Shkup: Telekomunikacioni dhe energjetika nën ndikim hungarez

Ndikimi hungarez në Maqedoninë e Veriut, i lidhur ngushtë me politikën e Viktor Orbán, nuk mund të kuptohet përmes kategorive klasike të investimeve të huaja direkte. Ai përfaqëson një model të ri ndërhyrjeje, ku kapitali ekonomik, infrastruktura financiare dhe kontrolli i narrativës publike ndërthuren për të prodhuar ndikim politik afatgjatë, shkruan Gazeta Flaka

Në pamje të parë, instrumenti më i dukshëm është kredia e madhe shtetërore hungareze, e ndërmjetësuar përmes bankave publike. Por kjo nuk është thjesht një marrëveshje financiare. Ajo krijon një marrëdhënie të re varësie, ku shteti përfitues nuk është vetëm debitor ekonomik, por edhe pjesë e një orbite politike më të gjerë. Në këtë kuptim, kredia shndërrohet në një mjet të ndikimit strategjik, duke i dhënë Hungary një rol më të theksuar në orientimin ekonomik dhe politik të Shkupit.

Media – investimi më strategjik (dhe më i diskutueshëm)

Një nga fushat më të forta të ndikimit hungarez është media: Biznesmenë të afërt me Orbán kanë blerë ose financuar: televizione portale online Media si: Alfa TV, Kurir, Republika, NetPress, etj.

Çfarë tregon kjo: Ndikim në opinionin publik Mbështetje për narrativa politike të afërta me VMRO-DPMNE Përhapje e linjave editoriale konservatore/anti-liberale.

Ka edhe akuza për: financime indirekte përmes rrjeteve rajonale transferime parash përmes vendeve të treta. Kjo konsiderohet si “soft power” + ndikim politik i drejtpërdrejtë.

Megjithatë, dimensioni më i ndjeshëm i këtij ndikimi shfaqet në fushën e medias. Përmes rrjeteve të biznesmenëve të afërt me qeverinë e Orbánit, kapitali hungarez ka depërtuar në tregun mediatik të vendit, duke mbështetur platforma që artikulojnë narrativa të caktuara politike. Ky fenomen nuk është thjesht ekonomik; ai prek drejtpërdrejt cilësinë e demokracisë, përcjell Gazeta Flaka. Media, nga një hapësirë pluraliste, rrezikon të kthehet në instrument të konsolidimit të një diskursi të njëanshëm, në përputhje me filozofinë politike që vjen nga Budapesti.

Ky model bëhet edhe më i qartë kur vendoset në kontekstin rajonal. Hungary, në bashkëpunim të heshtur me aktorë të tjerë në Ballkan, po ndërton një rrjet ndikimi që shkon përtej kufijve ekonomikë. Në këtë rrjet, RMV nuk është një rast i izoluar, por një nyje strategjike. Marrëdhëniet politike me figura si Hristijan Mickoski dhe e kaluara e lidhur me Nikolla Gruevski e forcojnë këtë bosht, duke e bërë ndikimin hungarez më të qëndrueshëm dhe më të strukturuar.

Në thelb, ajo që po ndodh nuk është një “invazion” ekonomik në kuptimin tradicional, por një formë e sofistikuar e “fuqisë hibride”. Kapitali përdoret jo vetëm për fitim, por për ndikim; media jo vetëm për informim, por për formësim të opinionit; ndërsa marrëdhëniet politike jo vetëm për bashkëpunim, por për orientim strategjik, shkruan Gazeta Flaka. Kjo e vendos Maqedoninë e Veriut përballë një dileme të rëndësishme: si të përfitojë nga burimet e jashtme pa kompromentuar autonominë e saj demokratike dhe orientimin euroatlantik.

Në fund, ndikimi i lidhur me Orbánin në Shkup është një test për vetë qëndrueshmërinë institucionale të vendit. Ai nuk imponon kontroll të drejtpërdrejtë, por ndërton kushte ku vendimmarrja mund të orientohet gradualisht. Dhe pikërisht në këtë gradualitet qëndron fuqia e tij reale.

Filipçe: “Maqedonia në ndikim të mediave dhe bizneseve të lidhura me Hungarinë

Kryetari i LSDM-së, dr. Venko Filipçe, në një konferencë për shtyp ka deklaruar se zhvillimet politike në Hungari përbëjnë, sipas tij, një “fitore historike të demokracisë ndaj autokracisë” dhe një mesazh të drejtpërdrejtë për rajonin e Ballkanit Perëndimor.

