Nafta bie 3% ndërsa SHBA dhe Iran afrohen në marrëveshje historike

Një marrëveshje e gjatë pritur po ndryshon ekonominë globale

Shkëmbimet e fundit ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë arritur në një pikë kthese. Një marrëveshje përfundimtare për të ndaluar luftën në Lindjen e Mesme është në prag të finalizimit, dhe efekti i saj më i menjëhershëm do të ndihet në tregjet globale. Rihapja e Ngushticës së Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme për transportin e naftës në botë, do të hapë rrugën për stabilizimin e çmimeve të karburanteve.

Çfarë parashikon marrëveshja ndërmjet SHBA-së dhe Iranit?

Sipas deklaratave zyrtare, marrëveshja përfshin disa pika kyçe:

• Rihapja e menjëhershme e Ngushticës së Hormuzit, e cila ka qenë e mbyllur për kalimin e anijeve që transportojnë naftë iraniane.
• Hiqja e bllokadës amerikane ndaj transportit detar iranian, duke lejuar lëvizjen e lirë të mallrave.
• Nisja e negociatave për programin bërthamor iranian brenda 60 ditëve nga nënshkrimi i marrëveshjes.
• Shkatërrimi i uraniumit të pasuruar iranian ose largimi i tij nga vendi, megjithëse detajet praktike mbeten të pazgjidhura.

Pse po bie çmimi i naftës?

Bursat ndërkombëtare kanë reaguar menjëherë ndaj këtyre zhvillimeve. Çmimi i naftës ka pësuar një rënie prej 3%, duke u ulur nga 87 dollarë në 84 dollarë për fuçi. Investitorët shpresojnë se rihapja e Hormuzit do të lehtësojë furnizimin me naftë dhe do të ulë presionin mbi tregun. Megjithatë, tensionet mbeten të larta pasi SHBA-ja ka rrëzuar dronë iranianë që po afroheshin drejt anijeve amerikane në zonë.

Reagimet e palëve dhe sfidat e mbetura

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar se brenda Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit ekzistojnë mbështetës dhe kundërshtarë të marrëveshjes. Ai ka shtuar se nëse marrëveshja miratohet, ajo do të nënshkruhet në distancë për të shmangur kontaktet fizike. Nga ana tjetër, zyrtarët amerikanë kanë theksuar se Iranit nuk do t’i jepen asete apo fonde derisa të bëhen përparime konkrete në negociata.

Konsekencat ekonomike dhe gjeopolitike

Një nga ndryshimet më të rëndësishme do të jetë mundësia për Iranin të shesë naftën e tij në tregun global pa kufizime. Kjo do të ndikojë pozitivisht në furnizimin me karburant, por gjithashtu do të ndryshojë dinamikën e fuqisë në rajon. Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalojnë rreth 20% e naftës botërore, ka qenë një burim tensionesh për dekada. Rihapja e saj do të thotë një hap të madh drejt stabilitetit.

Si filloi kjo krizë?

Lufta në Lindjen e Mesme shpërtheu më 28 shkurt, kur SHBA-ja dhe Izraeli kanë kryer sulme në territorin iranian. Në përgjigje, Irani ka sulmuar Izraelin dhe shtetet aleate të SHBA-së në Gjirin Persik, duke kufizuar kalimin në Ngushticën e Hormuzit. Kjo ka çuar në një rritje të çmimeve të naftës dhe një tension të vazhdueshëm në rajon.

Çfarë ndodh më pas?

Nëse marrëveshja mbetet në fuqi, përvjetësohet shpresa për paqe në Lindjen e Mesme. Megjithatë, shumë vështirësi mbeten, duke përfshirë mosmarrëveshjet brenda Iranit dhe reagimet e vendeve fqinje. Tregjet do të vazhdojnë të monitorojnë zhvillimet, ndërsa konsumatorët presin një ulje të çmimeve të karburantit në muajt që vijnë.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.