Kur familja bëhet hapësirë kontrolli: çfarë tregon rasti i 13-vjeçares në Shkup?

Një 45-vjeçare nga Shkupi është ndaluar nga policia pas një denoncimi për dhunë të dyshuar psikologjike dhe fizike ndaj vajzës së saj 13-vjeçare. Sipas informacionit të policisë, vajza dyshohet se për një periudhë të gjatë është keqtrajtuar dhe në raste të caktuara mbahej e mbyllur me çelës në një dhomë të shtëpisë.

Përtej dimensionit policor dhe juridik, një rast i tillë ngre një pyetje më të gjerë: çfarë ndodh në një familje kur kujdesi dhe autoriteti prindëror shndërrohen në kontroll dhe dhunë?

Nga këndvështrimi sociologjik, dhuna në familje nuk mund të shihet vetëm si një konflikt mes dy individëve. Ajo lidhet edhe me mënyrën se si ndërtohen marrëdhëniet e pushtetit brenda familjes. Familja është institucioni i parë shoqëror ku fëmija mëson çfarë është autoriteti, siguria, komunikimi dhe marrëdhënia me të tjerët. Kur në këtë hapësirë dominon frika, fëmija mund ta përjetojë autoritetin jo si mbrojtje, por si kërcënim.

Dhuna si mekanizëm kontrolli

Në teorinë sociologjike, kontrolli shoqëror nënkupton mekanizmat përmes të cilëve shoqëria ose grupet përpiqen të ndikojnë në sjelljen e individëve. Në familje ekzistojnë forma të natyrshme të autoritetit prindëror, sidomos për shkak të moshës dhe përgjegjësisë së të rriturit.

Por kontrolli ndryshon karakter kur kalon në frikësim, izolim, poshtërim ose dhunë fizike.

Në rastin e raportuar në Shkup, pretendimi se vajza mbahej e mbyllur me çelës është veçanërisht domethënës nga perspektiva sociologjike, sepse izolimi kufizon kontaktin e fëmijës me botën jashtë familjes. Kështu, kontrolli nuk mbetet vetëm fizik, por mund të ndikojë edhe në marrëdhëniet sociale, ndjenjën e sigurisë dhe aftësinë e fëmijës për të kërkuar ndihmë.

Kur dhuna normalizohet

Një prej problemeve që studiojnë sociologët është mënyra se si sjelljet e dëmshme mund të normalizohen brenda grupeve shoqërore. Nëse dhuna interpretohet si “disiplinë”, “çështje familjare” apo si një mënyrë për të imponuar bindjen, kufiri ndërmjet autoritetit dhe abuzimit mund të mjegullohet.

Kjo nuk do të thotë se dhuna është rezultat i pashmangshëm i ndonjë kulture apo familjeje. Përkundrazi, një analizë sociologjike kërkon të kuptojë cilat kushte sociale, ekonomike, institucionale dhe familjare mund ta lejojnë dhunën të vazhdojë pa u raportuar ose pa u ndërprerë në kohë.

Në këtë kuptim, përgjegjësia nuk përfundon vetëm te ndëshkimi i autorit të dyshuar. Rëndësi ka edhe pyetja se sa shpejt institucionet, shkolla, të afërmit dhe rrethi shoqëror mund ta identifikojnë një situatë të tillë dhe t’i ofrojnë fëmijës mbrojtje.

Fëmija dhe “heshtja” familjare

Fëmijët shpesh kanë më pak mundësi sesa të rriturit për të dalë nga një marrëdhënie abuzive. Ata varen ekonomikisht dhe emocionalisht nga familja dhe mund të kenë frikë nga pasojat nëse flasin.

Prandaj, një shoqëri që e konsideron dhunën familjare vetëm si “problem privat” rrezikon të mos e shohë problemin në kohë.

Nga perspektiva sociologjike, familja është një institucion privat në kuptimin e hapësirës së jetës së përditshme, por dhuna ndaj një fëmije nuk është thjesht çështje private. Ajo prek të drejtat e fëmijës dhe kërkon reagim institucional.

Rasti si alarm shoqëror

Në rastin e 13-vjeçares në Shkup, policia ka njoftuar se për rastin janë informuar prokurori publik, inspektori për të mitur dhe Qendra për Punë Sociale. Kjo tregon se përballja me dhunën ndaj fëmijëve kërkon bashkëpunim ndërmjet disa institucioneve, jo vetëm ndërhyrje policore.

Sociologjia na ndihmon ta shohim rastin përtej pyetjes se “çfarë ka ndodhur në atë shtëpi?”. Pyetja bëhet edhe: çfarë mekanizmash shoqërorë e lejojnë një fëmijë të jetojë për një kohë të gjatë nën frikë dhe si mund të ndërtohet një sistem që e identifikon dhunën më herët?

Në fund, një shoqëri nuk matet vetëm me mënyrën se si reagon pasi një rast bëhet publik, por edhe me aftësinë e saj për ta parandaluar që një fëmijë të mbetet i vetëm përballë dhunës.

Ky është një interpretim sociologjik i fenomenit të dhunës familjare dhe jo një vlerësim i fajësisë së personit të ndaluar. Përgjegjësia penale përcaktohet nga organet kompetente dhe procedurat ligjore. Gazeta Flaka

The post Kur familja bëhet hapësirë kontrolli: çfarë tregon rasti i 13-vjeçares në Shkup? appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.