Ç’përmban plani ambicioz i Erdoganit për reformimin e OKB-së

Në fjalimin e tij në Asamblenë e 81-të të Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, më 22 shtator, presidenti turk Recep Tayyip Erdogan shkoi përtej kërkesave tradicionale të Ankarasë për rishpërndarjen e vendeve në Këshillin e Sigurimit.

Turqia hodhi në tryezë një propozim që prek vetë strukturën e sistemit të krijuar pas Luftës së Dytë Botërore: heqjen e kategorisë së anëtarëve të përhershëm dhe, bashkë me të, edhe të drejtën e vetos.

Motoja e njohur e Erdoganit, “Bota është më e madhe se pesë!”, mori kësaj here një formë konkrete institucionale.

Sipas modelit të propozuar nga Ankaraja, Këshilli i Sigurimit do të përbëhej vetëm nga anëtarë të zgjedhur nga Asambleja e Përgjithshme, me mandate të përkohshme dhe të rinovueshme vetëm përmes një votimi të ri.

Logjika turke është se shtimi i vendeve të përhershme, siç kërkojnë disa fuqi të mëdha rajonale, nuk do ta zgjidhte problemin themelor, por thjesht do të zgjeronte rrethin e shteteve me privilegje të veçanta.

Për Ankaranë, problemi nuk është vetëm mungesa e përfaqësimit, por përqendrimi i pushtetit vendimmarrës në duart e pesë vendeve.

Pengesa e nenit 108

Plani përballet me një pengesë të madhe juridike. Neni 108 i Kartës së OKB-së kërkon që çdo ndryshim kushtetues të miratohet me dy të tretat e Asamblesë së Përgjithshme dhe të ratifikohet nga dy të tretat e shteteve anëtare, përfshirë të pesë anëtarët e përhershëm: Shtetet e Bashkuara, Kinën, Rusinë, Britaninë e Madhe dhe Francën.

Kjo krijon një paradoks të qartë: për të hequr veton, duhet edhe miratimi i atyre shteteve që gëzojnë pikërisht këtë privilegj. Pra, reforma më radikale e propozuar nga Turqia do të kërkonte që pesë fuqitë kryesore të pranonin kufizimin e pushtetit të tyre.

Presioni për ndryshim, lidhet edhe me pamundësinë e shpeshtë të Këshillit të Sigurimit për të reaguar ndaj krizave ndërkombëtare. Edhe Rezoluta 76/262 e Asamblesë së Përgjithshme, e cila parashikon mbledhjen e saj pas çdo përdorimi të vetos, nuk ka ndryshuar vetë fuqinë juridike të këtij mekanizmi.

Përçarja mes reformatorëve

Po ashtu, Turqia nuk ka pas vetes një front reformist unik. Bashkimi Afrikan kërkon të paktën dy vende të përhershme për Afrikën, të pajisura edhe me veto.

Gjermania, Japonia, India dhe Brazili, përmes grupit G4, kërkojnë gjithashtu vende të reja të përhershme, ndërsa janë shprehur të hapur ndaj kufizimeve të përkohshme të përdorimit të vetos.

Ankaraja, pjesë e grupit “Uniting for Consensus”, ku bën pjesë edhe Italia, kundërshton krijimin e vendeve të reja kombëtare të përhershme dhe kërkon një sistem rotacioni.

Moska reagoi menjëherë kundër heqjes së vetos. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se Rusia mbështet zgjerimin e përfaqësimit të vendeve në zhvillim, por e konsideron të paprekshëm statusin e anëtarëve të përhershëm dhe të drejtën e vetos.

Në këto kushte, propozimi i Erdogan ka edhe një dimension negociues. Duke e vendosur në qendër të debatit heqjen e privilegjeve të vitit 1945, Ankaraja synon të shtyjë diskutimin drejt një modeli ku Asambleja e Përgjithshme të ketë rol më të madh dhe Këshilli i Sigurimit të mbështetet te mandate të gjata, por të përkohshme.

Sfida për Turqinë tani është të shndërrojë kundërshtimin ndaj vetos nga një slogan diplomatik në një koalicion të qëndrueshëm shtetesh që do të mbështesin modelin e saj të reformës.

The post Ç’përmban plani ambicioz i Erdoganit për reformimin e OKB-së appeared first on InfoShqip.com.

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.