Nga radha në sportel te telefoni: A po hyn Maqedonia e Veriut në epokën e portofolit digjital?

Ajo që në Maqedoninë e Veriut pritet të prezantohet në tetor me aplikacionin m.Uslugi, në pjesë të tjera të Evropës tashmë është realitet: letërnjoftimi, patenta e shoferit dhe një pjesë e shërbimeve shtetërore po zhvendosen nga portofoli fizik në telefonin celular.

Ministri i Transformimit Digjital, Stefan Andonovski, ka paralajmëruar se aplikacioni i ri do të ofrojë versionet elektronike të letërnjoftimit dhe patentë-shoferit, ndërsa gradualisht synohet që telefoni të shndërrohet në një “portofol digjital” për qytetarët.

Por sa i ri është ky koncept?

Jo shumë.

Në Estonia, aplikacioni shtetëror Eesti app u mundëson qytetarëve të shohin dokumentet e identitetit në telefon dhe të kenë qasje në shërbime publike pa qenë të lidhur me një vend apo orar të caktuar. Aplikacioni ofron, ndër të tjera, qasje në shërbime të portalit shtetëror, të dhëna personale, receta dhe njoftime të ndryshme. Në gusht 2026, aplikacioni kishte arritur rreth 320 mijë shkarkime.

Në Austria, sistemi ID Austria dhe aplikacioni eAusweise e kanë çuar konceptin edhe më tej. Qytetarët mund të paraqesin në telefon patentën digjitale, dëshminë e identitetit, dëshminë e moshës dhe dokumente të tjera. Verifikimi mund të bëhet përmes QR-kodit dhe, në raste të caktuara, pa lidhje aktive interneti.

Edhe Denmark ka aplikacionin zyrtar për patentë-shoferin. Dokumenti digjital mund të përdoret gjatë kontrolleve të policisë në territorin danez dhe regjistrimi bëhet përmes identitetit digjital MitID.

Në Italy, aplikacioni shtetëror IO ka integruar në “portofolin” digjital patentën e shoferit, kartën shëndetësore dhe kartën evropiane të aftësisë së kufizuar. Aplikacioni përdoret gjithashtu për komunikime me administratën, pagesa dhe shërbime të ndryshme publike.

Ndërsa në Poland, aplikacioni mObywatel ofron patentën digjitale mPrawo Jazdy, e cila merr të dhënat nga regjistrat shtetërorë dhe i paraqet në telefon.

Nga “dokumentet në telefon” te një identitet i plotë digjital

Kjo është edhe drejtimi në të cilin po shkon Bashkimi Evropian.

Komisioni Evropian po ndërton European Digital Identity Wallet, një portofol digjital që qytetarët do ta përdorin për identifikim, ruajtje dhe ndarje të dokumenteve digjitale, nënshkrime elektronike dhe qasje në shërbime publike e private. Shtetet anëtare duhet t’ua bëjnë portofolin të disponueshëm qytetarëve deri në fund të vitit 2026.

Në këtë sistem parashihet edhe patenta digjitale e shoferit, e cila mund të ruhet dhe të paraqitet përmes telefonit. Rregullat e reja evropiane parashikojnë që patentat digjitale të integrohen me portofolat evropiane të identitetit digjital.

Efikasiteti: më pak sportele, më pak letra, më pak kohë

Argumenti kryesor për këto sisteme nuk është vetëm modernizimi.

Është koha.

Në modelin tradicional, një qytetar duhet të shkojë në institucion, të presë në radhë, të marrë formularë, të dorëzojë dokumente dhe në shumë raste të kthehet përsëri për ta përfunduar procedurën.

Në modelin digjital, një pjesë e madhe e këtij procesi mund të kryhet nga telefoni.

Kjo nënkupton:

• më pak pritje në sportele;
• më pak dokumente fizike;
• më pak udhëtime drejt institucioneve;
• shërbime të disponueshme 24/7;
• verifikim më të shpejtë të identitetit;
• më pak administratë dhe kosto operative;
• më shumë gjurmueshmëri të procedurave.

Komisioni Evropian e lidh drejtpërdrejt identitetin digjital me qasje më të lehtë në shërbime, reduktim të administratës dhe kostove të autentifikimit, si dhe standarde më të larta të sigurisë.

Madje, për patentën digjitale, Komisioni Evropian vlerëson se vetëm prodhimi i patentave fizike u kushton vendeve të BE-së rreth 54 milionë euro në vit, ndërsa digjitalizimi mund të ulë këto shpenzime.

Por suksesi nuk matet me aplikacionin

Këtu qëndron sfida për Maqedoninë e Veriut.

Një aplikacion shtetëror nuk e bën automatikisht administratën digjitale.

Nëse qytetari e ka dokumentin në telefon, por për një shërbim tjetër ende duhet të shkojë fizikisht në sportel, të presë, të marrë vërtetime dhe t’i dorëzojë në një institucion tjetër, atëherë kemi vetëm digjitalizim të dokumentit, jo transformim të administratës.

Modeli më efikas është ai ku institucionet komunikojnë mes vete, të dhënat verifikohen automatikisht dhe qytetari nuk detyrohet të sjellë dokumente që shteti tashmë i ka në sistem.

Pikërisht kjo është ideja drejt së cilës po shkon modeli evropian i identitetit digjital: një portofol i vetëm ku qytetari mund të identifikohet, të ruajë dokumente, t’i ndajë vetëm të dhënat e nevojshme dhe të kryejë shërbime pa procedura të panevojshme.

Për Maqedoninë e Veriut, testi i vërtetë fillon pas tetorit

Nëse m.Uslugi funksionon siç është paralajmëruar, përfitimi më i madh nuk do të jetë fakti që patenta apo letërnjoftimi gjenden në telefon.

Përfitimi real do të jetë kur qytetari të mund të thotë:

“Nuk kam nevojë të shkoj në institucion.”

Kjo është diferenca mes një aplikacioni të ri dhe një administrate të re.

Telefoni mund të bëhet portofoli i qytetarit. Por që administrata të bëhet vërtet digjitale, duhet që edhe shteti pas ekranit të funksionojë po aq shpejt sa telefoni.

Ky është standardi me të cilin duhet të matet m.Uslugi. Gazeta Flaka

The post Nga radha në sportel te telefoni: A po hyn Maqedonia e Veriut në epokën e portofolit digjital? appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.