Kush e fitoi luftën SHBA-Iran? 4 çështjet që përcaktojnë fitoren

Lufta SHBA-Iran: Një fitore diplomatike apo një armëpushim të brishtë?

Lufta ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit ka hyrë në një fazë vendimtare, ku diplomacia po përcakton fitoren ose humbjen e palëve. Megjithëse një përgjigje përfundimtare do të varet nga marrëveshjet finale, katër çështjet kryesore po ndikojnë në dinamikën e konfliktit: kontrolli mbi Ngushticën e Hormuzit, programi bërthamor iranian, asetet e ngrira financiare dhe përplasja në Liban. Analiza e Corriere della Sera zbulon se si secila prej këtyre çështjeve mund të përcaktojë fatin e marrëveshjes.

1. Ngushtica e Hormuzit: Kontrolli iranian që nuk do të lirohet lehtë

Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon 20% e naftës botërore, është bërë simboli i fuqisë iraniane. Sipas memorandumit të mirëkuptimit, korridori detar duhet të rihapet pa tarifa, por Teherani nuk është i gatshëm të hiqë dorë nga ky mjet presioni strategjik.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar se Irani do të aplikojë tarifa për "shërbimet e ofruara" anijeve që kalojnë përmes Hormuzit, pavarësisht se Shtetet e Bashkuara pretendojnë se korridori do të jetë I HAPUR PËR TË GJITHË. Ky kompromis i detyruar mund të përfshijë edhe vendet e rajonit, por kontrolli iranian mbetet një realitet i vështirë për t’u ndryshuar.

2. Programi bërthamor: Ndalimi për 20 vjet apo një marrëveshje të pafund?

Çështja bërthamore është në qendër të negociatave. Shtëpia e Bardhë kërkon që Irani të shkatërrojë 450 kg uranium të pasuruar në nivel 60% ose të eksportojë materialin radioaktiv. Për më tepër, Teherani duhet të ndalojë programin bërthamor për qëllime ushtarake, por kohëzgjatja e këtij ndalimi mbetet e diskutueshme.

• SHBA-ja dëshiron një moratorium prej 20 vjetësh.
• Irania është e gatshme të ndalojë për 5 vjet.
• Marrëveshja do të lidhë lirimin e fondeve të ngrira me respektimin e kufizimeve bërthamore.

Edhe pse Trump mund të ketë arritur një kompromis, 8 mijë kg uranium të pasuruar në nivel 20% do të mbeten në duart e Iranit, duke lënë hapësirë për debate të ardhshme.

3. Asetet e ngrira: 24 miliardë dollarë që ndryshojnë lojën

Irani kërkon të rimëkëmbet duke marrë 24 miliardë dollarë nga asetet e ngrira jashtë vendit. Nga kjo shuma:

• 12 miliardë dollarë do të lirohen menjëherë si kompensim për dëmet e luftës.
• 12 miliardë dollarë të tjerë do të disbursohen gradualisht, në varësi të përmbushjes së kushteve të marrëveshjes.

Për krahasim, gjatë marrëveshjes së vitit 2015, vetëm 1.7 miliardë dollarë u zhbllokuan, duke shkaktuar mosmarrëveshje me Trump. Tani, fondet mund të vijnë nga vende si Katar (6 miliardë dollarë), Japonia (1.5 miliardë dollarë) dhe vende evropiane, por Kina dhe India kanë ende një rol të paqartë.

4. Izraeli dhe Hezbollahu: Ndalimi i luftës në Liban

Benjamin Netanyahu, i cili nuk u ftua në samitin e G7, shpreson që marrëveshja të garantojë një armëpushim midis Izraelit dhe Hezbollahut. Megjithatë, ai nuk ka ndërmend të tërhiqë plotësisht forcat izraelite nga jugu i Libanit, duke krijuar një situatë të ngjashme me atë në Gaza, ku kontrolli izraelit mbetet i fortë.

Autoritetet në Bejrut kundërshtojnë ndërhyrjen e huaj, por edhe praninë e trupave izraelite në territorin libanez. Negociatat do të jenë të gjata, duke lënë Netanyahun të fitojë kohë në këtë marrëveshje të ndërlikuar.

Përfundim: Një fitore e pjesshme apo një armëpushim të përkohshëm?

Lufta ndërmjet SHBA-së dhe Iranit ka hyrë në një fazë ku diplomacia përcakton fitoren. Ndërsa Irani mbretëron mbi Ngushticën e Hormuzit dhe kërkon kompensime financiare, Shtetet e Bashkuara po përpiqen të ndalojnë programin bërthamor iranian për një periudhë të gjatë. Në mes, Izraeli dhe Hezbollahu mbeten një faktor destabilizues. Nëse marrëveshja do të përmbushet, ajo mund të jetë një fitore e pjesshme, por pa garantime të qarta për stabilitetin e ardhshëm.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.