SHBA ndryshon strategjinë në Ballkan: Ekonomia merr përsipër sigurinë

SHBA ndryshon strategjinë në Ballkan: Ekonomia merr përsipër sigurinë

Një ndryshim i thellë po ndodh në politikën amerikane ndaj Ballkanit Perëndimor, duke zhvendosur fokusin nga ndërtimi i institucioneve drejt bashkëpunimit ekonomik dhe stabilitetit rajonal. Raporti i fundit i Departamentit të Shtetit amerikan, i publikuar në fund të majit, shënon fundin e epokës së ndërtimit të shteteve nën udhëheqjen e SHBA-së dhe fillimin e një qasjeje më të moderuar, por me rrezik të lartë për rajonin.

Cilat janë ndryshimet kryesore?

Sipas dokumentit, angazhimi i SHBA-së nuk do të përqendrohet më në ndërtimin e institucioneve apo ndërhyrje direkte, por në:

• Stabilitetin rajonal përmes partneriteteve ekonomike;
• Luftën kundër krimit të organizuar;
• Mbështetjen e zhvillimit ekonomik lokal;
• Nxitjen e "pronësisë lokale" në zgjidhjen e konflikteve.

Rreziku i qasjes së re: Institucione të dobëta dhe nacionalizëm

Heather Conley, eksperte e Institutit Amerikan të Ndërmarrjeve, thekson se Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova janë vendet më të cenueshme në këtë kontekst. Arsyet janë të qarta:

• Bosnja për shkak të strukturës së fragmentuar shtetërore dhe ndarjeve etnike;
• Kosova për shkak të mosmarrëveshjeve të vazhdueshme me Serbinë dhe varësisë nga bashkësia ndërkombëtare për sigurinë.

Conley vëren se qasja e re, pa lidership të qartë dhe strategji të detajuar, mund të thellojë bllokadat ekzistuese dhe të forcojë aktorët nacionalistë dhe korruptuar. Ajo shton:

“Zgjidhjet duhet të vijnë nga vendet vetë, sepse përpjekjet e jashtme për t’i imponuar zgjidhje kanë dështuar. Kosova dhe Serbia kanë shfrytëzuar marrëveshjet për të rritur nacionalizmin në të dyja anët.”

Ndryshimi i rolit amerikan: Nga Dejtoni te partneritetet ekonomike

Në vitet ’90, SHBA-ja luajti një rol kyç në zgjidhjen e konflikteve në Ballkan. Marrëveshja e Dejtonit (1995) i dha fund luftës në Bosnje, ndërsa fushata ajrore e NATO-s (1999) ndaloi spastrimin etnik në Kosovë. Presidenti Bill Clinton deklaroi atëherë:

“Po veprojmë për të parandaluar një luftë më të gjerë… dhe një fuçi baruti në zemër të Evropës.”

Sot, roli amerikan ka ndryshuar. Dokumenti i Departamentit të Shtetit nuk përmban një strategi të plotë, por përfaqëson prioritetet e administratës aktuale, duke përzier elemente të politikës tradicionale me fokusin ekonomik të epokës Trump.

Pse dokumenti nuk ka detaje konkrete?

Conley shpjegon se raporti është më shumë një përpjekje për të pasqyruar prioritetet aktuale sesa një plan veprimi i detajuar. Ajo thekson:

• Evropianët dhe amerikanët mund të ofrojnë mbështetje, por edhe masa korrigjuese nëse situata devijon;
• Pa detaje të mjaftueshme, është e vështirë të parashikohet se kush do të udhëheqë zbatimin e kësaj qasjeje të re.

Reagimi i institucioneve lokale: Heshtje e shqetësuar

Radio Evropa e Lirë iu drejtua Qeverisë së Kosovës dhe Këshillit të Ministrave të Bosnjës për koment, por nuk mori përgjigje. Kjo heshtje e shqetëson ekspertët, duke lënë shumë pyetje të pazgjidhura:

• Si do të menaxhohen tensionet ekzistuese pa ndërhyrje direkte?
• Cilët liderë do të marrin përsipër përgjegjësinë për stabilitetin?
• Cilat janë masat konkrete për luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar?

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.