Turqia luan lojën e madhe: Si Ankaraja po ndryshon NATO-n në samitin e korrikut

Turqia po shfrytëzon samitin e NATO-s për të rritur ndikimin e saj global

Në një nga ngjarjet më të rëndësishme të sigurisë ndërkombëtare të këtij viti, Ankaraja po përgatitet të bëjë një hapat e mëdhenj drejt qendrës së NATO-s. Samiti i këtij viti, i cili do të zhvillohet më 7 dhe 8 korrik në kompleksin ushtarak “Ay Yıldız” (i njohur edhe si “Pentagoni Turk”), ka për qëllim të forcojë rolin e Turqisë brenda Aleancës. Sipas Deutsche Welle, ky event nuk është thjesht një takim diplomatik, por një fushatë strategjike për të treguar se Turqia është më shumë se një partner ushtarak – ajo është një aktor i domosdoshëm në formësimin e sigurisë globale.

Një qytet në gjendje të jashtëzakonshme: Siguria si prioritet absolut

Përballë këtij momenti historik, Ankaraja ka marrë masa të rrepta sigurie. Qyteti është transformuar në një kështjellë të mbrojtur, ku:

• Lëvizjet e kamionëve të rëndë dhe makinerive të ndërtimit janë ndaluar;
• Demonstratat dhe tubimet publike janë pezulluar;
• Qentë endacakë dhe lypësit janë larguar nga rrugët;
• Gardhe mbrojtëse janë ngritur për të fshehur pamjet e lagjeve të varfra nga rrugët e kalimit të liderëve ndërkombëtarë.

Sipas burimeve lokale, dhjetëra aktivistë, akademikë dhe politikanë janë arrestuar me akuza për terrorizëm në javët e fundit. Shumë prej tyre do të mbeten në paraburgim deri në përfundimin e samitit më 10 korrik, duke e bërë qytetin një zonë të izoluar nga tensionet e brendshme.

Turqia nuk është më një “roje e krahut juglindor” – ajo dëshiron të jetë udhëheqëse

Që nga anëtarësimi i saj në NATO më 1952, Turqia ka qenë një shtyllë e rëndësishme e mbrojtjes kolektive. Megjithatë, në vitet e fundit, ajo ka filluar të luajë një rol më aktiv në arenën ndërkombëtare. Siç shpjegon Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, Turqia nuk është më një partner i thjeshtë, por një fuqi ushtarake dhe industriale që po ndryshon dinamikën e Aleancës.

Një nga arsyet kryesore për këtë ndryshim është pasiguria rreth rolit të SHBA-së në Evropë. Diskutimet për autonominë e mbrojtjes evropiane kanë ngritur pyetjen: A duhet NATO të mbështetet vetëm në garancitë amerikane, apo të zhvillojë një identitet të pavarur? Turqia, duke qenë një nga aleatët më të mëdhenj ushtarakë, po shfrytëzon këtë moment për të promovuar një model të ri bashkëpunimi.

Pse Turqia është e padiskutueshme për NATO-n?

Rëndësia e Turqisë për Aleancë nuk kufizohet vetëm në fuqinë e saj ushtarake. Sipas ish-Zëvendëssekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Hüseyin Diriöz, vendi ka tre avantazhe kyçe:

• Pozita gjeopolitike: Ndodhet në kryqëzimin e Evropës, Azisë dhe Lindjes së Mesme, duke u kufizuar me zona të tensionuara si Siria, Iraku dhe Rusia;
• Kontrolli mbi ngushticat e Bosforit dhe Dardaneleve (bazuar në Konventën e Montreux, 1936), të cilat janë të rëndësishme për ekuilibrin ushtarak në Detin e Zi;
• Industria e mbrojtjes në rritje, me më shumë se 3,000 kompani që operojnë në këtë sektor dhe shpenzime ushtarake që kanë arritur 30 miliardë dollarë në vitin 2023.

Industria e mbrojtjes: Turqia po ndryshon rregullat e lojës

Një nga prioritetet kryesore të Ankarasë është të theksojë aftësitë e saj në inovacionin ushtarak. Qeveria turke planifikon të rrisë shpenzimet e mbrojtjes në 5% të PBB-së deri në 2030, duke e bërë atë një nga 10 vendet më të mëdha ushtarake në botë.

Në këtë samit, për herë të parë, forumi i industrisë së mbrojtjes do të jetë pjesë e programit zyrtar. Pritet që të nënshkruhen marrëveshje të reja midis shteteve anëtare, duke e bërë Turqinë një partner të pashmangshëm në furnizimin e NATO-s me teknologji dhe pajisje.

Turqia dëshiron një NATO më të gjerë: Nga Lindja e Mesme në Detin e Zi

Një nga iniciativat që Ankaraja po promovon është Ringjallja e Iniciativës së Bashkëpunimit të Stambollit (ICI), e themeluar në vitin 2004. Ky program synon të forcojë bashkëpunimin e sigurisë me vendet e Lindjes së Mesme, duke përfshirë Katarin, Bahreinin, Kuvajtin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Sipas udhëheqjes turke, NATO duhet të zgjerojë kuptimin e sigurisë për të përfshirë sfidat nga:

• Evropa Jugore dhe Lindore;
• Rajoni i Detit të Zi;
• Lindja e Mesme.

Turqia beson se një Aleancë më e gjerë do të jetë më e aftë të përballojë kërcënimet moderne, duke përfshirë terrorizmin, migrimin e paligjshëm dhe destabilizimin e regjimeve.

Çfarë pritet nga samiti i Ankarasë?

Për udhëheqjen turke, ky samit nuk është vetëm një takim diplomatik, por një moment historik për të konfirmuar rëndësinë e Turqisë si:

• Fuqi ushtarake me ushtrinë e dytë më të madhe në NATO;
• Ndërmjetëse në krizat ndërkombëtare (si në Ukrainë dhe Iran);
• Partner i domosdoshëm në një nga zonat më të ndjeshme gjeostrategjike të botës.

Siç thotë një analist i Klankosova.tv, “Turqia po luan një lojë të gjatë, dhe NATO po e vë re që pa këtë vend, Aleanca nuk mund të jetë e plotë.”

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.