Korrupsioni në shëndetësi: 84% e mjekëve e njohin, por vetëm 14% e raportojnë

Korrupsioni në shëndetësi: Një problem sistemik që normalizohet

Korrupsioni në kujdesin shëndetësor është një realitet që prek pothuajse të gjithë sistemet publike në vend. Sipas një hulumtimi të Shoqatës për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave (ESE), 84% e punonjësve të kujdesit shëndetësor besojnë se korrupsioni është i përhapur në institucione, por vetëm 14% e tyre e kanë raportuar ose kanë qenë dëshmitarë të një akti korruptiv. Ky kontrast tregon një kulturë të normalizuar të heshtjes, ku abuzimi sistemik mbetet i fshehtë.

Formatet e korrupsionit që shqetësojnë sistemin shëndetësor

Hulumtimi i ESE, i cili përfshinte 410 punonjës shëndetësorë dhe 21 drejtorë të institucioneve publike, zbuloi se formatet më të zakonshme të korrupsionit janë:

• Pagesa informale për shërbime që duhet të jenë falas (p.sh., kontroll mjekësor, kirurgji).
• Dhurata ose kupona para ose pas një shërbimi mjekësor.
• Rekomandime për ilaçe, laboratorë ose farmaci specifike, duke favorizuar interesat private.
• Referime për shërbime private nga mjekë të institucioneve publike.
• Kërkesa ose ofertë për shërbime intime në këmbim të trajtimit mjekësor ose avancimit në karrierë.

Sipas Borjan Pavlovski, koordinator për shëndetin publik në ESE, korrupsioni nuk është vetëm një problem individual, por një fenomen sistemik që lidhet me:

• Marrëdhëniet e pushtetit brenda institucioneve.
• Sigurinë e pacientëve dhe punonjësve shëndetësorë.
• Besimin e dobët në sistemin shëndetësor.

Grupet më të prekura: Gratë shtatzëna dhe pacientët e varfër

Hulumtimi zbuloi se korrupsioni është më i përhapur në shërbimet gjinekologjike dhe obstetrike, ku 74% e të anketuarve raportuan pagesa informale. Format më të zakonshme janë:

• Pagesa për një prerje cezariane pa indikacion mjekësor.
• Zgjedhja e një gjinekologu ose ekipi specifik në këmbim të ryshfetit.
• Diskriminimi ndaj grupeve të caktuara, si:
  • Gratë shtatzëna nën 18 vjeç.
  • Gratë pa sigurim shëndetësor.
  • Gratë rome, refugjatë ose me aftësi të kufizuara.

Siç shpjegon Jasminka Frishçiq, drejtoreshë ekzekutive e ESE, “rreziku i korrupsionit rritet kur pacientët kanë më pak pushtet, informacion ose zgjedhje”.

Abuzimi seksual: Një problem i fshehtë në sistem

Hulumtimi zbuloi se 1 në 5 punonjës shëndetësorë kanë dëgjuar për kërkesa ose oferta për favore seksuale nga kolegë ose pacientë. Për më tepër, 6.3% e punonjësve kanë qenë viktima të komenteve ose presioneve seksuale nga eprorë ose kolegë. Megjithatë, vetëm 7% e rasteve janë raportuar, kryesisht për arsye si:

• Mosbesimi se diçka do të ndryshojë (55%).
• Frika nga pasojat ose prishja e marrëdhënieve kolegjiale (56%).
• Mungesa e provave (36%).
• Perceptimi se rasti nuk është serioz (34%).

Mungesa e trajnimeve dhe masat për luftimin e korrupsionit

Një nga problemet kryesore është mungesa e përgatitjes së punonjësve shëndetësorë. Sipas hulumtimit:

• 77.6% e punonjësve nuk kanë marrë kurrë trajnim për identifikimin ose raportimin e korrupsionit.
• Në kujdesin shëndetësor terciar, kjo përqindje rritet në 82%.

Punonjësit kanë kërkuar masa sistemike për të luftuar këtë problem, duke përfshirë:

• Mbrojtjen e sinjalizuesve kundër ndëshkimeve.
• Sanksione më të rrepta kundër korrupsionit.
• Transparencë më të madhe në sistemin shëndetësor.
• Kushte pune dhe paga më të mira për të reduktuar varësinë nga ryshfeti.

Përfundim: Një sistem që duhet të ndryshojë

Korrupsioni në shëndetësi nuk është vetëm një problem i punonjësve, por një çështje që prek të gjithë shoqërinë. Pacientët shpesh nuk e dallojnë këtë praktikë, dhe vetëm një pjesë e vogël e rasteve raportohen. Siç thekson hulumtimi, “korrupsioni normalizohet, por duhet të luftohet me masa të qëndrueshme dhe ndërgjegjësimin e gjithë sistemit”.

Pa ndryshime të thella në transparencë, trajnime dhe mbrojtjen e sinjalizuesve, ky problem do të vazhdojë të rritet, duke kërcënuar sigurinë e pacientëve dhe besimin në sistemin shëndetësor.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.