Irani kërkon tarifa në Ngushticën e Hormuzit: Cilët janë rreziqet globale?

Irani po ndryshon rregullat në Ngushticën e Hormuzit: Çfarë ndodh?

Regjimi iranian po përgatitet të vendosë një sistem të ri tarifash për kalimin e anijeve në Ngushticën e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme detare në botë. Vendimi, i shpallur nga kryenegociatori iranian dhe kryetari i Parlamentit, Mohammed Bagher Galibaf, do të ndryshojë përgjithmonë dinamikën e tregtisë globale të naftës dhe gazit.

Pse Irani dëshiron kontroll mbi Hormuzin?

Ngushtica e Hormuzit është pika më e ngushtë detare në botë, ku kalojnë rreth 20% e furnizimit global me naftë. Deri më tani, kalimi ishte i lirë, por Teherani po kërkon të ushtrojë kontroll përmes krijimit të një institucioni të ri: Autoriteti i Ngushticës së Gjirit Persik.

Garda Revolucionare iraniane ka filluar të kërkojë nga anijet një "sigurim" paraprak për kalimin, i cili gjatë negociatave ofrohet pa pagesë. Megjithatë, ky veprim ka shkaktuar tensione të mëdha me SHBA-në, e cila ka ndërmarrë kundërpërgjigje ushtarake.

Si do të funksionojnë tarifat e reja?

Sipas planit iranian, pagesa nuk do të quhet "tarifë kalimi", por kompensim për shërbime detare, si orientimi për lundrim të sigurt ose mbrojtja e mjedisit. Megjithatë, analistët e shohin këtë si një mënyrë për të ushtruar presion ekonomik ndaj vendeve që përdorin ngushticën.

Një precedent i tillë mund të nxisë konflikte të reja në ngushtica të tjera strategjike, si Malaka ose Tajvani, duke rritur kostot e tregtisë ndërkombëtare.

Cilët janë aleatët e Iranit dhe cilët kundërshtarët?

Omani, që kontrollon bregun jugor të ngushticës, është një nga partnerët e mundshëm të Iranit. Sipas Bloomberg, Muskati po negocion me Teheranin për pjesëmarrje në të ardhurat e mundshme, të cilat mund të arrijnë në dhjetëra miliarda dollarë në vit.

Nga ana tjetër, SHBA, vendet sunite të Gjirit dhe kompanitë detare europiane janë kundër këtij plani. Një tarifë në Hormuz do të rrisë kostot e transportit dhe do të dobësojë besueshmërinë e SHBA-së në rajon.

Çfarë do të ndodhë nëse Irani vendos tarifat?

Nëse Teherani vazhdon me këtë plan, vendet e Gjirit mund të kërkojnë alternativa, si rrugët detare përmes naftësjellësit Abu Dhabi (i cili do të dyfishohet deri në 2027) ose transportin me kamion drejt porteve të tjera.

Sipas analistëve, Irani mund të humbasë më shumë se fiton. Një luftë ekonomike në Hormuz do të rrezikojë paqen në rajon dhe do të nxisë një reagim të fortë nga aleatët e SHBA-së.

Përfundim: Një lojë me rreziqe të larta

Vendimi i Iranit për të vendosur tarifa në Ngushticën e Hormuzit nuk është vetëm një çështje lokale, por një sfidë ndërkombëtare që mund të ndryshojë rregullat e tregtisë globale. Nëse Teherani nuk guxon të bëjë lëvizjen e plotë, rreziku i një konflikti të ri në Gjirin Persik mbetet i lartë.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.