Si duket panorama ekonomike e kryeqyteteve të ish-Jugosllavisë?

Shkup, 9 shkurt – Në një rajon që për 4 dekada e gjysmë ishte një vend i vetëm, sot gjashtë kryeqytetet e ish-Jugosllavisë përjetojnë trende të ndryshme demografike dhe ekonomike që formësojnë zhvillimin e tyre. Degët ekonomike që dominojnë këto gjashtë qytete lidhen ngushtë me statusin e shtetit të tyre në ekonominë rajonale dhe globale, transmeton Zhurnal.mk

Për shembull, në Lubjanë dhe Zagreb, shërbimet, sektori i IT-së, financat dhe turizmi janë shtyllat e rritjes; shumë kompani ndërkombëtare dhe startup-e teknologjike i zgjedhin këto qytete për stabilitetin dhe aksesin në tregun e punës në BE.

Në Beograd, përveç shërbimeve dhe financave, telekomunikacioni, prodhimi dhe logjistika luajnë rol të rëndësishëm, por ngadalësimi i reformave strukturore e kufizon potencialin krahasuar me metropolet e BE-së. Sarajevo dhe Shkupi vazhdojnë të varen nga degë tradicionale si ndërtimtaria, bizneset e vogla dhe të mesme në tregti dhe shërbime, ndërsa Podgorica investon në turizëm, transport dhe sektorin bankar si motorë rritjeje, transmeton Zhurnal.mk

Investimet dhe politika buxhetore janë vendimtare për perspektivat afatmesme – Lubjana dhe Zagrebi vazhdojnë të modernizojnë infrastrukturën dhe të mbështesin inovacionin përmes fondeve të BE-së, gjë që u jep atyre një avantazh krahasues. Beogradi fokusohet në zhvillimin e klasterëve të IT-së dhe forcimin e kapaciteteve prodhuese, por pa investime të mëdha në arsim dhe kërkim-shkencë, është e vështirë të arrijë nivelin e rajonit të BE-së.

Sarajevo dhe Shkupi duhet të përballen me sfidat demografike dhe emigracionin e fuqisë punëtore, që ndikon direkt në kapacitetin e ekonomisë së brendshme për zhvillim dhe diversifikim.

Në mes afatmesëm, trendet tregojnë një rritje të pabarazisë midis kryeqyteteve të vendeve anëtare të BE-së dhe atyre jashtë Unionit. Lubjana dhe Zagrebi mund të forcojnë rolin e tyre si qendra rajonale për inovacion dhe investime, ndërsa Beogradi ka potencial si urë midis BE-së dhe tregut të Ballkanit Perëndimor, transmeton Zhurnal.mk

Pagat janë më të larta, por edhe kostot

Si rregull, të gjithë kryeqytetet e vëzhguara shënojnë paga mesatare më të larta krahasuar me mesataren kombëtare, por edhe kostot e jetesës janë më të larta, zakonisht në përqindje më të madhe se rritjet e pagave.

Sipas të dhënave më të fundit të Entit Shtetëror të Statistikave, paga neto mesatare në Beograd për nëntor 2025 ishte 139.234 dinarë (rreth 1.175 euro), që është mbi mesataren kombëtare për rreth 27 mijë (111.987 dinarë, ose 953 euro).

Në Kroaci, paga neto mesatare në tetor ishte 1.668 euro, sipas të dhënave të zyrës statistike të qytetit. Në Maqedoninë e Veriut, paga mesatare është pak më pak se 720 euro.

Në Mal të Zi, të dhënat e fundit për qytetet dhe komunat u publikuan në qershor. Paga mesatare më e lartë u regjistrua në Tivat (1.179 euro), Zeta (1.139 euro) dhe Podgoricë (1.061 euro). Sektoret me pagat më të larta janë financat dhe sigurimet (1.624 euro), furnizimi me energji elektrike, gaz dhe klimatizim (1.440 euro), si dhe biznesi me pasuri të paluajtshme (1.345 euro). Në kohën e publikimit, mesatarja kombëtare ishte 1.010 euro, transmeton Zhurnal.mk

Të dhëna demografike

Populli i fundit sipas metodës klasike u regjistrua në Slloveni më 2002. Më pas, vendi kaloi në një sistem të ri, duke përdorur vetëm të dhëna nga regjistrat administrativë dhe bazat e të dhënave, duke shmangur popisjen tradicionale në terren. Sipas SURS, komuna urbane Lubjanë kishte 297.575 banorë në 2024.

Zagreb është qyteti më i madh i Kroacisë, me 767.131 banorë në zonën urbane sipas popisjes së vitit 2021, me rritjen më të fortë në vend, i cili, si Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Bosnja e Hercegovina, përballet me largimin e popullsisë.

Në Serbi, popisja e fundit u krye në 2022, dhe sipas saj, Beogradi kishte 1.685.563 banorë (rreth 1,2 milionë në metropol), duke e bërë qartë kryeqytetin më të madh nga gjashtë vendet e ish-Jugosllavisë, transmeton Zhurnal.mk

Në Bosnje e Hercegovinë, Sarajevo është padyshim qyteti më i madh – rreth 275.524 banorë jetojnë brenda kufijve administrativë, ndërsa zona më e gjerë e Kantoni Sarajevës kishte 413.593 banorë sipas popisjes së vitit 2013.

Sipas popisjes në Maqedoninë e Veriut më 2021, në Shkup jetojnë 526.502 banorë, ndërsa kryeqyteti i Malit të Zi, Podgorica, kishte 179.505 banorë, rreth 30% e popullsisë totale, raporton Bankar.me , transmeton Zhurnal.mk