na dënojnë, por ata nuk kanë asnjë problem.”

Sipas tij, çmimi i boronicave është 500 denarë për kilogram, por procesi i mbledhjes është i vështirë dhe kërkon kohë të madhe. Ndërsa, të huajt nuk kanë kufizime të ngjashme, duke ua marrë një pjesë të rëndësishme të tregut vendas.

Rregulloret e reja të Parkut Kombëtar: Një hap drejt drejtësisë?

Për të zgjidhur këtë situatë, Parku Kombëtar Mali Sharr ka futur një rregullore të re këtë vit. Sipas tyre, banorët vendas janë të liruar nga taksat, ndërsa të huajt duhet të paguajnë:

• 2.000 denarë në vit për mbledhjen e boronicave;
• 50.000 denarë plus 5 denarë për kilogram për kompanitë që operojnë në zonë.

Evzal Elmazi, drejtor i Parkut, shpjegon se:

“Të gjithë banorët lokalë brenda vendbanimeve të parkut janë të liruar nga pagesa. Ata që kanë adresë jashtë zonës duhet të paguajnë 500 denarë për leje.”

Sistemi i ri kërkon që kompanitë që punojnë me mbledhësit të dorëzojnë lista të personave që operojnë në zonë, duke siguruar kontroll më të mirë.

Boronica: Nga ushqimi deri te industria

Boronica nuk është vetëm një frut i verës, por një burim i rëndësishëm për shumë industri. Përdoret në:

• Prodhimin e ushqimeve dhe pijeve;
• Industrinë farmaceutike dhe kozmetike;
• Prodhimin e detergjentëve natyrorë.

Këtë vit, katër kompani kanë kërkuar kontrata për mbledhjen e boronicave në Malin Sharr, duke treguar interes të madh për këtë produkt.

Çfarë duhet të ndryshojë në të ardhmen?

Ndërsa rregulloret e reja janë një hap përpara, banorët vendas shpresojnë që kontrolli të bëhet më i rreptë për të parandaluar abuzimet. Konflikti aktual rreth boronicave në Malin Sharr është një shembull i mëtejshëm i tensionit midis zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes së mjedisit.

Një gjë është e qartë: boronica mbetet një pasuri e rëndësishme për rajonin, por rregullimi i saj duhet të jetë i drejtë për të gjithë.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.