Irani sulmon Gjirin Persik: A po humbet SHBA-ja besimin në marrëveshje?

Diplomacia e ndërmjetësuar: SHBA dhe Iran flasin përmes Katarit

Përpjekjet për të rivitalizuar marrëveshjen e brishtë të mirëkuptimit ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë marrë një kthesë të papritur. Ajo që fillimisht dukej si një mundësi për bisedime të drejtpërdrejta në Doha, ka evoluar në një model të diplomacisë indirekte, ku Katari ndërmjetëson mes palëve. Ky ndryshim nuk është vetëm simbolik, por dëshmon për brishtësinë e marrëveshjes dhe mungesën e besimit reciprok.

Sipas Marc J. Sievers, ish-ambasador i SHBA-së në Oman dhe ekspert i Lindjes së Mesme, ky ndryshim tregon se tensionet në Gjirin Persik kanë arritur në një nivel kritike. “Nuk ka besim ndaj regjimit iranian, dhe do të duhet shumë kohë që ai besim të rindërtohet”, thotë ai. Shtëpia e Bardhë duhet të vendosë nëse dërgimi i negociatorëve në Doha ka ndonjë vlerë, duke pasur parasysh se Teherani ka deklaruar se nuk do të bisedojë ballë për ballë. ---

Sulmet iraniane: Një sulm i parë i drejtpërdrejtë ndaj fqinjëve

Që nga 28 shkurt, Irani ka intensifikuar sulmet kundër vendeve të Gjirit, duke synuar infrastrukturën energjetike, qendrat turistike dhe objektet civile në Bahrejn, Kuvajt dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Kjo është hera e parë që Teherani sulmon drejtpërdrejt fqinjët e tij, duke shkaktuar tronditje në rajon.

Sipas Sievers, këto sulme janë një sinjal i dobësisë së regjimit iranian, i cili përpiqet të tregojë kontroll, por në realitet dëshmon se Gardës Revolucionare Islamike nuk është në linjë me qëndrimin e udhëheqjes politike. “Nëse edhe ata donin një marrëveshje, pse do të dërgonin dronë sulmues kundër anijeve?”, pyet ai. ---

Rreziku për Ngushticën e Hormuzit: Arteria ekonomike në rrezik

Ngushtica e Hormuzit, e cila kontrollon rrugën e naftës për rreth 20% të furnizimit global, është bërë një pikë kritike e tensionit. Edhe pse Omani nuk është direkt i prekshëm, vendet e tjera të Gjirit po kërkojnë alternativa. Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite kanë investuar në tubacione alternative, ndërsa Kuvajti mbetet më i ekspozuar.

Sievers thekson se liria e lundrimit në Gjirin Persik është një interes global. “Është jashtëzakonisht e rëndësishme që Iranit të mos i lejohet e drejta për të sulmuar anijet në ujërat ndërkombëtare”, shton ai. Nëse kjo vazhdon, rajonin mund ta presojnë marrëveshje shumëpalëshe për transportin detar dhe ndryshime në strukturën e sigurisë rajonale. ---

Çështjet bërthamore dhe presionet e brendshme në Iran

Përveç Ngushticës së Hormuzit, bisedimet duhet të përfshijnë edhe përjashtimet nga sanksionet dhe rezervat e uraniumit të pasuruar. Sipas Sievers, këto çështje janë të ndërlidhura, dhe JD Vance, nënpresidenti amerikan, ka qenë i qartë: “Nuk do të ketë lehtësim të gjerë të sanksioneve derisa Irani të bëjë zotimet e duhura lidhur me programin e tij bërthamor”.

Brenda Iranit, paqëndrueshmëria politike po ndikon në negociatat. Ndërsa presidenti Masud Pezeshkian dhe ministri i Jashtëm duket se dëshirojnë një marrëveshje, Gardës Revolucionare mbetet një pengesë. Sulmet e fundit kundër anëtarëve të saj në Kermanshah kanë shtuar edhe më shumë tensionet e brendshme. ---

A është ky fundi i marrëveshjes apo një armëpushim i përkohshëm?

Ekspertët janë të ndarë nëse ky model i diplomacisë indirekte mund të çojë në një zgjidhje të qëndrueshme ose nëse është thjesht një armëpushim i përkohshëm. Sipas Sievers, besimi ndërmjet SHBA-së dhe Iranit është zhdukur, dhe rindërtimi i tij do të kërkojë kohë dhe veprime konkrete nga Teherani.

“Nëse Irani dëshiron të tregojë se nuk përbën kërcënim, duhet të punojë shumë për të kapërcyer trashëgiminë e sulmeve të tij të paligjshme”, thotë ai. Deri atëherë, tensionet në Gjirin Persik mbeten një bombë me vonesë, duke rrezikuar jo vetëm rajonin, por edhe stabilitetin global.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.