Kosovë në rrezik financiar: Krizat politike mund të shkaktojnë humbje të mjeteve nga BE-ja

Kosovë në rrezik financiar: Krizat politike mund të shkaktojnë humbje të mjeteve nga BE-ja

Komiteti për Politikë të Jashtme i Parlamentit Evropian (AFET) ka nxjerrë një raport alarmues për Kosovën, duke paralajmëruar se ngërçet politike të vazhdueshme mund të rezultojnë në humbje të konsiderueshme të fondeve nga Bashkimi Evropian. Dokumenti, i miratuar së fundmi, thekson se viti 2025 ishte një periudhë e humbur për vendin, ndërsa viti 2026 po rrezikohet të pësojë pasoja të ngjashme nëse krizat politike nuk zgjidhen me shpejtësi.

Fondet e BE-së në rrezik për shkak të krizës politike

Sipas raportit, Kosova mund të humbasë mjete financiare të rëndësishme nga Plani i Rritjes i BE-së, një program ambicioz që synon të mbështesë zhvillimin ekonomik dhe reformat strukturore në vendet e Ballkanit Perëndimor. Fondet e këtij plani, të vlerësuara në 6 miliardë euro për periudhën 2024-2027, janë të rëndësishme për Kosovën, e cila pret të marrë rreth 882 milionë euro gjatë këtij periudhe. Nga kjo shumë, 253 milionë janë grante, ndërsa 629 milionë janë kredi, duke e bërë Kosovën një nga vendet që përfiton më shumë nga fondet e BE-së për kokë banori.

Sidoqoftë, këto mjete janë në rrezik për shkak të pamundësisë së Kosovës për të përmbushur kriteret e nevojshme për avancimin e procesit të integrimit evropian. Fundi i qershorit 2026 është afati i fundit për të gjitha vendet e rajonit për të përmbushur reformat e dakorduara më parë. Nëse kriteret nuk plotësohen, Kosova mund të humbasë deri në 68.8 milionë euro, sipas burimeve nga Brukseli.

Krizat politike dhe pasojat e tyre

Viti i kaluar ishte i vështirë për Kosovën, me dy fushata zgjedhore parlamentare që u mbajtën për shkak të pamundësisë së formimit të institucioneve. Kjo situatë ka nxitur dyshime në lidhje me fondet nga Plani i Rritjes dhe mekanizma të tjerë ndërkombëtarë. Riho Terras, raportuesi për Kosovën në Parlamentin Evropian, ka vlerësuar se 18 muajt e fundit kanë qenë të vështirë për vendin, duke theksuar se ngërçi politik ka një ndikim të rëndësishëm në të ardhmen e Kosovës.

Terras ka deklaruar se është e rëndësishme që Kosova të qëndrojë në rrugën evropiane dhe të ecë përpara me integrimin. Ai ka theksuar se raporti ofron një vlerësim objektiv të situatës në Kosovë, duke përmendur çështje të tilla si liria e medias, sundimi i ligjit dhe lufta kundër korrupsionit. Gjithashtu, ai ka vlerësuar zhvillimet pozitive, duke përfshirë miratimin e vendimeve të nevojshme për Planin e Rritjes nga Kuvendi i Kosovës dhe heqjen e masave të Komisionit Evropian kundër Kosovës.

Thirrje për avancim në procesin e integrimit

Raporti i AFET-it shpreh mbështetje të fuqishme për synimet e Kosovës për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Ai thekson se Kosova ka aplikuar për statusin e vendit kandidat në fund të vitit 2022, por aplikimi ende nuk është shqyrtuar nga BE-ja. Këshilli i Bashkimit Evropian është thirrur të veprojë me shpejtësi dhe t’ia japë Kosovës statusin e kandidatit, pasi të jenë përmbushur kriteret përkatëse.

Raporti bëhet thirrje edhe pesë shteteve anëtare të BE-së që nuk kanë njohur pavarësinë e Kosovës – Rumania, Greqia, Sllovakia, Spanja dhe Qiproja – të ndryshojnë qëndrimin e tyre, duke lejuar avancimin e barabartë të Kosovës me shtetet e tjera kandidate. Në këtë kontekst, rikujtohet mendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND) nga viti 2010, sipas të cilit shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk përbën shkelje të së drejtës ndërkombëtare.

Masat e BE-së kundër Kosovës: Një pengesë për avancimin

Raporti vlerëson se masat e vendosura nga Komisioni Evropian kundër Kosovës kanë qenë të pajustifikuara dhe kanë pasur një ndikim negativ në shoqërinë kosovare. Këto masa kanë qenë në kundërshtim me angazhimin e Kosovës ndaj vlerave evropiane dhe kanë penguar avancimin e vendit në procesin e integrimit. Dokumenti thekson mungesën e transparencës dhe parashikueshmërisë, si dhe kohëzgjatjen e zgjatur të këtyre masave, pavarësisht faktit se Kosova i kishte përmbushur kërkesat për heqjen e tyre.

Dialogu Kosovë-Serbi: Një pjesë integrale e perspektivës evropiane

Raporti thekson se dialogu për normalizimin e raporteve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, i ndërmjetësuar nga BE-ja, mbetet një komponent kyç për perspektivën evropiane të Kosovës. Të dy vendet janë thirrur të bashkëpunojnë dhe të ndërmarrin të gjitha masat e nevojshme për të sjellë para drejtësisë autorët e sulmit të vitit 2023 në Banjskë.

Sulmi në Banjskë, gjatë të cilit u vranë një polic kosovar dhe tre sulmues serbë, ka mbetur një ngjarje e pazgjidhur. Kosova fajëson Serbinë për organizimin e sulmit, ndërsa Beogradi mohon përfshirjen. Autoritetet kosovare kanë dënuar tre të akuzuar, ndërsa dhjetëra të tjerë janë në arrati. Milan Radoiçiq, ish-nënkryetari i Listës Serbe, ka marrë përgjegjësinë për organizimin e sulmit, por Serbia ende nuk ka ndërmarrë veprime për ta ekstraduar atë.

Raporti i AFET-it shpreh keqardhje për faktin se Serbia nuk ka ndërmarrë veprime për të ndjekur penalisht përgjegjësit për sulmin, duke theksuar se kjo pengon procesin e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Perspektiva e ardhshme: Nga raporti në Rezolutën e Parlamentit Evropian

Dokumenti i miratuar në Komitetin për Politikë të Jashtme do të prezantohet gjatë verës në një seancë plenare të Parlamentit Evropian, ku do të hidhet në votim për të marrë formën e një Rezolute. Ky dokument do të jetë një hap i rëndësishëm për Kosovën në rrugën e saj për integrim në BE, duke theksuar nevojën për stabilitet politik dhe përmbushjen e reformave të nevojshme.

Në përfundim, raporti i AFET-it paraqet një sinjal paralajmërues për Kosovën, duke theksuar rrezikun e humbjes së fondeve të BE-së nëse krizat politike vazhdojnë. Sidoqoftë, ai ofron edhe një rrugë të qartë për avancimin, duke kërkuar që Kosova të përmbushë kriteret e BE-së dhe të zgjidhë ngërçet politike me shpejtësi. Vetëm në këtë mënyrë, vendi mund të shpresojë të sigurojë një të ardhme të qëndrueshme dhe të mbështetur nga Bashkimi Evropian.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.