Gjykata Speciale e Kosovës: Dështim i drejtësisë apo manipulim politik?

Një ish-zyrtar amerikan akuzon: Gjykata Speciale u krijua me baza të gabuara

Gjykata Speciale e Kosovës, institucioni i cili synonte të sjellë drejtësi për viktimat e luftës, është objekt i kritika të ashpra nga ish-zyrtari amerikan Jason Steinbaum. Në një editorial të publikuar në Bridges of Memory, ai e quan krijimin e kësaj gjykate si një dështim të drejtësisë dhe një akt të gabuar politik.

Sipas Steinbaum, Dhomat e Specializuara të Kosovës janë themeluar në mënyrë të gabuar, me ligj të gabuar dhe me mandatin e gabuar. Ai thekson se para krijimit të tyre, Shtetet e Bashkuara kishin një qëndrim më të rezervuar ndaj akuzave kundër Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), duke vlerësuar se pretendimet më të rënda nuk ishin të mbështetura me prova të mjaftueshme.

Raporti i Dick Marty: Nxitësi i presionit ndërkombëtar

Steinbaum përmend raportin e ish-senatorit zviceran Dick Marty, i cili akuzoi anëtarë të UÇK-së për trafikim organesh. Megjithëse ai pranon se raporti solli presion ndërkombëtar, ai thekson se akuzat nuk u dëshmuan në mënyrën e pretenduar.

Sipas tij, politika e SHBA-së ndryshoi në vitin 2015, kur Uashingtoni filloi të kërkojë nga Kosova krijimin e një gjykate të veçantë për trajtimin e këtyre pretendimeve. Steinbaum pretendon se SHBA-ja kishte rol kyç në hartimin e bazës ligjore për themelimin e Dhomave të Specializuara.

Një gjykatë jashtë kontrollit të Kosovës

Ai shpjegon se rezultati ishte krijimi i një institucioni që formalisht është pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës, por praktikisht funksionon në Hagë, pa gjyqtarë kosovarë. Ky model, sipas tij, e ka lënë Kosovën pa pronësi reale mbi drejtësinë.

Steinbaum vlerëson se kjo ka ndikuar në mungesën e mbështetjes publike dhe të legjitimitetit të këtij institucioni në Kosovë.

Drejtësia duhet të jetë gjithëpërfshirëse

Ai thekson se të gjithë personat që kanë kryer krime lufte duhet të përballen me drejtësinë, pavarësisht nga përkatësia etnike. Megjithatë, ai kritikon faktin që Dhomat e Specializuara janë fokusuar vetëm në veprimet e disa ish-udhëheqësve të UÇK-së, ndërsa sipas tij, krimet më të rënda gjatë luftës janë kryer nga forcat serbe dhe jugosllave.

Steinbaum i referohet edhe raporteve të organizatave ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, duke theksuar se mijëra shqiptarë të Kosovës u vranë, u dëbuan nga shtëpitë e tyre dhe shumë gra u dhunuan gjatë luftës.

Kritika ndaj procesit gjyqësor dhe paraburgimit

Në shkrimin e tij, ai përmend edhe ish-presidentin e Kosovës, Hashim Thaçi, dhe ish-kryetarin e Kuvendit, Kadri Veseli, të cilët po përballen me proces gjyqësor në Hagë. Steinbaum thekson se ata u dorëzuan vullnetarisht dhe se duhet respektuar parimi i prezumimit të pafajësisë deri në një vendim përfundimtar.

Ai kritikon gjithashtu kohëzgjatjen e paraburgimit, duke argumentuar se mbrojtja e dëshmitarëve mund të realizohet edhe pa mbajtur në burg persona që ende nuk janë shpallur fajtorë.

Çështja që nisi gjithë procesin tashmë është ndryshuar

Një tjetër kritike e Steinbaum është se çështja kryesore që çoi në krijimin e Gjykatës Speciale nuk është më pjesë e procesit aktual. Ai thekson se raporti i Dick Marty-t ishte i përqendruar në trafikim organesh, ndërsa aktakuzat aktuale lidhen me përgjegjësi udhëheqëse dhe sulme ndaj kundërshtarëve.

Në fund, Steinbaum konkludon se drejtësia për viktimat e luftës në Kosovë mbetet e domosdoshme, por ajo duhet të jetë gjithëpërfshirëse dhe jo e kushtëzuar nga presioni politik.

Jason Steinbaum, ish-zyrtar i Kongresit amerikan për më shumë se tre dekada, është aktualisht profesor në Universitetin Amerikan në Uashington.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.