Lindjet "të panjohura" rriten 300 herë: pse u fshinë të dhënat zyrtare?

Një rritje e pazakontë që paralajmëron ndryshime të mëdha

Në vitin 2024, statistikat zyrtare të lindjeve në vend kanë evidentuar një fenomen të paparë: numri i foshnjave të regjistruara si “të panjohura” nga përkatësia etnike e nënës ka arritur në 1.815 raste, një rritje prej më shumë se 300 herë krahasuar me vitet e mëparshme. Ky ndryshim i papritur, i evidentuar në analizën e statistikave vitale të vitit 2024 (publikuar në qershor 2025), ka ngritur alarmime në mesin e ekspertëve dhe qytetarëve.

Shpërthimi i kategorisë “të panjohura”: nga 6 në 1.815 raste në vetëm pesë vite

Për të kuptuar magnitudën e këtij ndryshimi, duhet të vëzhgojmë evolucionin e këtij treguesi gjatë viteve të fundit:

• 2019: Vetëm 6 raste të regjistruara si “të panjohura”
• 2020: 19 raste (+217%)
• 2021: 24 raste (+26%)
• 2022: 30 raste (+25%)
• 2023: 37 raste (+23%)
• 2024: 1.815 raste (+4.805% krahasuar me vitin e mëparshëm)

Kjo rritje eksponenciale nuk mund të shpjegohet me ndryshime demografike të zakonshme. Është e qartë se ka ndodhur diçka e jashtëzakonshme, duke kërkuar një analizë të thellë nga institucionet përgjegjëse.

Fshirja e të dhënave: një hap prapa për transparencën zyrtare

Por ndryshimi më shqetësues erdhi në vitin 2026, kur në botimin e vitit 2025 të publikimit “Maqedonia në Shifra”, kapitulli që trajtonte lindjet sipas përkatësisë etnike u hoq plotësisht. Kjo gjë nuk ishte thjesht një ndryshim në formë, por një heqje e të dhënave që deri atëherë publikoheshin rregullisht.

Një vendim i tillë ka pasoja të rëndësishme:

• Nuk lejon krahasimin e të dhënave ndër vite, duke bërë të pamundur analizën e tendencave demografike.
• Cënon transparencën zyrtare, një parim themelor në statistikat publike.
• Krijohet dyshim në rreshtimin e institucioneve me standardet ndërkombëtare të transparencës.

Pyetjet që mbeten pa përgjigje

Këto ndryshime ngrejnë pyetje kritike që kërkojnë përgjigje urgjente:

• Pse ka rritur aq shumë numri i lindjeve të regjistruara si “të panjohura”? A është një ndryshim në procedurat e regjistrimit apo një ndryshim demografik i papritur?
• Pse janë fshirë të dhënat nga publikimi zyrtar? Cilat janë arsyet zyrtare për këtë vendim?
• Si do të analizohen në të ardhmen lëvizjet demografike? Në mungesë të këtyre të dhënave, studimet e ardhshme do të jenë të pambështetura.

Rëndësia e transparencës statistikore për shoqërinë

Statistikat zyrtare janë themeli i planifikimit shoqëror, ekonomik dhe politik. Kur ato nuk janë të plota ose ndryshojnë papritur pa sqarim, ajo që rezulton është:

• Mungesë besimi: Qytetarët dhe studiuesit nuk mund të mbështeten në të dhënat zyrtare.
• Analiza të pasakta: Politikat publike mund të bazohen në informacione të pamjaftueshme ose të pasakta.
• Rrezik për demokracinë: Transparenca është një nga shtyllat e një shoqërie të informuar dhe të lirë.

Çfarë duhet të bëjnë institucionet?

Për të rivendosur besimin dhe për të siguruar që të dhënat të jenë të besueshme, institucione si Zyra e Statistikave të Maqedonisë duhet të:

• Publikojnë një shpjegim zyrtar për rritjen e kategorisë “të panjohura”.
• Rikthejnë kapitulli të dhënave në publikimet e ardhshme.
• Sigurojnë që të gjitha të dhënat të jenë të krahasueshme dhe të verifikueshme.
• Krahasojnë procedurat e regjistrimit me standardet ndërkombëtare.

Pa këto masa, rrezikohet të humbasë një nga burimet më të rëndësishme të informacionit për shoqërinë civile, studiuesit dhe vendimmarrësit.

Përfundim: transparencë ose errësirë statistikore?

Rritja e pazakontë e lindjeve të regjistruara si “të panjohura” dhe më pas fshirja e të dhënave janë shenja të një problemi më të madh. Në një kohë kur transparenca duhet të jetë prioritet, vendimmarrësit duhet të veprojnë me urgjencë për të rivendosur besimin në statistikat zyrtare. Pa të dhëna të sakta, shoqëria humbet një mjet të rëndësishëm për të kuptuar realitetin e saj.

Është koha që institucionet të marrin përgjegjësinë dhe të sigurojnë që të dhënat të jenë të hapura, të plota dhe të besueshme për të gjithë qytetarët.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.