Ohri dikur kishte 37 xhami, ndërsa sot numërohen në gishta

37 XHAMITË E OHRIT – HISTORIA QË DUHET TË RIKTHEHET NË KUJTESË

A e dini se Ohri dikur kishte rreth 37 xhami?

Sot, kur shëtisim nëpër rrugët e qytetit, mezi mund ta imagjinojmë se si dukej Ohri i dikurshëm – një qytet ku xhamitë ishin pjesë e pandashme e lagjeve, çarshisë dhe jetës së përditshme.

Por nga ajo pasuri e madhe arkitekturore dhe fetare, sot kanë mbetur vetëm disa xhami.

ÇFARË NDODHI?

Pas rënies së Perandorisë Osmane dhe sidomos gjatë ndryshimeve të mëdha politike e shoqërore të shekullit XX, filloi zhdukja graduale e shumë objekteve islame.

Disa u dëmtuan.

Disa u braktisën.

Disa humbën funksionin.

Dhe disa u rrënuan plotësisht.

Një shembull i dokumentuar është Xhamia e Haxhi Qasimit, e cila deri në vitin 1953 ishte rrënuar.

Edhe Xhamia e Ali Pashës humbi një nga minaret e saj; minarja jugore u rrëzua në periudhën 1912–1918 dhe nuk u rindërtua.

VITET PAS LUFTËS SË DYTË BOTËRORE

Periudha e pasluftës solli ndryshime të mëdha në qytet.

Urbanizimi, ndryshimet politike dhe sistemi i ri shoqëror ndikuan edhe në trashëgiminë fetare.

Shumë gjurmë të vjetra të qytetit nisën të zhdukeshin.

Dhe bashkë me to u zhdukën edhe pjesë të rëndësishme të historisë së komuniteteve që kishin jetuar në Ohër për shekuj.

PO SHQIPTARËT?

Kjo është pjesa që nuk duhet harruar.

Shqiptarët myslimanë të Ohrit ishin pjesë e historisë së qytetit.

Xhamitë nuk ishin vetëm vende faljeje.

Ato ishin pjesë e lagjeve shqiptare, e familjeve, e jetës së përditshme dhe e kujtesës së brezave.

Kur një xhami u rrënua, nuk u zhdukën vetëm gurët dhe muret.

U zhduk një pjesë e kujtesës së një komuniteti.

Dhe shumë nga ato gjurmë sot kanë mbetur vetëm në fotografi, dokumente dhe rrëfime të vjetra.

DY TRADITA ARKITEKTURORE

Xhamitë e Ohrit nuk duhet të shihen vetëm si ndërtime “osmane”.

Në qytet kishte ndikime të ndryshme arkitekturore.

Disa ndërtime ndiqnin më shumë modelin klasik osman, ndërsa të tjera kishin karakteristika të përshtatura me traditën vendase dhe mënyrën shqiptare të ndërtimit.

Prandaj, çdo xhami e humbur është edhe një pjesë e historisë arkitekturore të Ohrit që duhet studiuar dhe dokumentuar.

NGA 37… NË VETËM DISA

Sot kanë mbetur vetëm disa nga xhamitë historike të qytetit, ndërsa të tjerat janë zhdukur nga peizazhi i Ohrit.

Ali Pasha, Zeynel Abidin Pasha, Haxhi Durgut, Hajdar Pasha, Gurci Beu, Keşanlı dhe të tjera janë dëshmi të një periudhe kur jeta islame ishte shumë më e pranishme në qytet.

Por pas tyre ka dhjetëra histori të tjera që mezi shihen.

HISTORIA NUK DUHET TË FSHIHET

Nuk po kërkojmë të ndryshojmë historinë.

Po kërkojmë ta kujtojmë atë.

Sepse Ohri nuk është vetëm kalaja, kishat, liqeni dhe monumentet që shohim sot.

Ohri është edhe historia e lagjeve të tij, e familjeve të tij, e shqiptarëve të tij dhe e objekteve që dikur qëndronin në këto rrugë.

Nga dhjetëra xhami të dikurshme, sot kanë mbetur vetëm disa.

Dhe pyetja që duhet të bëjmë është:

KU ISHIN?
KUSH I NDËRTOI?
KUSH I PËRDORI?
KUSH I MBROJTI?
DHE SI U ZHDUKËN?

OHËR – një qytet, shumë shtresa historie.

Mos e harrojmë atë që nuk ekziston më.
Sepse edhe rrënojat kanë histori.

Shënim: shifra “37 xhami” gjendet në rrëfime dhe materiale historike lokale, por një inventar i plotë akademik me të gjitha 37 xhamitë dhe datat e sakta të rrënimit të secilës kërkon verifikim arkivor. Prandaj ky postim nuk i paraqet të gjitha datat si të vërtetuara përfundimisht./ Ohri flet shqip

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.