300 miliardë dollarë për Iranin: Kush do të paguajë këtë shumë të madhe?

Një marrëveshje historike për rindërtimin e Iranit

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka nënshkruar një memorandum të mirëkuptimit me Iranin, i cili parashikon krijimin e një fondi prej 300 miliardë dollarësh për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik të këtij vendi. Ky marrëveshje, e përbërë nga 14 pika kryesore, synon të përmirësojë infrastrukturën, të stimulojë tregtinë dhe të rrisë nivelin e jetesës në Iran. Megjithatë, detajet e këtij plani mbeten të paqarta, duke ngritur pyetjen: Kush do të paguajë këtë shumë të madhe?

SHBA-të nuk do të kontribuojnë financiarisht

Sipas deklaratave zyrtare, SHBA-të nuk do të përballojnë asnjë pjesë të këtij fondi. Presidenti Trump ka deklaruar hapur se “amerika nuk do të paguajë asnjë dollar”. Në vend të kësaj, ai ka sugjeruar që paratë të vijnë nga fondet e ngrira të shteteve të Gjirit dhe Iranit. Këto fonde janë rezultat i sanksioneve ekonomike që kanë ndaluar qarkullimin e fondeve iraniane në bankat ndërkombëtare për dekada të tëra.

Fondet e ngrira: burimi kryesor i financimit

Shtetet e Gjirit, si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajti, kanë mbledhur fonde të konsiderueshme gjatë viteve të sanksioneve kundër Iranit. Këto paratë janë të palëvizshme për shkak të presionit ndërkombëtar, por mund të përdoren tani për të financuar rindërtimin e Iranit. Sipas ekspertëve, Irani ka afërsisht 100 miliardë dollarë të ngrira në bankat ndërkombëtare, ndërsa shtetet e Gjirit mund të kontribuojnë me pjesën tjetër.

300 miliardë dollarë: një shifër e jashtëzakonshme

Për të kuptuar madhësinë e këtij fondi, le të krahasojmë atë me disa shpenzime dhe buxhete të njohura:

• Ekuivalent me buxhetin e NASA-s për 12 vjet: Buxheti i agjencisë amerikane për vitin 2026 është 24.4 miliardë dollarë.
• Madhësia e ekonomisë së 50-të më të madhe në botë: Në vitin 2023, Finlanda kishte një GDP prej 317 miliardë dollarësh.
• Ekuivalente me shpenzimet ushtarake të Kinës: Në vitin 2023, Kina shpenzoi rreth 336 miliardë dollarë për mbrojtje, sipas vlerësimit të Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI).
• Pak më e ulët se buxhetet kombëtare të vendeve të tjera: Turqia (339 miliardë dollarë) dhe Kanadaja (345 miliardë dollarë) kanë buxhete kombëtare që tejkalojnë këtë shifër.

Çfarë do të ndodhë tani?

Edhe pse marrëveshja është nënshkruar, përparimi i saj mbetet i pasigurt. Kërkohet një plan i detajuar për shpërndarjen e fondeve, si dhe një mbështetje ndërkombëtare për të siguruar që paratë të përdoren në mënyrë të qëllimshme. Gjithashtu, shtetet e Gjirit duhet të bien dakord për përdorimin e fondeve të tyre të ngrira, ndërsa Irani duhet të garantojë transparencë dhe përgjegjësi në menaxhimin e tyre.

Një gjë është e qartë: rindërtimi i Iranit do të kërkojë kohë, përpjekje dhe bashkëpunim ndërkombëtar. Nëse plani zbatohet me sukses, ai mund të shërbejë si një model për rindërtimin e vendeve të tjera të prekura nga konflikti ose sanksionet.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.