EDITORIAL | Kur shteti feston pa një pjesë të shtetit – Tetova nuk mund të jetë alibia e Shkupit

Editorial Flaka

Një shtet multietnik nuk mund të ndërtojë një festë shtetërore me logjikën e një feste vetëm të shumicës.

35-vjetori i pavarësisë së Maqedonisë së Veriut duhej të ishte një prej atyre momenteve kur shteti shfaqet në versionin e tij më të plotë: me historinë, kulturën, gjuhët dhe qytetarët e tij.

Por ajo që pamë në skenën qendrore të Shkupit ngre një pyetje që nuk mund të anashkalohet.

Mbi 30 artistë në skenën qendrore dhe asnjë shqiptar.

Nuk është çështja se sa këngëtarë shqiptarë duhej të ishin. Nuk është as kërkesë për një kuotë artistike.

Është çështje simbolike.

Është çështje e asaj se si shteti e paraqet veten kur feston përpara të gjithë qytetarëve të tij.

Programi zyrtar i 35-vjetorit e paraqet Shkupin si pikën qendrore të festimeve, ndërsa qeveria, përballë kritikave, është arsyetuar me faktin se në Tetovë do të ketë edhe interpretues në gjuhën shqipe.

Por pikërisht këtu qëndron problemi.

Tetova nuk mund të jetë alibia e Shkupit

Është mirë që Tetova do të ketë program në gjuhën shqipe.

Është mirë që “Elita 5” do të ngjitet në skenë më 15 shtator.

Por Tetova nuk mund të përdoret si kompensim për mungesën e shqiptarëve në skenën qendrore shtetërore.

Sepse Tetova është pjesë e shtetit.

Shkupi është pjesë e shtetit.

Gostivari, Kumanova, Struga, Kërçova, Çairi, Strumica, Manastiri – të gjitha janë pjesë e të njëjtit shtet.

Nëse një komunitet duhet të ketë “skenën e vet” diku tjetër, vetëm që të justifikohet mungesa e tij në skenën kryesore, atëherë nuk kemi zgjidhur problemin e përfaqësimit.

Kemi krijuar dy skena.

Njëra feston shtetin.

Tjetra feston shqiptarët.

Dhe kjo është pikërisht ajo që duhet të na shqetësojë.

Festa shtetërore nuk është koncert privat

Një koncert privat mund të zgjedhë kë të ftojë.

Një festival mund të ketë një koncept të caktuar.

Një organizator mund të ndërtojë një program sipas shijes së tij.

Por kur një manifestim financohet nga shteti dhe prezantohet si festë e përvjetorit të pavarësisë, dimensioni i tij nuk është më vetëm artistik.

Ai bëhet simbolik.

Bëhet institucional.

Bëhet politik.

Sepse shteti po i tregon qytetarëve të vet se kush është pjesë e fotografisë së tij zyrtare.

Dhe fotografia e 35-vjetorit në Shkup kishte mbi 30 artistë.

Por nuk kishte asnjë shqiptar.

Kjo është një e dhënë që nuk ka nevojë për interpretime të komplikuara.

Shqiptarët nuk janë dekor festiv

Ka një keqkuptim që duhet të korrigjohet.

Shqiptarët nuk kërkojnë të shfaqen në një festë shtetërore vetëm për të plotësuar një “përqindje”.

Nuk kërkojnë dekor.

Nuk kërkojnë favor.

Kërkojnë normalitet.

Normalitet do të ishte që në një shtet ku shqiptarët janë pjesë e pandashme e jetës politike, ekonomike, kulturore dhe shoqërore, kultura shqiptare të ishte e pranishme natyrshëm edhe në festën qendrore të shtetit.

Pa pasur nevojë të bëhet debat.

Pa pasur nevojë të kërkohet.

Pa pasur nevojë që partitë shqiptare të dalin të nesërmen me deklarata.

Thjesht të ishte aty.

Por nuk ishte.

Dhe këtu fillon përgjegjësia e VLEN-it

Kritika ndaj qeverisë nuk mund të mbetet vetëm kritikë ndaj VMRO-DPMNE-së apo organizatorëve.

Ka edhe një pyetje për përfaqësuesit shqiptarë në pushtet.

Ku ishte ndikimi i tyre?

Nëse VLEN është pjesë e kësaj Qeverie, atëherë qytetarët shqiptarë kanë të drejtë të kërkojnë përgjigje.

Jo për një këngëtar.

Jo për një grup.

Por për një parim.

Sepse pushteti nuk matet vetëm me numrin e ministrave, zëvendësministrave apo drejtorëve.

