Norvegjia ndalon IA në shkolla: Çfarë ndryshimesh sjell vendimi historik?

Norvegjia vendos kufizime të rënda për përdorimin e inteligjencës artificiale në shkolla

Qeveria e Norvegjisë ka miratuar një vendim historik duke ndaluar përdorimin e mjeteve të inteligjencës artificiale (IA) gjeneruese për nxënësit e shkollave fillore, ndërsa do të kufizojë përdorimin e tyre edhe në nivelet e tjera të arsimit. Qëllimi është të parandalohen ndikimet negative në procesin mësimor dhe të rritet fokusi në aftësitë themelore si leximi, shkrimet dhe matematikën.

Pse Norvegjia ndalon IA në shkollat fillore?

Kryeministri Jonas Gahr Støre ka shpjeguar se vendimi erdhi në një kontekst ku vendi po përballet me rënie të rezultateve në testet ndërkombëtare, si PISA. Sipas tij, përdorimi i pa kontrolluar i mjeteve të IA mund të çojë në anashkalimin e hapa të rëndësishëm në të nxënit, duke ua lënë fëmijëve të vegjël vetëm përgjigjet e gatshme pa kuptuar procesin.

“Gjëja më e rëndësishme në shkollë është që fëmijët tanë të mësojnë të lexojnë, të shkruajnë dhe të bëjnë matematikë me dorë dhe me mendje”, tha Støre, duke theksuar se rregullat e reja do të hyjnë në fuqi nga viti shkollor 2024–2025, që fillon në fund të gushtit.

Si ndryshojnë rregullat sipas moshës?

Vendimi i qeverisë norvegjeze përcakton kufizime të ndryshme sipas grupit moshor:

• Shkollat fillore (6–13 vjeç): Ndalim i plotë i përdorimit të mjeteve të IA, përveç në raste të veçanta të kontrolluara nga mësuesit.
• Shkolla e mesme e ulët (14–16 vjeç): Përdorimi i lejuar vetëm nën mbikëqyrje të drejtpërdrejtë të mësuesve dhe për qëllime të caktuara mësimore.
• Arsimi i mesëm i lartë (17–19 vjeç): Fokus në mësimdhënien e përdorimit të duhur të IA-s, duke iu përgatitur nxënësit për studimet universitare ose tregun e punës.

Një kthim te librat dhe shkrimet me dorë?

Norvegjia ka një histori të gjatë të përdorimit të teknologjisë në klasa, duke filluar nga kompjuterët në vitet ’90 dhe tabletët pas vitit 2010. Megjithatë, qeveria tani ka njoftuar se do të rritë financimin për libra shkollorë, duke u kthyer te materialet tradicionale si qendër e mësimdhënies. Ky ndryshim synon të korrigjojë një dobësi të evidentuar: uljen e aftësive themelore si leximi intensiv dhe shkrimet me dorë.

Ndalimi i rrjeteve sociale për të rinjtë: një strategji e gjerë kundër teknologjisë

Ky vendim nuk është i izoluar. Qeveria norvegjeze ka propozuar edhe ndalimin e përdorimit të rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç, si pjesë e një strategjie më të gjerë për të kufizuar ekspozimin e të rinjve ndaj teknologjisë digjitale. Kjo përfshin edhe kufizime në përdorimin e smartfonëve gjatë orëve të mësimit.

Çfarë mësojnë fëmijët norvegjezë për IA-në në të ardhmen?

Edhe pse përdorimi i IA-s është i ndaluar për të vegjlit, qeveria planifikon të integrojë mësimdhënien e përdorimit të duhur të kësaj teknologjie në kurrikulumin e shkollave të mesme. Kjo përfshin:

• Mësimin e etikës së përdorimit të IA-s.
• Zhvillimin e aftësive kritike për të vlerësuar informacionin e gjeneruar nga IA.
• Përgatitjen për tregun e punës, ku njohuritë në IA do të jenë gjithnjë e më të kërkuara.

Reagimet ndërkombëtare: mbështetje dhe kritika

Vendimi ka marrë përgjigje të ndryshme. Ndërsa disa ekspertë arsimorë e mbështesin këtë hap si një mbrojtje të nevojshme kundër teknologjisë së tepërt, të tjerë kanë shprehur shqetësime se kufizimet e tepërta mund të prapambetjen e nxënësve në një botë gjithnjë e më digjitale. Norvegjia, megjithatë, thekson se qëllimi është të balancojë teknologjinë me aftësitë njerëzore themelore.

Çfarë mund të mësojnë vendet e tjera nga Norvegjia?

Ky model mund të shërbejë si shembull për vendet e tjera që po përballen me sfida të ngjashme në arsim. Në një botë ku teknologjia po dominon çdo aspekt të jetës, Norvegjia po provon të gjejë një ekuilibër midis inovacionit dhe ruajtjes së thelbit të arsimit tradicional.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.