Mbetjet mjekësore: Rreziku i fshehtë që rritet në spitale

Mbetjet mjekësore: Një sfidë globale që po rritet

Sistemi shëndetësor ballafaqohet me një problem gjithnjë në rritje: mbetjet mjekësore, një kategori e mbeturinave që përfshin materiale infektive, toksike dhe radioaktive. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), rreth 15% e mbetjeve të gjeneruara nga spitale dhe objekte shëndetësore janë të rrezikshme, ndërsa pjesa tjetër (85%) klasifikohet si e përgjithshme. Problemi nuk është vetëm në sasi, por edhe në menaxhimin e tyre të dobët, i cili ka pasoja të rënda për shëndetin publik dhe mjedisin.

Cilat janë llojet e mbetjeve mjekësore?

Mbetjet e gjeneruara nëpër spitale, laboratorë dhe objekte të tjera shëndetësore ndahen në disa kategori kryesore:

• Mbetje të përgjithshme: Të ngjashme me mbetjet shtëpiake, por të gjeneruara nga aktivitetet mjekësore.
• Mbetje patologjike: Indet, organet, pjesët e trupit, gjaku ose lëngjet trupore.
• Mbetje radioaktive: Nga procedurat e trajtimit të tumorit ose analizat mjekësore.
• Mbetje kimike: Të tilla si substanca toksike, gjenotoksike ose reaktive.
• Mbetje infektive: Kulturat nga laboratorët, mbetjet nga operacionet ose autopsitë.
• Pika të mprehta: Gjilpërat, tehet dhe shiringat e përdorura.
• Mbetje farmaceutike: Medikamentet e tepërta, të derdhura ose të vjetruara.

Rreziqet që sjellin mbetjet mjekësore

Menaxhimi i pamjaftueshëm i këtyre mbetjeve ka pasoja të shumta:

• Infeksione dhe sëmundje: Materiali infektiv mund të përhapë patogjenë si HIV, hepatit B/C ose baktere rezistente ndaj antibiotikëve.
• Lëndime dhe kontaminim: Pikat e mprehta mund të shkaktojnë infeksione ose djegie kimike, ndërsa djegia e pamjaftueshme lëshon dioksina dhe metale toksike në ajër dhe tokë.
• Rreziqe mjedisore: Kontaminimi i ujit të pijshëm dhe tokës nga depozitimi i pamjaftueshëm.
• Pasojat juridike: Objektet mjekësore që nuk respektojnë rregulloret mund të përballen me padi dhe mbyllje.

Pse është problemi më i madh në vendet në zhvillim?

Sipas OBSH-së, vetëm 58% e vendeve kanë sisteme adekuate për menaxhimin e mbetjeve mjekësore. Në vendet me të ardhura të ulëta, praktikat e papërshtatshme si depozitimi në deponi komunale, djegia e hapur ose përdorimi i inceneratorëve të papërshtatshëm janë të zakonshme. Kjo rrit rrezikun për punonjësit e shëndetësisë, mbledhësit e mbeturinave dhe publikun.

Çfarë duhet bërë për të përmirësuar situatën?

OBSH rekomandon një sërë veprimesh:

• Ndarja e mbetjeve: Duke instaluar kontejnerë të veçantë për mbetjet e rrezikshme.
• Trajnimi i personelit: Për menaxhimin e sigurt të mbetjeve.
• Sisteme të menaxhimit: Zhvillimi i strategjive gjithëpërfshirëse për trajtimin e mbetjeve.
• Rritja e ndërgjegjësimit: Për rreziqet që lidhen me mbetjet mjekësore.

Prodhimi i mbetjeve po rritet shpejt

Nga viti 1900 deri në 2000, prodhimi global i mbetjeve u rrit dhjetëfish. Deri në vitin 2025, pritet të dyfishohet sërish, duke e bërë këtë problem edhe më urgjent. Rritja e popullsisë, urbanizimi dhe përdorimi i plastikës janë faktorë kryesorë që kontribuojnë në këtë situatë.

Përfundim: Një problem që kërkon veprim të menjëhershëm

Mbetjet mjekësore janë një sfidë globale që kërkon bashkëpunim ndërkombëtar. Pa veprime të menjëhershme, rreziqet për shëndetin publik dhe mjedisin do të vazhdojnë të rriten. Është detyra e të gjithëve – qeverive, institucioneve shëndetësore dhe publikut – të ndërhyjnë për të zgjidhur këtë problem para se të bëhet shumë vonë.

Burimi i lajmit: shendeti.com.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.