Në deklaratën e tij, Filipçe tha se qytetarët e Hungarisë kanë dërguar një mesazh të qartë kundër autokracisë dhe ndikimeve të huaja, duke e paraqitur këtë si një pikë kthese politike në Evropë.

Ai u shpreh:

“Qytetarët e Hungarisë thanë qartë dhe me zë të lartë: mjaft më me autokraci! Kjo është një fitore historike e demokracisë ndaj autokracisë, e Evropës ndaj ndikimit rus dhe kinez.”

Sipas tij, zhvillimet në Hungari do të kenë efekt domino në rajon, duke pretenduar se “koha e regjimeve autokratike po përfundon”, dhe se ndryshimet do të prekin edhe vendet fqinje, përfshirë Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Akuzat ndaj qeverisë dhe lidhjeve me Hungarinë

Në pjesën më të ashpër të deklaratës, Filipçe akuzoi qeverinë e kryeministrit Hristijan Mickoski se ka vendosur interesa strategjike të shtetit në duart e rrethit të kryeministrit hungarez Viktor Orbán.

Sipas tij, këto lidhje nuk janë në funksion të interesit publik, por të “interesave personale dhe biznesore”.

Filipçe deklaroi se sektorë si telekomunikacioni, energjetika, mediat dhe financat janë të ndërlidhura me rrjete biznesore të afërta me rrethin e Orbán-it, duke shtuar se kjo ka ndikuar edhe në peizazhin mediatik në vend.

Media dhe ndikimi politik

Ai akuzoi gjithashtu një pjesë të mediave në vend për, siç tha, “rol propagandistik” në favor të qeverisë, duke pretenduar se ato janë të ndikuara nga struktura biznesore të lidhura me Hungarinë.

“Maqedonia prej vitesh është në errësirë mediatike për shkak të mediave të kontrolluara nga rrethi i Orbán-it,” tha Filipçe.

Telekomunikacioni, energjia dhe financat

Në vijim të deklaratës, kreu i LSDM-së përmendi edhe hyrjen e kompanisë hungareze 4iG në tregun e telekomunikacionit në Maqedoninë e Veriut, duke e lidhur këtë me një strategji më të gjerë të ndikimit në infrastrukturën digjitale.

Ai përmendi gjithashtu sektorin e energjisë dhe projektet infrastrukturore, duke pretenduar se kompani të lidhura me rrjete hungareze kanë ndikim në zhvillime strategjike ekonomike në vend, përcjell Flaka.

Sa i përket financave, Filipçe kritikoi edhe kredinë e marrë nga Hungaria në vlerë rreth një miliard euro, duke e cilësuar atë si barrë afatgjatë për qytetarët.

Dimensioni rajonal dhe akuzat për ndikim politik

Filipçe e lidhi situatën edhe me një kontekst më të gjerë rajonal, duke pretenduar se Hungaria, sipas tij, është bërë pjesë e një rrjeti më të gjerë ndikimi politik në Ballkan dhe Evropë.

Ai shtoi se ndryshimet politike në Hungari duhet të shërbejnë si paralajmërim për rajonin dhe për Maqedoninë e Veriut.

Thirrje për hetim

Në fund të deklaratës, LSDM njoftoi se do të kërkojë hetim të plotë për të gjitha marrëdhëniet biznesore dhe institucionale mes rrethit të Orbán-it dhe qeverisë aktuale.

Filipçe theksoi:

“Po vjen koha e së vërtetës dhe e përgjegjësisë. Të gjitha këto lidhje duhet të hetohen në mënyrë të plotë dhe transparente.”

Pyetje për ekstradimin e Gruevskit

Në pjesën përmbyllëse, ai ngriti edhe çështjen e ish-kryeministrit Nikola Gruevski, duke pyetur nëse autoritetet aktuale kanë kërkuar ekstradimin e tij nga Hungaria dhe pse, sipas tij, një kërkesë e tillë mund të mos jetë bërë. Gazeta Flaka

The post Shkup: Telekomunikacioni dhe energjetika nën ndikim hungarez appeared first on Flaka, në çdo lajm... .