Mamografi private me paratë e shtetit për deputetet, qytetaret presin termin me muaj

Deputetët kanë paga të përcaktuara me koeficientë të veçantë, kompensime për udhëtime, mundësi që shteti t’u paguajë qiranë në Shkup, dhe tani deputetet marrin edhe mamografi private në kuadër të kontrolleve sistematike. Në të njëjtin shtet, gratë që financojnë Buxhetin nga i cili paguhen këto të drejta ende përballen me institucione ku për mamografi nuk ka term të lirë në tre muajt e ardhshëm. Kjo nuk është më vetëm histori për privilegjet e deputeteve, por për dy shpejtësi të ndryshme të një sistemi shëndetësor.

Kuvendi në mars zgjodhi një institucion privat shëndetësor nga Shkupi, dhe në paketën e kontrolleve sistematike u shtua edhe mamografia e gjirit.

Këtë shërbim do të mund ta përdorin deputetet, nëpunëset e Kuvendit dhe gratë e punësuara në kabinetin e presidentit të shtetit. Mamografia private në treg kushton afërsisht nga 3.000 deri në 5.000 denarë.

Problemi nuk është se deputetet do të marrin një kontroll parandalues. Mamografia është e rëndësishme dhe zbulimi i hershëm i kancerit të gjirit mund të shpëtojë jetë, përcjell Pa Censurë.

**Pyetja është pse shteti mund të sigurojë qasje të thjeshtë dhe të shpejtë në shërbim privat shëndetësor për mbajtësit e funksioneve publike, ndërsa të njëjtin standard nuk mund ta sigurojë në sistemin ku mbështeten qindra mijëra gra të tjera.**

Harta aktuale e “Moj Termin” tregon se në disa qytete ka termine të disponueshme për mamografi, por në të tjera shënohet se nuk ka termine të lira në tre muajt e ardhshëm. Shteti ka edhe program kombëtar falas për screening të grave nga 40 deri në 69 vjeç, por fakti që qasja te diagnostika mbetet e pabarabartë hap pyetjen pse institucionet zgjedhin rrugën private për të punësuarit e tyre, në vend që të njëjtin presion ta drejtojnë drejt përmirësimit të sistemit publik.

Kontrasti është edhe më i madh sepse nuk bëhet fjalë për një sëmundje të parëndësishme.

Sipas Institutit të Shëndetit Publik, kanceri i gjirit është shkaku më i shpeshtë i vdekjes nga sëmundjet malinje te gratë në Maqedoni në periudhën e analizuar 2010–2023. Në vitin 2023 kanë vdekur 346 gra, dhe ISHP ka regjistruar tendencë rritjeje të vdekshmërisë. Fondi i Sigurimit Shëndetësor thotë se çdo vit regjistrohen midis 800 dhe 1.000 raste të reja, ndërsa numri i pacienteve me këtë sëmundje është rritur nga 5.072 në 2020 në 7.038 në 2025.

Prandaj pyetja për mamografi të aksesueshme nuk është pyetje e komfortit.

Është pyetje e shëndetit publik.

Por mamografia është vetëm shtesa e fundit në listën e gjatë të të drejtave dhe kompensimeve që kanë të zgjedhurit e popullit.

Ligji parashikon se pagat e deputeteve llogariten me koeficientë nga 3,5 deri në 4,0, me rritje shtesë prej 0,5 përqind për çdo vit të filluar të stazhit të punës, deri në maksimum 20 përqind. Mjetet sigurohen nga Buxheti përmes Kuvendit, transmeton Pa Censurë.

Përveç pagës, ekzistojnë edhe shpenzimet e udhëtimit.

Vetëm në vitin 2025 Kuvendi ka paguar 14.369.470 denarë për këtë qëllim. Në 13 muajt e parë të mandatit të përbërjes aktuale parlamentare, 65 deputetë kanë marrë gjithsej rreth 303.000 euro për karburant, tarifa autostrade dhe shpenzime të tjera të lidhura me udhëtimin deri në Kuvend. Një deputeti në atë periudhë i janë paguar rreth 13.200 euro.

Për ata që jetojnë jashtë Shkupit ekziston edhe një mundësi tjetër.

Një deputet mund të përdorë kompensim për qira banese deri në 400 euro në muaj, nëse plotëson kushtet e përcaktuara. Nëntë deputetë të përbërjes aktuale e kanë përdorur këtë mundësi në 13 muajt e parë të mandatit, dhe nga Buxheti për qiratë e tyre janë paguar më shumë se 44.000 euro.

Secila prej këtyre të drejtave ka bazë ligjore dhe arsyetimin e vet.

Një deputet nga një qytet tjetër duhet të vijë në punë. Dikush duhet të qëndrojë në Shkup. Mbajtësit e funksioneve publike duhet të kenë pagë të përshtatshme. Dhe deputetet, si çdo grua tjetër, duhet të kenë qasje në mbrojtje shëndetësore parandaluese në kohë.

Por kur të gjitha këto të drejta vendosen njëra pranë tjetrës, shtrohet një pyetje shumë më e thjeshtë.

**Pse shteti është i aftë të krijojë mekanizëm me të cilin deputeti do të marrë kompensim për udhëtimin, do t’i paguhet qiraja nëse i nevojitet dhe do t’i sigurohet kontroll sistematik privat, ndërsa qytetari i thjeshtë duhet të gjejë vetë zgjidhje kur në sistemin publik shëndetësor nuk ka term?**

Kjo është thelbi i problemit.

Nuk duhet të hiqet mamografia për deputetet. Duhet të sigurohet mamografi edhe për gruan që nuk ka paketë zyrtare, institucion prapa saj dhe mundësi që buxheti t’i paguajë një kontroll privat.

Deputetët, në fund, janë pikërisht njerëzit që i miratojnë ligjet, e votojnë Buxhetin dhe e kontrollojnë Qeverinë. Ata kanë fuqi institucionale të pyesin pse nuk ka mjaftueshëm termine, pse pacientët shkojnë nga spitali në spital dhe pse institucionet shtetërore gjithnjë e më shpesh blejnë shërbime shëndetësore private, ndërsa sistemi publik mbetet me problemet e vjetra.

Shëndetësia private me para buxhetore nuk është më vetëm praktikë e Kuvendit. Sigurim shëndetësor privat shtesë kanë ose blejnë edhe subjekte të tjera shtetërore, mes të cilave ESM, Lotaria Video Shtetërore, Banka Popullore, Banka e Zhvillimit dhe FINKI.

Kjo hap ndoshta pyetjen më të pakëndshme për sistemin shtetëror.

Nëse vetë institucionet që e menaxhojnë, financojnë dhe rregullojnë sektorin publik kërkojnë gjithnjë e më shpesh shpëtim te shëndetësia private, çfarë mbetet për qytetarin që nuk ka institucion që do t’ia paguajë faturën?

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.