Korrupsioni në shëndetësi: 84% e mjekëve e pranojnë si normal!

Hulumtimi alarmant: Korrupsioni në shëndetësi ka arritur nivele kritike

Një studim i fundit i realizuar nga Shoqata për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave (ESE) zbulon se 84% e punonjësve të kujdesit shëndetësor e konsiderojnë korrupsionin si një fenomen të përhapur ose shumë të përhapur në sistemin tonë shëndetësor. Kjo gjë ndodh ndërsa vetëm 14% e tyre pranojnë se kanë qenë dëshmitarë ose pjesë e një akti korruptiv, duke treguar një normalizim të dukshëm të korrupsionit në këtë sektor.

Hulumtimi, i cili ka përfshirë 410 punonjës shëndetësorë dhe 21 drejtorë të institucioneve publike, zbulon se format më të zakonshme të korrupsionit janë: pagesa direkte në para, dhurata, referime për shërbime private, rekomandime për ilaçe specifike dhe pagesa për shërbime që duhet të jenë falas. Por jo gjithçka mbaron këtu. Abazimi seksual dhe kërkesa për shërbime intime janë gjithashtu pjesë e këtij panorame të errët. ---

Formatet e korrupsionit që kanë mbizotëruar në sistem

Sipas Borjan Pavlovski, koordinator për shëndetin publik dhe atë të grave në ESE, korrupsioni nuk është thjesht një problem individual, por një çështje sistemike që prek qasjen në shërbime, marrëdhëniet e pushtetit dhe besimin në sistem. Më shumë se 74% e të anketuarve kanë raportuar se kanë qenë të përfshirë ose kanë dëshmuar ryshfet direkt nga pacientët ose të afërmit e tyre.

Formatet më të shpeshta të korrupsionit janë:

• Pagesa në para ose dhurata për shërbime që duhet të jenë falas;
• Referime për shërbime private (laboratorë, farmaci, klinika);
• Rekomandime për ilaçe specifike ose procedura të shtrenjta;
• Pagesa për termin e shpejtë te një specialist ose për një shtrat spitalor;
• Kërkesa për shërbime intime në këmbim të shërbimeve mjekësore ose avancimit profesional.

Një nga zonat më të prekura është kujdesi gjinekologjik dhe obstetrik, ku prerjet cezariane pa indikacion mjekësor janë të zakonshme për të "blerë" një lindje më të shpejtë ose të zgjedhur një mjek specifik. ---

Grupet më të prekura: Kush janë viktimat e korrupsionit?

Jasminka Frishçiq, drejtoreshë ekzekutive e ESE, thekson se grupet më të prekura janë ato me më pak pushtet dhe informacion:

• Gratë shtatzëna nën 18 vjeç;
• Gratë pa sigurim shëndetësor;
• Gratë rome dhe nga zonat rurale;
• Gratë me aftësi të kufizuara;
• Migrantët dhe refugjatët.

Këto grupe janë më të ekspozuara ndaj korrupsionit për shkak të varësisë nga sistemi, mungesës së informacionit dhe zgjedhjeve të kufizuara. ---

Abuzimi seksual: Një problem që po rritet në sistemin shëndetësor

Hulumtimi zbulon se çdo i pesti punonjës shëndetësor ka dëgjuar për raste ku kolegët kanë kërkuar ose pritur favore seksuale nga pacientët. Edhe brenda institucioneve, 6.3% e punonjësve kanë qenë të ekspozuar ndaj komenteve ose kërkesave të papërshtatshme nga kolegët ose eprorët.

Përkundër këtij panorame të errët, vetëm 7% e atyre që kanë njohuri për raste korrupsioni i kanë raportuar ato. Arsyet janë të qarta:

• Mosbesimi se diçka do të ndryshojë (55%);
• Frika nga pasojat ose prishja e marrëdhënieve kolegjiale (56%);
• Mungesa e provave konkrete (36%);
• Perceptimi se rasti nuk është mjaft serioz (të tjerë).

---

Mungesa e trajnimeve: Një pengesë e madhe në luftën kundër korrupsionit

Një nga problemet më të mëdha është mungesa e përgatitjes së punonjësve shëndetësorë. Sipas hulumtimit:

• 77.6% e punonjësve nuk kanë marrë kurrë trajnime për identifikimin ose raportimin e korrupsionit;
• Në kujdesin shëndetësor terciar, kjo përqindje arrin 82%.

Punonjësit kanë theksuar se masat sistemike janë të nevojshme për të luftuar këtë fenomen, duke përfshirë:

• Mbrojtjen e sinjalizuesve;
• Sanksione më të rrepta;
• Kontrolle më të rregullta;
• Transparencë të përmirësuar;
• Paga dhe kushte pune më të mira.

---

Përfundim: Një sistem që duhet të ndryshojë

Edhe pse shumica e qytetarëve e perceptojnë korrupsionin si një problem serioz, vetëm një pjesë e vogël e tyre e kanë përjetuar direkt. Kjo tregon se korrupsioni në shëndetësi është një fenomen normalizuar, i cili rrjedh nga struktura e dobët e sistemit, mungesa e transparencës dhe kultura e heshtjes.

Sipas ekspertëve, zgjidhja kërkon një ndryshim sistemik: trajnime të vazhdueshme, mekanizma të fortë raportimi dhe një kulturë që nuk i toleron praktikat korruptive. Vetëm atëherë mund të ndërtohet një sistem shëndetësor besnik, i drejtë dhe i aksesueshëm për të gjithë.

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.