Irani dhe SHBA-ja arrijnë përparim historik drejt paqes: Çfarë përmban marrëveshja?

Përparim i papritur në negociatat ndërmjet Teheranit dhe Uashingtonit

Nënpresidenti amerikan JD Vance dhe negociatorët iranianë kanë arritur një përparim të rëndësishëm drejt një marrëveshjeje përfundimtare për paqe, sipas deklaratave zyrtare të 22 qershorit. Bisedimet, të mbajtura në resortin Burgenstok të Zvicrës, kanë vendosur themelet për një marrëveshje që mund të ndryshojë dinamikën gjeopolitike në Gjirin Persik.

Çfarë përmban korniza e marrëveshjes?

Sipas Scott Bessent, sekretari amerikan i Thesarit, marrëveshja përfshin disa pika kyçe:

• Kalimi i sigurt në Ngushticën e Hormuzit: Irani ka pranuar të garantojë transit të lirë për anijet tregtare, duke shmangur krizat në furnizimin global me naftë.
• Përfundimi i luftimeve në Liban: Një "qelizë dekonflikti" me pjesëmarrjen e SHBA-së, Iranit dhe Libanit do të monitorojë heqjen e operacioneve ushtarake.
• Inspektime bërthamore: Irani do t’i lejojë inspektorët e IAEA-s të kenë qasje të plotë në objektivat e tij bërthamore.
• Lirimi i fondeve të ngrira: Një marrëveshje për lirim të 12 miliardë dollarëve asete iraniane është finalizuar.

Reagimet ndërkombëtare: Optimizëm me kufizime

Edhe pse negociatorët kanë shprehur optimizëm, Donald Trump ka lënë të kuptohet se SHBA-ja do të veprojë nëse Irani nuk përmbush premtimet:

“Nëse Irani nuk i përmbahet marrëveshjes, ose nëse nuk sillet siç duhet, do të bëj atë që duhet të bëj.”

Nga ana tjetër, Mohammad Baqer Qalibaf, negociatori kryesor iranian, ka vlerësuar bisedimet si "të konstruktive", duke theksuar krijimin e një linje komunikimi për Ngushticën e Hormuzit.

Çështjet e pazgjidhura dhe reagimet e brendshme

Megjithë përparimin, disa pika mbeten të paqarta:

• Programi bërthamor i Iranit: Dokumenti i 14 pikave nuk specifikon detajet e programit, duke lënë hapësirë për interpretime të ndryshme.
• Fondi i 300 miliardë dollarësh: SHBA-ja ka premtuar të lehtësojë krijimin e një fondi rindërtimi, por demokratët dhe republikanët kanë shprehur shqetësime për përdorimin e fondeve.
• Rezistenca e brendshme në Iran: Garda Revolucionare Islamike dhe fraksione të tjera kanë shtuar presion mbi ekipin negociues.

Së ardhmja e marrëveshjes: Cilat janë hapat tjerë?

Sipas ndërmjetësve nga Katar dhe Pakistan, diskutimet teknike do të vazhdojnë gjatë javës së ardhshme. Grupet pune do të fokusohet në:

• Monitorimin e zbatimit të marrëveshjes.
• Zgjidhjen e mosmarrëveshjeve në lidhje me sanksionet.
• Krijimin e mekanizmave për sigurimin e kalimit të anijeve.

Ndërkohë, Marco Rubio, sekretari amerikan i Shtetit, do të vizitojë Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajtin dhe Bahrejnin këtë javë, për të siguruar mbështetjen e aleatëve rajonalë.

Perspektiva e tregut energjetik

Një nga përfitimet e menjëhershme të marrëveshjes është leja 60-ditore që SHBA-ja ka dhënë Iranit për prodhimin dhe shitjen e naftës në tregun ndërkombëtar. Kjo mund të ndikojë pozitivisht në furnizimin global me energji, duke ulur presionin mbi çmimet e naftës.

Çfarë thonë ekspertët?

Analistët janë të ndarë në interpretimin e marrëveshjes:

• Optimistët besojnë se kjo mund të jetë një hap i parë drejt stabilitetit në rajon.
• Skeptikët kanë dyshime se Irani do të përmbushë të gjitha kërkesat, duke iu referuar historisë së tij të ndërlikuar me marrëveshjet ndërkombëtare.

Një gjë është e qartë: paqja në Gjirin Persik mbetet e brishtë, por përparimi i arritur është një shenjë e mirë për të gjitha palët e përfshira.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.