UNICEF: Dhuna ndaj fëmijëve në Maqedoni – 2 nga 3 viktima në shtëpi, sistemi dështon në mbrojtje

Dhuna ndaj fëmijëve në Maqedoni: Një krizë që kërkon veprim të menjëhershëm

Maqedonia ballafaqohet me një krizë të thellë sociale: sipas të dhënave më të fundit të UNICEF-it, dy nga tre fëmijë të moshës 1 deri në 14 vjeç përjetojnë forma të ndryshme të dhunës brenda mureve të shtëpisë. Ky numër alarmant nuk është thjesht një statistikë – ai përfaqëson jetë të shkatërruara, trauma të thella dhe një sistem që dështon në mbrojtjen e të drejtave më themelore të fëmijëve.

Reagimet publike janë të ndryshme: nga tronditja dhe zemërimi deri te frika dhe trishtimi. Por heshtja nuk ndryshon gjë. Për të ndaluar këtë epidemi të dhunës, duhet një angazhim kolektiv që kalon përtej reagimeve emocionale. Nevoja është e qartë: një plan veprimi konkret, i bazuar në ligj, parandalim dhe ndërhyrje të shpejtë, që të respektojë të drejtat e fëmijëve dhe të mbrojë dinjitetin e tyre. ---

Një detyrim ligjor dhe moral: Mbrojtja e fëmijëve si prioritet kombëtar

Çdo fëmijë ka të drejtën për të rritur në një mjedis të sigurt, pa dhunë. Kjo nuk është vetëm një parim etik, por edhe një detyrim ligjor, i përcaktuar qartë në Konventën për të Drejtat e Fëmijëve. Shtetet janë të obliguara të sigurojnë sisteme efektive për:

• Parandalimin e dhunës përmes programeve arsimore dhe ndërgjegjësuese;
• Identifikimin e rasteve të hershme përmes trajnimeve për mësues, mjekë dhe punonjës social;
• Raportimin dhe ndjekjen e abuzimeve përmes mekanizmave të qarta;
• Trajtimin e viktimave dhe ndëshkimin e abuzuesve.

Sidoqoftë, në Maqedoni, këto sisteme janë të dobëta. Raportet e Avokatit të Popullit zbulojnë qindra raste dhune seksuale ndaj fëmijëve – kryesisht vajza, por edhe djem – të regjistruara në vitet e fundit. Këto numra janë vetëm maja e akullit: shumë raste nuk raportohen për frikë, turp ose mungesë besimi në institucionet shtetërore. ---

Dhuna që kalon kufijtë: Nga shtëpia në shkollë dhe në internet

Dhuna kundër fëmijëve nuk është një fenomen i izoluar. Ajo manifestohet në forma të ndryshme dhe shpesh ndërlidhet:

• Dhuna në familje: 67% e fëmijëve të moshës 1-14 vjeç përjetojnë ndëshkim fizik ose abuzim psikologjik;
• Ngacmimi në shkollë: 23% e të rinjve 13-15 vjeç janë viktima të ngacmimit nga bashkëmoshatarët;
• Dhuna seksuale: Qindra raste të regjistruara, por numri real është shumë më i lartë;
• Abuzimi online: Platformat dixhitale kanë bërë që dhuna të hyjë edhe në shtëpitë e fëmijëve, përmes cyberbullying dhe ekspozimit ndaj përmbajtjeve të dhunshme.

Kur dhuna normalizohet – në familje, në rrugë ose në internet – ajo bëhet një cikël i rrezikshëm. Fëmijët që përjetojnë abuzim janë më të prirur të bëhen viktima ose abuzues në të ardhmen. Për më tepër, shumë prej tyre mbajnë trauma të thella që ndikojnë në performancën shkollore, shëndetin mendor dhe aftësinë për të ndërtuar marrëdhënie të shëndosha. ---

Pse sistemi dështon? Dobësitë që duhen adresuar menjëherë

Raportet zyrtare dhe reagimet publike tregojnë se problemi nuk është mungesa e ligjeve, por mungesa e zbatimit. Disa nga dobësitë kryesore përfshijnë:

• Mungesa e trajnimeve: Mësuesit, mjekët dhe punonjësit social nuk janë gjithmonë të pajisur për të identifikuar dhe trajtuar raste të dhunës;
• Frika nga raportimi: Familjet dhe fëmijët shpesh heshtin për frikë nga hakmarrja ose stigmatizimi;
• Protokollet e dobëta: Mekanizmat e raportimit janë të ngadalta dhe shpesh të paefektshme;
• Mungesa e të dhënave të sakta: Shumë raste nuk regjistrohen, duke e bërë problematikë identifikimin e tendencave reale.

Sipas ekspertëve, një nga hapat më të rëndësishëm është krijuar një sistem të centralizuar për të dhënat e dhunës, që do të lejojë një reagim më të shpejtë dhe të koordinuar. Gjithashtu, duhet të forcohen programet e parandalimit, duke përfshirë edukimin për të drejtat e fëmijëve që nga mosha e hershme. ---

Çfarë mund të bëjnë qytetarët dhe institucione?

Ndryshimi fillon me vetëdijesimin. Secili prej nesh mund të kontribuojë në këtë luftë kundër dhunës:

• Prindërit: Të njohin shenjat e abuzimit dhe të sigurojnë një mjedis të hapur për komunikim me fëmijët;
• Mësuesit: Të trajnohen për të identifikuar dhe raportuar raste të dyshuara;
• Media: Të raportojnë me përgjegjësi, duke shmangur sensacionalizmin që mund të dëmtojë viktimat;
• Qeveria: Të investojnë në sisteme mbrojtëse, duke siguruar financime të mjaftueshme për programe sociale dhe juridike;
• Komuniteti: Të mbështesin viktimat dhe të kërkojnë llogari nga ata që dështojnë në mbrojtjen e tyre.

Por më e rëndësishmja është se duhet të ndryshojë mentaliteti. Dhuna nuk është një "çështje private" – ajo është një krim kundër të drejtave të njeriut. Kur një fëmijë përjeton abuzim, ajo prek të gjithë shoqërinë. Prandaj, nevoja është një lëvizje e gjerë, që përfshin institucione, familje dhe individë, të bashkuar për të thënë: Mjaftueshëm! ---

Një thirrje për veprim: Koha për ndryshim është tani

Të dhënat e UNICEF-it janë të qarta: Maqedonia ka një problem të thellë të dhunës kundër fëmijëve. Por zgjidhja gjithashtu është e mundur, nëse veprojmë me vendosmëri. Kjo nuk është një detyrë që mund të shtyhet për më vonë – ajo kërkon angazhim të menjëhershëm nga të gjitha palët për të siguruar një të ardhme më të sigurt për fëmijët e vendit.

Siç thotë edhe UNICEF-i: "Revolta që zbehet në heshtje nuk ndryshon asgjë. Por një zë i lartë, i bashkuar, mund të ndryshojë gjithçka."

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.