Komunat në Maqedoni humbasin 50 milionë euro për taksat e paluajtshme

Komunat në Maqedoni: një sistem tatimor në krizë

Sistemi i mbledhjes së taksave për pronën e paluajtshme në Maqedoni ballafaqohet me një krizë të thellë. Sipas të dhënave zyrtare, gjatë periudhës 2020–2024, komunitetet lokale kanë mbetur me afër 50 milionë euro në borxhe tatimore, ndërsa vetëm 4 milionë euro janë rikuperuar. Problemi është shumë më i gjerë se sa një thjeshtë vonesë në pagesë: ai prek thelbin e efikasitetit fiskal dhe menaxhimit të mirë të burimeve publike.

Cilët janë faktorët kryesorë të këtij dështimi?

Një raport i Entit Shtetëror për Revizion (ESHR) ka zbuluar se sistemi aktual i taksave është i mbushur me dobësi strukturore. Këto janë problemet më të mëdha:

• Regjistrat e vjetruar: Komunat nuk përditësojnë regjistrat e pronës, duke përdorur vlerësime të vjetra që nuk përfaqësojnë vlerën reale të tregut.
• Mungesa e inspektorëve: Vetëm 16 inspektorë tatimorë janë aktivë në të gjithë vendin, një numër shumë i ulët për të monitoruar 80 komuna.
• Metodologjia e vjetruar: Llogaritja e taksave bazohet në norma të vjetra, të cilat nuk përshtaten me ndërtesat moderne ose materialet e reja.
• Koordinimi i dobët: Ka një mungesë të madhe bashkëpunimi midis institucioneve, duke bërë që shumë raste të mbeten të pashpërndara.

Sa borxhe janë të vjetra dhe pse nuk janë rikuperuar?

Sipas revizionit të ESHR, 67% e borxheve tatimore janë më të vjetra se 5 vjet. Kjo tregon se sistemi nuk ka mekanizma efektivë për të zbatuar pagesat e vonuara. Vetëm 15 komuna kanë kryer rivlerësime të vlerës së tregut gjatë periudhës së analizuar, ndërsa shumica kanë mbetur me vlerësime të vjetra që nuk korrespondojnë me realitetin.

Çfarë thotë programi i vitit 2025 për zgjidhjen e këtij problemi?

Departamenti për Zhvillim Rajonal (DZR) ka nisur një revizion të gjerë për të vlerësuar efikasitetin e masave aktuale. Qëllimi është të identifikohen dobësitë dhe të propozohen reforma që do të sigurojnë:

• Përditësimin e regjistrave të pronës sipas detyrës zyrtare.
• Rivlerësimin e metodologjisë për llogaritjen e taksave.
• Rritjen e numrit të inspektorëve dhe përmirësimin e koordinimit ndërmjet institucioneve.
• Zbatimin e mjeteve të reja dixhitale për monitorim në kohë reale.

Cilët janë pasojat ekonomike të këtij dështimi?

Humbjet financiare janë të mëdha. Komunat nuk kanë mundësi të mbledhin të ardhura të nevojshme për shërbime publike, ndërsa shteti humbet një pjesë të konsiderueshme të të ardhurave. Nëse sistemi mbetet i papërgjegjshëm, rreziku është që borxhet të rriten edhe më shumë, duke shtuar presionin mbi buxhetin kombëtar.

Çfarë duhet të bëhet tani?

Për të përmirësuar gjendjen, ekspertët propozojnë:

• Një reformë ligjore që detyron përditësimin e regjistrave dhe rivlerësimin periodik të pronës.
• Investime në teknologji dhe trajnime për punonjësit e departamenteve tatimore.
• Një plan të qartë për zbatim të borxheve të vjetra, duke përdorur mjete ligjore dhe inkurajuese.
• Krijimin e një sistemi të monitorimit dixhital që të ndihmonte në identifikimin e pronave të papaguara.

Pa ndryshime të menjëhershme, sistemi i taksave në Maqedoni do të vazhdojë të humbasë miliona euro, duke dëmtuar edhe më shumë financat publike. Është koha që institucioneve t’i marrin masa konkrete për të ndaluar këtë gjendje kritike.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.