Pacientët paguajnë me frikë: Si dhuratat në shëndetësi kanë zëvendësuar mirënjohjen

Pagesat joformale në shëndetësi: Një realitet i fshehtë që ndryshon jetët e pacientëve

Në sistemin shëndetësor publik të Maqedonisë, praktikat korruptive kanë marrë përmasa të alarmuara. Pacientët nuk paguajnë për shërbime të paligjshme, por për të siguruar kujdes cilësor dhe të shpejtë, të cilat i kanë të garantuara me ligj. Një bashkëbiseduese anonime, e cila ka qenë dëshmitare e këtyre praktikave, rrëfen për situata ku mjekët, me gjeste të qarta, treguan drejt xhepit, duke lënë përshtypjen se priteshin ryshfet. Kjo nuk është një rast i izoluar, por një fenomen i përhapur që ka krijuar një kulturë të pranimit të korrupsionit si normë.

Pse pacientët dërgojnë dhurata: Frika ose traditë?

Sipas të dhënave të Shoqatës për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave (ESE), 83% e rasteve të korrupsionit në shëndetësi lidhen me pagesa materiale, si zarfe me para, kafe, uiski ose ëmbëlsira. Këto praktika përdoren për të siguruar:

• Termine më të shpejtë te specialistët ose për shërbime diagnostikuese (49,2%).
• Trajtim prioritizuar nga një mjek apo ekip i caktuar (35,6%).
• Operacione ose shtretër spitalorë pa pritje të panevojshme (30,5%).

Një dëshmitare rrëfen se një i afërm i saj vendosi para në librezën shëndetësore për të siguruar një operacion. Në një rast tjetër, një pacient i moshuar qëndroi javë të tëra në spital pa kujdes të duhur, deri sa dhuratat ndryshuan qasjen ndaj tij. Këto përvoja krijojnë dyshim të thellë se sistemi nuk është i barabartë për të gjithë, pavarësisht nga nevojat mjekësore.

Mjekët kundër dhuratave: "Mirënjohja nuk blihet me para"

Doktor Ivica Apostollov, kryetar i Shoqatës së Laborantëve Mjekësorë në Shkup, thekson se respekti nuk matet me dhurata materiale. Ai e quan të papranueshme që pacientët të detyrohen të vendosin se si të shprehin mirënjohje, ose sa duhet të kushtojnë. "Nuk është normale që kualiteti i trajtimit të varë nga vlera e dhuratës", thotë ai. Sipas tij, praktika e sjelljes së kafes, çokollatave ose zarfeve me para ka normalizuar korrupsionin, duke e bërë atë të duket si një procedurë standarde.

Shoqata e Specializantëve dhe Mjekëve të Rinj pajtohet me këtë qëndrim. Ata theksojnë se shumë mjekë ndihen të sikletuar kur pranojnë dhurata, edhe pse kanë deklaruar hapur se nuk kanë nevojë për to. "Krijohet bindja se duke dhënë diçka, kujdesi do të jetë më i mirë", shpjegojnë ata. Kjo praktikë nuk vetëm që cenon besimin në sistem, por gjithashtu i ekspozon pacientët në rrezikin e trajtimit të padrejtë.

Kur korrupsioni bëhet "kulturë": Rreziku i normalizimit

Hulumtimi i ESE-së zbulon se 49% e të anketuarve kanë pranuar dhurata ose pagesa të dakorduara para ofrimit të shërbimit. Problemi nuk është vetëm në kërkesat për para, por edhe në praktika të tjera si orientimi i pacientëve për farmaci të caktuara ose drejtimin në ordinanca private. Këto sjellje nuk perceptohen si korrupsion, por si traditë ose shenjë respekti, duke e bërë kufirin ndërmjet ligjshëm dhe paligjshëm gjithnjë e më të mjegullt.

Ekspertët paralajmërojnë se rreziku më i madh nuk qëndron në rastet individuale, por në normalizimin e korrupsionit si sjellje e pranuar. Kur dhurata bëhet e pritshme, ajo pushon së qeni një gjest vullnetar dhe shndërrohet në një mekanizëm për të siguruar trajtim më të mirë. Kjo krijon një cikël të dëmshëm, ku edhe pacientët e sinqertë ndihen të detyruar të ndjekin këtë normë për të mos mbetur pa shërbim.

Çfarë duhet bërë për të ndaluar këtë praktikë?

Sipas ESE-së, zgjidhja kërkon një qasje sistemore, që përfshin:

• Mbrojtjen e sinjalizuesve dhe kontrollime më të forta.
• Transparencë të lartë në ofrimin e shërbimeve shëndetësore.
• Paga dhe kushte më të mira pune për punonjësit shëndetësorë.
• Fushata ndërgjegjësuese për të ndryshuar mentalitetin e shoqërisë.

Deri atëherë, problemi mbetet: Sa kohë do të duhet të presë shoqëria për një sistem shëndetësor të drejtë? Dhe më e rëndësishmja, a do të guxojë dikush të thotë "jo" dhuratave të paligjshme?

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.