Dokumenti i fshehtë që dëboi shqiptarët e Kumanovës drejt Anadollit

Dokumenti që vulosi fatin e mijëra familjeve shqiptare

Në vitin 1957, një dokument i thjeshtë por i frikshëm u lëshua në Shkup. Ky fletëudhëtim pa kthim, i titulluar në dy gjuhë si “PUTNI LIST ZA STRANCE / LAISSER-PASSER POUR ETRANGERS”, ishte më shumë se një leje udhëtimi. Ishte një akt i shpronësimit dhe dëbimit të dhunshëm të popullsisë shqiptare nga Kumanova drejt Anadollit.

Si u përdor ligji për të zhdukur shqiptarët nga toka e tyre

Regjimi i atëhershëm përdori një strategji të hollë ligjore për të zbrazur fshatrat e Kumanovës. Shqiptarët autoktonë u shpallnin “të huaj” në tokën e tyre përmes formulës BEZ DRŽAVLJANSTVA (Pa Shtetësi). Ky akt i çonte familjet në një situatë të pamundur:

• Nuk kishin më të drejtë të ktheheshin në shtëpitë e tyre;
• Pasuria e tyre kalonte automatikisht në duart e shtetit jugosllav;
• U detyruan të largoheshin nën presion të vazhdueshëm institucionale.

Tragjedia e familjes Aliji: Një dëshmi e gjallë e dhimbjes

Dokumenti me numër 185/58 tregon historinë e familjes Aliji nga fshati Hotël (Otlja) i Kumanovës. Kryefamiljari, Isa I. Aliji (lindur më 28 Tetor 1934), ishte një bujk i thjeshtë, i lidhur thellësisht me tokën që po ia prisnin. Bashkë me gruan e tij, Etlije (shtëpiake, lindur më 1932), u detyruan të lënë gjithçka pas dhe të niseshin drejt të panjohurës.

Fletëudhëtimi u lëshua më 15 Maj 1957, duke u dhënë atyre pak muaj për të mbledhur gjërat e tyre para se të niseshin përfundimisht drejt Greqisë dhe më pas Anadollit.

Rruga e dhimbjes: Kalimi përmes Idomenit

Për të arritur në Turqi, familjet shqiptare duhej të kalonin një udhëtim të gjatë përmes Greqisë. Në dokumentin e familjes Aliji, vulat e zeza të kontrollit kufitar në stacionin e Idomenit dëshmojnë orët e fundit të tyre në Ballkan:

• 10 Korrik 1958: Vula e kontrollit grek të pasaportave;
• 11 Korrik 1958: Vula e daljes nga Greqia.

Këto datë shënuan fundin e një periudhe për familjen Aliji dhe mijëra të tjerë, të cilët u dëbuan nga shtëpitë e tyre pa mundësi kthimi.

Një trashëgimi e heshtur e spastrimit etnik

Dokumenti, i ruajtur nga pasardhësit si dëshmi e gjallë, është një provë e pakontestueshme e spastrimit etnik të heshtur që u zbatua kundër shqiptarëve të Kumanovës. Ai tregon se si një vend mund të përdorte ligjin për të zhdukur një popullsi të tërë nga toka e tyre, duke i lënë pa shtëpi dhe pa atdhe.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.