Kumanova, 250 rrugë pa emër shqip: Pse mungojnë personalitetet shqiptare?

Një problem që zgjat dy dekada pa zgjidhje

Në vitin 2004, kur u botua një hulumtim në gazetën Koha Ditore për emërtimin e rrugëve në Kumanovë, rezultatet ishin të qarta: nga 252 rrugë të qytetit, vetëm dy ose tre mbante emra në gjuhën shqipe. Njëra prej tyre ishte "Bajram Shabani".

Gjatë 18 viteve që kanë kaluar, qyteti ka përjetuar ndryshime të mëdha: janë shtuar rrugë të reja, kanë ndryshuar pushtetet dhe partitë politike. Megjithatë, realiteti i emërtimeve mbetet pothuajse i pandryshuar. Në një qytet ku shqiptarët përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të popullsisë dhe kanë kontribuar në zhvillimin historik, kulturor dhe ekonomik, mungesa e emrave të personaliteteve shqiptare në hapësirën publike është një çështje shqetësuese.

Emrat e periudhës komuniste mbizotërojnë ende

Shumë lagje të Kumanovës mbajnë emra që i përkasin periudhës komuniste, si:

• Proleterske Brigade – një emër që simbolizon luftën e klasës punëtore në sistemin komunist;
• Boris Kidriç – një figurë e shquar e komunizmit jugosllav;
• Vasa Pellagiq – një revolucionar bullgar që u identifikua me ideologjinë komuniste;
• JNA (Jugoslovenska Narodna Armija) – ushtria e ish-Jugosllavisë;
• Pitu Guli – një figurë e luftës së Maqedonisë së Veriut, por e lidhur me narrativën komuniste.

Për shumë qytetarë shqiptarë, këta emra përfaqësojnë një sistem që i ka margjinalizuar dhe diskriminuar gjatë dekadave. Megjithë ndryshimet politike, këto emra vazhdojnë të dominojnë hapësirën urbane, duke mos u ofruar shqiptarëve një përfaqësim simbolik të barabartë.

Shpresat për ndryshim u zhgënjyen

Në vitin 2021, kur u njoftua se në Shkup do të vendoseshin emra të personaliteteve shqiptare në disa rrugë, shumë banorë të Kumanovës shpresuan se një proces i ngjashëm do të fillonte edhe në qytetin e tyre. Megjithatë, koha ka treguar se kjo ishte një pritje e tepër optimiste.

Ndryshimi i emërtimeve nuk është një akt i hakmarrjes historike, por një kërkesë për barazi simbolike. Emrat në rrugë janë më shumë se thjesht shenja udhëzimi – ato janë një pjesë e identitetit të një komuniteti dhe një dëshmi e përfaqësimit të tij në shoqëri.

Pse është e rëndësishme ndryshimi i emërtimeve?

Një emër i qytetit ose i rrugës nuk është vetëm një fjalë. Ai përcjell mesazhe për atë se kush llogaritet në histori dhe kush jo. Në Kumanovë, ku shqiptarët janë një komunitet i madh dhe me kontribute të rëndësishme, mungesa e tyre në hapësirën publike është një simptomë e diskriminimit të vazhdueshëm.

Një proces i rishikimit të emërtimeve duhet të:

• Përfaqësojë të gjitha komunitetet në mënyrë të barabartë;
• Ndërtojë urë ndërmjet brezave duke nderuar personalitete të ndryshme;
• Sigurojë që historia lokale të jetë e përfaqësuar në mënyrë të drejtë;
• Nxisë një diskutim të hapur për trashëgiminë dhe identitetin e qytetit.

Pa këtë ndryshim, Kumanova rrezikon të mbetet një qytet me një histori të pjesshme dhe një të ardhme të paqartë për shumë nga banorët e saj.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.