Trump në Ankara: Si NATO po ndryshon përgjithmonë marrëdhëniet transatlantike

Trump niset drejt Ankarasë për samitin historik të NATO-s që do të ndryshojë marrëdhëniet transatlantike

Presidenti amerikan Donald Trump është nisur drejt Ankarasë për të marrë pjesë në një nga samitet më të rëndësishëm të NATO-s në dekada të fundit. Takimi i 7-8 korrikut nuk pritet të sjellë deklarata dramatike, por mund të përcaktojë të ardhmen e aleancës pas dekadash dominimi ushtarak amerikan. Në një kohë kur Uashingtoni po i bën presion aleatëve evropianë për të marrë më shumë përgjegjësi në mbrojtje, ky samit do të testojë gatishmërinë e Evropës për të mbajtur barrën e sigurisë në kontinent.

Një ribalancim i detyruar: SHBA-ja kërkon ndryshime të menjëhershme

Administrata e Trumpit ka sinjalizuar që prania ushtarake amerikane në Evropë do të përshtatet në bazë të kërkesave globale. Zyrtarë të lartë amerikanë kanë konfirmuar se Pentagoni po rishikon numrin e trupave të stacionuara në Evropë, duke synuar të transferojë një pjesë të madhe të barrës në shtetet anëtare të NATO-s.

“Nuk duhet të ketë habi që po bëjmë një rishikim të pranisë sonë ushtarake”, tha një zyrtar i lartë amerikan. “Ky proces mund të çojë në përshtatjen e forcave, duke i kaluar më shumë përgjegjësi Evropës.”

Ndryshimi i pritshëm nuk është vetëm simbolik. Shtetet e Bashkuara kërkojnë që aleatët të rrisin shpenzimet për mbrojtje në nivelin e 5% të PBB-së deri në 2035, një objektiv ambicioz që shumë vende ende nuk kanë planifikuar si duhet.

Evropa në provë: A janë premtimet vetëm fjalë?

Shtëpia e Bardhë kërkon dëshmi konkrete se aleatët po e shndërrojnë retorikën në veprim. Ambasadori amerikan në NATO, Matthew Whitaker, ka theksuar se Polonia, Gjermania dhe vendet nordike janë shembuj të mirë, ndërsa vendet si Spanja, Franca dhe Italia janë kritikuara ashpër nga Trump vetë.

“Isha i zhgënjyer nga Italia. Isha i zhgënjyer nga Mbretëria e Bashkuar… U zhgënjyem nga Gjermania dhe Franca. Spanja është një katastrofë”, tha Trump gjatë një takimi me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte.

Ndërkohë, disa aleatë si Polonia, Lituania, Letonia, Estonia dhe Norvegjia tashmë shpenzojnë më shumë për mbrojtje sesa SHBA-ja, duke treguar se ndryshimi po ndodh, por jo në shkallën e duhur.

“NATO 3.0”: Nga aleancë ushtarake në partneritet strategjik

Analistët e përshkruajnë këtë proces si një ribalancim të domosdoshëm, jo si një krizë ekzistenciale. Charles Kupchan, ekspert në Këshillin për Marrëdhënie të Jashtme, argumenton se Evropa po merr më shumë përgjegjësi, ndërsa SHBA-ja riorganizon prioritetet e saj globale.

“Po kalojmë një periudhë ribalancimi, ku Evropa po merr më shumë përgjegjësi, ndërsa Shtetet e Bashkuara po rishpërndajnë burimet e tyre”, tha Kupchan. Megjithatë, ai paralajmëroi se qasja e Trumpit ka dëmtuar besimin në aleancë, një nga assetet më të vlefshme të NATO-s.

Liana Fix, një tjetër eksperte, theksoi se Evropës i mungojnë kapacitetet për të mbushur boshllëkun nëse SHBA-ja tërhiqet më shumë. “Aleanca mund të përballet me mungesa të konsiderueshme në mbrojtjen ajrore, logjistikë dhe mbrojtjen raketore”, tha ajo.

Ukraina në qendër të diskutave: A do të marrë mbështetje konkrete?

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky do të takohet me Trump në margjinat e samitit, duke kërkuar sisteme shtesë mbrojtje ajrore Patriot përballë sulmeve të përsëritura të Rusisë. Tyson Barker, ish-zëvendës i dërguarit amerikan për Ukrainën, tha se zotimet konkrete janë më të rëndësishme sesa deklaratat politike.

“Çdo zotim për më shumë sisteme mbrojtëse ajrore do të ishte jashtëzakonisht i rëndësishëm”, tha Barker. Ai gjithashtu sugjeroi që Turqia dhe Ukraina mund të forcojnë bashkëpunimin në industrinë e mbrojtjes.

Lindja e Mesme dhe roli i Turqisë: Një agjendë e zgjeruar

Samiti do të trajtojë edhe sigurinë detare në Ngushticën e Hormuzit, ku Trump dëshiron që aleatët të marrin më shumë përgjegjësi. Vendndodhja në Ankara thekson gjithashtu rëndësinë e Turqisë, e cila po bëhet një lojtare kyçe në rajon.

Stephen Sestanovich argumentoi se ky samit mund të shënojë rënien e ndikimit rus në Lindjen e Mesme, përmes forcimit të marrëdhënieve ndërmjet SHBA-së, Turqisë dhe Sirisë.

Një transformim i pazakontë: A do të mbijetojë NATO-ja?

Shumica e analistëve pajtohen se ky samit nuk do të sjellë përplasje dramatike, por do të formalizojë një proces transformimi që tashmë ka nisur. Pyetja që mbetet është: A mund të ndodhë ky ribalancim pa krijuar boshllëqe të rrezikshme?

“Sfida nuk është më thjesht që Evropa të shpenzojë më shumë, por nëse NATO-ja mund të përshtatet me një shpërndarje të re të fuqisë”, tha një ekspert. Besimi, themeli i aleancës për shtatë dekada, është në rrezik, duke lënë shumë pyetje për të ardhmen e NATO-s.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.