Maqedonia e Veriut në rrezik: Vetëm 33% e grave përfshihen në kontrollin e kancerit të qafës së mitrës

Maqedonia e Veriut në rrezik: Vetëm 33% e grave përfshihen në kontrollin e kancerit të qafës së mitrës

Raporti i fundit nga Shoqata për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave (ESE) zbulon një situatë alarmuese në Maqedoninë e Veriut: vetëm 33% e grave kanë qenë të përfshira në kontrollin për kancerin e qafës së mitrës. Ky numër, që përfaqëson rreth 149,000 gra, është shumë larg objektivit të vendosur nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), i cili kërkon që të mbulohen 75% e popullsisë femërore deri në vitin 2030. Nëse situata nuk ndryshon, rreziku i vdekshmërisë nga kjo sëmundje do të mbetet i lartë.

Nga viti 2017 deri në vitin 2023, 540 gra kanë humbur betejën kundër kancerit të qafës së mitrës në vend. Numri i rasteve të reja po rritet çdo vit: në vitin 2023 u regjistruan 327 raste të reja, ndërsa në vitin 2022 ishin 289. Kjo shifër është pothuajse pesë herë më e lartë se në Greqi dhe Itali, duke e bërë Maqedoninë e Veriut një nga vendet më të prekura në Evropë. ---

Arsyeja e situatës kritike

Sipas analizës së ESE, arsyet kryesore për këtë situatë janë:

• Mungesa e fondeve të mjaftueshme nga shteti për programet e skriningut.
• Mungesa e gjinekologëve amë në pothuajse 40 komuna të vendit.
• Mungesa e edukimit dhe informimit për gratë rreth domosdoshmërisë së kontrollit.
• Metodologjia e vjetëruar e përdorur për skrining, e cila bazohet në testin PAP, me një shkallë gabimi prej 20%.

Borjan Pavlovski, përfaqësues i ESE, thekson se testi HPV, i cili është 99% i saktë, nuk është futur ende në sistemin shëndetësor të vendit. Kjo metodë rekomanduar nga OBSH mund të zvogëlojë ndjeshëm numrin e rasteve të kancerit të qafës së mitrës. ---

Kontrast me vendet fqinje

Një shembull i mirë është Sllovenia, ku programi i kontrollit mbulon 71% të grave në tre vjet. Në krahasim, Maqedonia e Veriut po përjeton një rënie të vazhdueshme të numrit të grave të kontrolluara, duke e bërë këtë problem një nga prioritetet urgjente për sistemin shëndetësor.

Pavlovski shton se transparenca e Ministrisë së Shëndetësisë gjithashtu ka qenë e dobët. Nuk ka të dhëna të sakta për fondet e ndara ose numrin e grave që planifikohen të mbulohen çdo vit, duke e bërë situatën edhe më të vështirë për monitorim. ---

Rrugët e zgjidhjes sipas ekspertëve

ESE dhe organizatat e tjera jo-qeveritare (OJQ) kanë paraqitur disa rekomandime për përmirësimin e situatës:

• Rritja e buxhetit për programet e parandalimit dhe kontrollit.
• Futja e testit HPV në sistemin shëndetësor për një diagnostikim më të saktë.
• Edukimi i grave rreth rëndësisë së kontrollit të rregullt.
• Zgjidhja e mungesës së specialistëve nëpër komuna.

ESE thekson se parandalimi nuk është shpenzim, por investim në jetë të shëndetshme dhe një sistem shëndetësor më efikas. Nëse këto masa nuk zbatohen, Maqedonia e Veriut do të vazhdojë të jetë ndër vendet kryesore në Evropë për numrin e rasteve të kancerit të qafës së mitrës. ---

Përfundim: Një thirrje për veprim të menjëhershëm

Kanceri i qafës së mitrës është i parandalueshëm dhe i shërueshëm nëse zbulohet në kohë. Me strategjinë e OBSH-së për eliminimin e plotë të vdekshmërisë nga kjo sëmundje deri në vitin 2030, Maqedonia e Veriut duhet të veprojë menjëherë. Përndryshe, rreziku për gratë e vendit do të mbetet i lartë, duke e lënë vendin në një pozicion të prapambetur në luftën kundër kancerit.

Një sistem shëndetësor i fortë dhe një popullatë e informuar janë themelore për të përmbushur objektivat e OBSH-së dhe për të garantuar një të ardhme më të shëndetshme për gratë në Maqedoninë e Veriut.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.