Pushteti matet edhe me aftësinë për të ndikuar në vendimet që prekin simbolikën dhe dinjitetin e komunitetit që pretendon se përfaqëson.

Nëse përfaqësimi shqiptar është i mjaftueshëm për të qenë pjesë e Qeverisë, duhet të jetë i mjaftueshëm edhe për të qenë pjesë e fotografisë së shtetit.

Përndryshe mbetet vetëm një përfaqësim numerik.

Nuk mjafton të thuhet: “Do të ketë Tetovë”

Ky arsyetim është ndoshta pjesa më problematike e gjithë historisë.

Sepse ai krijon përshtypjen se shqiptarët mund të “kompensohen” me një aktivitet të veçantë.

Sikur të thuhej:

“Mos u shqetësoni, shqiptarët do t’i kemi në Tetovë.”

Por kjo është pikërisht logjika që një shtet multietnik duhet ta shmangë.

Sepse nëse maqedonasit janë në skenën qendrore në Shkup, ndërsa shqiptarët janë në një skenë tjetër në Tetovë, atëherë pyetja është shumë e thjeshtë:

Ku është skena e përbashkët?

Ku është momenti kur të gjithë qytetarët e shohin veten në të njëjtën festë?

35 vjet janë shumë

Pas 35 vitesh pavarësi, nuk duhet të diskutojmë më për gjëra që duhej të ishin bërë të zakonshme.

Nuk duhet të debatojmë nëse gjuha shqipe ka vend në manifestimet shtetërore.

Nuk duhet të pyesim pse nuk ka asnjë artist shqiptar në një program me dhjetëra artistë.

Nuk duhet të presim reagime partiake për të kuptuar se një shtet multietnik duhet të pasqyrojë realitetin e vet multietnik.

Kjo duhet të jetë automatike.

Sepse barazia nuk është vetëm çështje ligjesh.

Është edhe çështje e ndjenjës së përkatësisë.

Një qytetar duhet të mund të shikojë një festë shtetërore dhe të thotë:

“Kjo është edhe festa ime.”

Nëse një pjesë e qytetarëve e shikojnë atë festë dhe pyesin “Po ne ku jemi?”, atëherë diçka nuk ka funksionuar.

Shteti nuk mund të ketë dy fotografi

Një fotografi në Shkup.

Një tjetër në Tetovë.

Një festë në gjuhën e shumicës.

Një aktivitet i veçantë në gjuhën shqipe.

Një skenë qendrore.

Një skenë për komunitetin.

Kjo nuk është ajo që duhet të nënkuptojë një shtet i përbashkët.

Maqedonia e Veriut nuk është më shteti i vitit 1991.

Shoqëria ka ndryshuar.

Kushtetuta ka ndryshuar.

Struktura politike ka ndryshuar.

Realiteti shoqëror ka ndryshuar.

Atëherë duhet të ndryshojë edhe mënyra se si shteti e tregon veten.

Dhe nëse pas 35 vitesh ende kemi nevojë të shpjegojmë pse shqiptarët mungojnë nga skena qendrore, problemi nuk është te shqiptarët që po ankohen.

Problemi është se shteti ende nuk e ka mësuar plotësisht si të festojë veten si shtet i të gjithëve.

Flaka: Festa duhet të bashkojë, jo të ndajë

Ne nuk kemi problem që Tetova të festojë.

Përkundrazi.

Ne nuk kemi problem që “Elita 5” të këndojë.

Përkundrazi.

Problemi fillon kur kjo paraqitet si përgjigje ndaj mungesës së shqiptarëve në manifestimin qendror.

Sepse shqiptarët nuk duhet të zgjedhin mes Tetovës dhe Shkupit.

Duhet të jenë në të dyja.

Duhet të jenë në Tetovë si pjesë e kulturës shqiptare.

Dhe duhet të jenë në Shkup si pjesë e shtetit të përbashkët.

Kjo nuk është privilegj.

Kjo është barazi simbolike.

Dhe në një përvjetor të pavarësisë, simbolika ka peshë.

Prandaj, pyetja që duhet t’u mbetet institucioneve nuk është:

“Pse nuk pati artistë shqiptarë në koncert?”

Pyetja e vërtetë është shumë më e madhe:

A është kjo ende një festë e të gjithë qytetarëve, apo një festë shtetërore në të cilën disa qytetarë duhet ta kërkojnë veten në një skenë tjetër?

35 vjet pavarësi duhet të ishin të mjaftueshme për ta pasur një përgjigje të qartë.

The post EDITORIAL | Kur shteti feston pa një pjesë të shtetit – Tetova nuk mund të jetë alibia e Shkupit appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.