BE nis reformën historike për azilkërkues: Çfarë ndryshon për shqiptarët?

Reforma e BE-së për migracion: Një ndryshim historik që ndërron rregullat për azilkërkuesit

Pas një dekade të debateve të ashpra, Bashkimi Evropian ka nisur zbatimin e reformës më të madhe të politikës së migracionit që nga kriza e refugjatëve në 2015. Pakti i ri për Migracionin dhe Azilin, i cili hyri në fuqi këtë javë, synon të rivendosë kontrollin mbi hyrjet e paligjshme, të përshpejtojë procedurat e azilit dhe të ndajë më drejtë barrën mes shteteve anëtare.

Objektivi kryesor është të zvogëlojë flukset e parregullta, të ndalojë lëvizjet e emigrantëve brenda BE-së dhe të sigurojë që vendet kufitare si Greqia, Italia dhe Spanja të mos mbeten të vetmuara në ballë të krizës. Reforma përfshin 10 ndryshime kyçe, duke filluar nga kontrolli i rënduar në kufijtë e jashtëm deri te mekanizmi i solidaritetit financiar. ---

Çfarë ndryshon për azilkërkuesit në praktikë?

Një nga ndryshimet më të rëndësishme është futja e kontrollit paraprak në kufij. Tani, autoritetet do të mund të vlerësojnë në mënyrë të shpejtë kërkesat e azilit për personat që vijnë nga vende të konsideruara "të sigurta", duke përshpejtuar proceset për ata që kanë pak shanse për mbrojtje. Kjo do të ndikojë direkt në shqiptarët që kërkojnë azil në BE, duke reduktuar kohëzgjatjen e procedurave.

Sistemi i ri Eurodac, i cili do të mbledhë të dhëna biometrike (gishtërinj, dokumenta udhëtimi), do të lejojë autoritetet të gjurmojnë më lehtë lëvizjet e emigrantëve brenda BE-së. Kjo do të ndalojë praktikat e kalimit të paligjshëm nga një shtet në tjetrin, një problem që ka shqetësuar shumë vende, duke përfshirë edhe ato që nuk janë në vijën e parë të krizës.

Një ndryshim tjetër që prek direkt azilkërkuesit është kufizimi i aksesit në procedurat standarde të azilit. Personat që vijnë nga vende të sigurta ose kanë të dhëna të pasakta në dokumenta do të trajtohen me procedura të shpejta, duke u mundësuar autoriteteve të nxjerrin vendime në disa javë, jo muaj. ---

Mekanizmi i solidaritetit: Një shpëtim ose një burim debate?

Një nga pjesët më të diskutueshme të reformës është mekanizmi i solidaritetit, i cili kërkon nga vendet e BE-së të ndihmojnë ato që kanë presion më të madh nga emigrantët. Sipas rregullave të reja:

• Vendet anëtare duhet të pranojnë 21,000 emigrantë nga Italia, Spanja, Greqia dhe Qipro, ose
• Të kontribuojnë me 420 milionë euro për këto shtete, ose
• Të zgjedhin një kombinim të të dyja opsioneve.

Megjithatë, jo të gjitha vendet janë të gatshme të përmbushin këtë detyrim. Hungaria dhe Sllovakia kanë refuzuar kategorikisht të marrin emigrantë ose të kontribuojnë financiarisht, duke e bërë këtë pjesë të reformës një burim tensioni të vazhdueshëm.

Nga ana tjetër, Qipro dhe Greqia kanë këmbëngulur se kjo mbështetje është jetike për menaxhimin e flukseve migratore. Komisioni Evropian shpreson që me kalimin e kohës, edhe vendet që kanë rezistuar të pranojnë se sistemi i ri është i nevojshëm për stabilitetin e BE-së. ---

Çfarë do të ndodhë me kontrollin e brendshëm të Schengen?

