NATO në Ankara: Trump vendos rregullat, çfarë pritet nga samiti historik

Samiti i NATO-s në Ankara: Përballja e re midis SHBA dhe Evropës

Udhëheqësit e 32 vendeve anëtare të NATO-s do të mblidhen në Ankara për një samit të rëndësishëm të martën dhe të mërkurën, ndërsa Donald Trump vendos një presion të paparë mbi Evropën për të rritur shpenzimet e mbrojtjes. Ky takim ndodh në një kontekst të tensionuar, me kritika të vazhdueshme ndaj aleancës nga ana e presidentit amerikan dhe mosmarrëveshje të thella për reagimin ndaj luftës në Ukrainë dhe tensionet me Iranin.

Njëri nga kërcënimet kryesore që po ngrehet është tërheqja e trupave amerikane nga Evropa dhe një rishikim gjashtëmujor i pranisë ushtarake të SHBA-së në kontinent. Këto veprime kanë nxitur pasiguri brenda aleancës dhe kanë detyruar Evropën të marrë masa konkrete për të mbrojtur interesat e saj. ---

Çfarë do të diskutohet në samit?

Sipas zërave të informuara, shpenzimet e mbrojtjes do të jenë në qendër të diskutimeve. Administrata Trump ka bërë të qartë se dëshiron që Evropën të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e kontinentit, duke ulur varësinë nga SHBA-të. Objektivi kryesor është arritja e 5% të PBB-së për shpenzime mbrojtëse deri në vitin 2035, një premtim që u bë në samitin e Hagës në vitin 2023.

Përveç kësaj, liderët do të fokusohet në:

• Zhvendosjen e barrës: Evropës i kërkohet të marrë kontrollin e mbrojtjes së saj duke rritur prodhimin industrial të armëve.
• Inovacionin në mbrojtje: Nxitja e teknologjisë së re dhe bashkëpunimi në prodhimin e armëve.
• Rregullat e tregtisë së mbrojtjes: Turqia do të kërkojë heqjen e kufizimeve në tregtinë e brendshme të NATO-s.

---

Kush do të jetë prezent në Ankara?

Pjesëmarrësit kryesorë përfshijnë:

• Donald Trump (SHBA), i cili do të mbajë bisedime të rëndësishme me liderë të tjerë.
• Volodymyr Zelenskiy (Ukrainë), i cili do të marrë mbështetje të re për luftën kundër Rusisë.
• Ursula von der Leyen (BE) dhe Antonio Costa (Këshilli Evropian), që do të përfaqësojnë interesat e Bashkimit Evropian.
• Tayyip Erdogan (Turqi), i cili do të promovojë aftësitë e vendit të tij në industri të mbrojtjes.
• Liderë nga Koreja e Jugut, Japonia, Australia dhe shtete të Gjirit Persik, që do të diskutojnë bashkëpunimin global kundër kërcënimeve të reja.

Një darkë zyrtare e organizuar për udhëheqësit e NATO-s do të mbahet të martën, duke përfshirë edhe ministrat e jashtëm të Ukrainës dhe Bashkimit Evropian. ---

Mbështetja për Ukrainën: Një detyrë e re për NATO-n

Një nga prioritetet kryesore të samitit do të jetë mbështetja për Ukrainën. Sipas zërave të para nga Reuters, aleatët kanë premtuar:

• 70 miliardë euro për pajisje ushtarake, trajnime dhe ndihmë në vitin 2026.
• Angazhimin për të ruajtur nivele të paktën të barabarta edhe në vitin 2027.
• Financim nga BE-ja me 60 miliardë euro për investime në mbrojtje gjatë viteve 2026-2027.

Shtetet e Bashkuara nuk do të kontribuojnë me fonde të reja, duke i lënë Evropën të merrë përsipër këtë barrë. ---

Industria e mbrojtjes: Një forum me marrëveshje miliardëshe

Për herë të parë, NATO do të organizojë një forum të industrisë së mbrojtjes në Ankara, ku do të shpallen marrëveshje me vlerë dhjetëra miliardë dollarësh. Këto marrëveshje do të përqendrohen në:

• Prodhimin e armëve të reja.
• Inovacionin në teknologjinë e mbrojtjes.
• Bashkëpunimin ndërmjet vendeve anëtare.

Turqia, në veçanti, do të promovojë aftësitë e saj në prodhimin e armëve dhe do të kërkojë heqjen e kufizimeve në tregtinë e brendshme të NATO-s. Erdogan gjithashtu do të diskutojë me liderë të tjerë për blerjen e sistemeve të mbrojtjes kundër raketave, si SAMP/T. ---

Tensionet që mund të errësojnë samitin

Edhe pse shpenzimet e mbrojtjes janë në qendër, tensionet e reja mund të dominojnë diskutimet:

• Lufta në Ukrainë dhe nevoja për një strategji të unifikuar.
• Reagimi ndaj Iranit, me thirrje për respektimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.
• Mosmarrëveshjet midis SHBA dhe Evropës për reagimin ndaj kërcënimeve globale.

Njëri nga çështjet më të ndezura do të jetë sanksionet e SHBA-së ndaj Turqisë, të cilat Erdogan do të kërkojë të heqen, duke kërkuar gjithashtu aksesin e ri në programin e avionëve luftarakë F-35. ---

Çfarë pritet pas samitit?

Nëse shpenzimet e mbrojtjes do të jenë në qendër të diskutimeve, rezultati më i rëndësishëm mund të jetë një aleancë më të fortë dhe më të pavarur nga SHBA-të. Evropës i kërkohet të marrë përsipër një rol më aktiv në mbrojtjen e kontinentit, ndërsa Turqia dhe vende të tjera do të përpiqen të forcojnë pozicionet e tyre në tregun e mbrojtjes.

Sidoqoftë, mosmarrëveshjet e thella midis anëtarëve mund të pengojnë arritjen e marrëveshjeve konkrete. Nëse samiti dështon, pasiguria në lidhje me të ardhmen e NATO-s do të rritet, duke lënë Evropën në një pozicion të dobët në ballafaqimin me kërcënimet globale.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.