SHBA kundër Iranit: Lufta e fshehtë për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit

SHBA dhe Irani në një lojë të tensionuar për kontrollin e një arterie globale

Tensionet ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë marrë një kthesë të re pas përfundimit të bisedimeve teknike dyditore në Doha, Katar. Në qendër të mosmarrëveshjes qëndron Ngushtica e Hormuzit, një nga rrugët detare më kritike në botë, përmes së cilës kalon rreth 20% e furnizimit global me naftë. Washingtoni ka dërguar një mesazh të prerë Teheranit, duke theksuar se nuk do të lejojë asnjë ndryshim në status quo-në aktuale të kësaj zone.

Pse Ngushtica e Hormuzit është ajo që e bën këtë konflikt kaq të rëndësishëm?

Ngushtica e Hormuzit, e vendosur ndërmjet Iranit dhe Omanit, lidh Gjirin Persik me Detin Arabik. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), përmes saj kalojnë më shumë se 17 milionë barrë naftë në ditë, duke e bërë atë një pikë strategjike për sigurinë globale të energjisë. Çdo ndërprerje apo kontroll i paligjshëm i këtij korridori mund të çojë në një krizë ekonomike globale.

Çfarë thonë zyrtarët amerikanë?

Sipas burimeve të Al Arabiya dhe Al Hadath, Shtetet e Bashkuara e kanë cilësuar qëndrimin e Iranit si një test për zbatimin e memorandumit të mirëkuptimit nënshkruar në qershor. Ky dokument, i cili mbështetet nga Katar si ndërmjetës, kërkon respektimin e status quo-së në ngushticë. Zyrtarët amerikanë kanë deklaruar hapur:

• “Çdo përpjekje për të ndryshuar status quo-në do të konsiderohet si shkelje e marrëveshjes.”
• “Monitorojmë nga afër çdo lëvizje iraniane dhe çdo përshkallëzim do të ketë pasoja.”

Si po përgjigjet Irani kërcënimeve amerikane?

Forcat e armatosura iraniane kanë hedhur një paralajmërim të ashpër kundër prania ushtarake amerikane në zonë. Në një deklaratë të tyre, kanë thënë:

• “Prinia amerikane në këtë rajon është një kërcënim për sigurinë tonë.”
• “Çdo ndërhyrje do të përballë një përgjigje të menjëhershme dhe vendimtare.”

Autoritetet iraniane kanë shtuar gjithashtu se të gjitha anijet që kalojnë nëpër ngushticë duhet të ndjekin rrugët detare të përcaktuara nga Irani, duke pretenduar se kjo është e nevojshme për sigurinë e lundrimit. Kjo kërkesë ka nxitur reagime të ashpra nga komuniteti ndërkombëtar, duke u cilësuar si një përpjekje për kontroll të paligjshëm të një rruge ndërkombëtare.

Çfarë presin ekspertët për raundin e ardhshëm të bisedimeve?

Raundi i radhës i bisedimeve SHBA-Iran është planifikuar për 18 korrik. Sipas të njëjta burime, Washingtoni ka lidhur çdo përparim në çështjen e fondeve iraniane të ngrira me respektimin e plotë të marrëveshjes. Nëse Irani nuk përmbush kërkesat, progresi në negociatat mund të bllokohet për një periudhë të pacaktuar.

Ekspertët në marrëdhënie ndërkombëtare kanë treguar shqetësimin se tensionet e tilla mund të çojnë në një konflikt të hapur, duke përmendur se edhe një incident i vogël në ngushticë mund të shpërthejë një reagim zinxhir.

Perspektiva e ardhshme: A do të zgjidhet konflikti pa dhunë?

Shtetet e Bashkuara kanë treguar gatishmëri për negociata, por kanë bërë të qartë se nuk do të lejojnë asnjë ndryshim në status quo-në e ngushticës. Nga ana tjetër, Irani po mbështetet në mbështetjen e aleatëve të tij në rajon, duke përfshirë Rusi dhe Kinën, të cilët kanë shprehur mbështetje për të drejtat e Iranit në këtë zonë.

Një zgjidhje paqësore duket e vështirë, por diplomacia ndërkombëtare po bëjnë presion për të parandaluar një përshkallëzim të mëtejshëm. Nëse negociatat e 18 korrikut nuk sjellin rezultate, rreziku i një konflikti të armatosur në një nga zonat më të ndjeshme të botës do të rritet ndjeshëm.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.