Një nga objektivat e reformës është të heqë gradualisht kontrollin e mbetur në kufijtë e brendshëm të zonës Schengen. Aktualisht, 11 vende të BE-së, duke përfshirë edhe disa që nuk janë në vijën e parë të krizës, vazhdojnë të aplikojnë kontrollin e udhëtarëve.

Shtatë nga këto vende e justifikojnë këtë masë me çështjen e migracionit, por sipas eurodeputetit slloven Matjaz Nemec, "vendet anëtare nuk kanë më justifikime". Brukseli shpreson që me futjen e sistemit të ri, kontrolli i brendshëm të bëhet një gjë e kaluar. ---

Reagimet e organizatave të të drejtave të njeriut: Rreziku për të drejtat e refugjatëve

Edhe pse BE-ja e paraqet reformën si një hap përpara, organizatat që mbrojnë refugjatët janë shumë kritike. Julie Lejeune, drejtuese e Këshillit Evropian për Refugjatët dhe Mërgimtarët, thotë se pakti sjell rregulla më të ashpra dhe kufizon aksesin në procedurat e zakonshme të azilit.

Ajo thekson se mekanizmat e monitorimit për personat vulnerabël nuk janë mjaftueshëm dhe se shumë vende nuk janë të gatshme të përballojnë ndikimin e reformës mbi të drejtat themelore të azilkërkuesve.

Ekspertë të tjerë, si Lukas Gehrke nga Organizata Ndërkombëtare për Migracionin, paralajmërojnë se suksesi i reformës varet nga funksionimi i të gjitha pjesëve të sistemit. Nëse kontrolli kufitar nuk do të jetë efektiv, Evropa mund të përballet përsëri me një krizë të ngjashme me atë të 2015-ës. ---

Perspektiva për Shqipërinë: A do të ndikojë reforma në shqiptarët?

Shqipëria, si vend i kalimit për shumë emigrantë që drejtohen drejt Evropës Perëndimore, nuk është direkt e prekshme nga ndryshimet e reja. Megjithatë, vendet anëtare të BE-së mund të kenë presion më të madh për të kontrolluar kufijtë e tyre, duke ndikuar në rrugët e kalimit për emigrantët.

Për shqiptarët që kërkojnë azil në BE, ndryshimet do të thotë procedura më të shpejta, por edhe kriteret më të rrepta. Vendet e BE-së do të jenë më të ashpra në vlerësimin e kërkesave, duke u fokusuar në vendet e origjinës dhe dokumentacionin e siguruar.

Në të ardhmen, BE-ja do të vëzhgojë ngushtë zbatimin e reformës, dhe shtetet që nuk do të përmbushin detyrimet e tyre mund të përballen me ndëshkime financiare ose politike. Megjithatë, me kundërshtimin e disa vendeve të mëdha, suksesi i plotë i reformës mbetet i pasigurt. ---

Çfarë duhet të dijë publiku shqiptar?

Nëse jeni duke planifikuar të kërkoni azil në BE, këtu janë disa pika kyçe që duhet të mbani mend:

• Procedurat do të jenë më të shpejta, por edhe më të rrepta për ata që vijnë nga vende të sigurta.
• Të dhënat biometrike do të mbledhen dhe ruhen në sistemin Eurodac, duke ndaluar lëvizjet e paligjshme brenda BE-së.
• Vendet anëtare kanë detyrimin ligjor të ndihmojnë Greqinë, Italinë, Spanjën dhe Qiproin, por shumë prej tyre kanë refuzuar këtë detyrim.
• Kontrolli i brendshëm i Schengen do të reduktohet, por kjo nuk do të ndodhë menjëherë.
• Të drejtat e refugjatëve janë në rrezik për shkak të rregullave më të ashpra të azilit.

Reforma e BE-së për migracion është një ndryshim historik që do të ndikojë në jetën e miliona njerëzve, duke përfshirë edhe shqiptarët. Ndërsa sistemi i ri fillon të zbatohen, vetëm koha do të tregojë nëse BE-ja ka arritur të krijojë një ekuilibër mes kontrollit dhe humanizmit.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.