Rënia e lindshmërisë në Maqedoni: Shqetësime të thella demografike për vitin 2025

Rënia e lindshmërisë në Maqedoni: Një alarm i rëndësishëm për vitin 2025

Vitin e kaluar, Maqedonia përjetoi një rënie të ndjeshme në numrin e foshnjeve të lindura, duke u bërë një nga sfidat më të mëdha demografike të vendit. Sipas të dhënave zyrtare nga viti 2025, numri i të porsalindurve u ul për 30 përqind krahasuar me dhjetë vjet më parë. Në vitin 2024, u regjistruan vetëm 15.500 lindje, një numër që kontrastonte fuqishëm me 23.000 lindjet e vitit 2014. Kjo tendencë alarmuese u njoftua nga Elena Xhikova, profesoreshë në Klinikën e Gjinekologjisë dhe Obstetrikës gjatë kremtimit të “Javës së shëndetit të gruas 2026”.

Shkaqet dhe pasojat e rënies së lindshmërisë

Rënia e numrit të foshnjeve nuk është një fenomen i izoluar, por pjesë e një tendence më të gjerë që prek shumë vende evropiane. Sipas Entit Shtetëror të Statistikave të Maqedonisë, popullsia e vendit u ul me 4.140 persona gjatë vitit 2024. Kjo humbje demografike është rezultat i shumë faktorëve, duke përfshirë ndryshimet sociale, ekonomike dhe shëndetësore që ndikojnë në vendimet e familjeve për të fëmijë.

Një tjetër tregues i rëndësishëm është shkalla e fertilitetit, e cila në vitin 2024 arriti në 1.44 fëmijë për grua. Kjo shifër është dukshëm nën nivelin e 2.1 fëmijëve për grua, i cili është kriteri i domosdoshëm për ripërtëritjen natyrore të popullsisë. Për krahasim, në vitin 2004, shkalla e fertilitetit ishte 1.52, ndërsa në vitin 2014 ajo ishte 1.49. Kjo tregon se problemi i rënies së lindshmërisë ka thelluar gjatë dekadave të fundit.

Roli i shëndetit riprodhues dhe edukimit

Prof. dr. Elena Xhikova theksoi se rënia e lindshmërisë është një alarm i rëndësishëm që duhet të trajtohet me prioritet. Ajo theu nëse shëndeti i grave dhe mbështetja në fushën e shëndetit riprodhues janë thelbësore për të përmirësuar këtë situatë. Gjatë fjalës së saj, ajo theksoi se edukimi që nga fëmijëria, duke përfshirë mësimet për shëndetin personal dhe riprodhues, është me rëndësi të veçantë.

Gjatë periudhës së shtatzënisë, kontrollimet e rregullta obstetrike janë jetësore. Mjekësia moderne ofron metoda të reja për parashikimin dhe parandalimin e ndërlikimeve gjatë shtatzënisë, të cilat mund të ndikojnë negativisht në shëndetin e nënës dhe foshnjes. Duke parandaluar këto ndërlikime, mund të reduktohet edhe rreziku i lindjeve të parakohshme ose komplikimeve të tjera.

Ndërhyrjet e nevojshme për të përmirësuar situatën

Sipas ekspertëve, një nga hapat kryesorë për të përmirësuar situatën është përmirësimi i kushteve ekonomike dhe sociale për familjet. Kjo përfshin krijimin e mundësive të punësimit të qëndrueshëm, aksesin në strehim të përshtatshëm dhe mbështetjen financiare për familjet me fëmijë. Gjithashtu, duhet të rritet ndërgjegjësimi për rëndësinë e planifikimit familjar dhe shëndetit riprodhues që nga mosha e re.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm është përmirësimi i kushteve shëndetësore për gratë gjatë shtatzënisë dhe pas lindjes. Kjo përfshin sigurimin e qasjes në kujdesin mjekësor cilësor, duke përfshirë edhe kontrollimet e rregullta gjatë gjithë periudhës së shtatzënisë. Gjithashtu, duhet të promovohen programe që mbështesin nënën gjatë periudhës së rritjes së fëmijës, duke u mundësuar asaj të përballet me sfidat financiare dhe emocionale.

Shëndeti i grave: Thelbi i një shoqërie të fortë

Prof. dr. Xhikova theksoi se shëndeti i grave është themeli i çdo shoqërie të qëndrueshme. Ajo u bëri thirrje të gjitha palëve përkatëse, duke përfshirë qeverinë, institucioneve shëndetësore dhe organizatave jo-qeveritare, të bashkohen për të përmirësuar kushtet që ndikojnë në shëndetin e grave dhe lindshmërinë. “Të porsalindurit janë shpresa për një të nesërme të re në vendin tonë”, tha ajo, duke theksuar se investimi në shëndetin e grave është një investim në të ardhmen e vendit.

Perspektiva evropiane dhe sfidat globale

Problemi i rënies së lindshmërisë nuk prek vetëm Maqedoninë, por është një sfidë globale që prek shumë vende evropiane. Sipas Eurostat, shumë vende në Evropë po përballen me një rënie të ngjashme të shkallës së fertilitetit. Kjo ka çuar në diskutime të gjera për nevojën e reformave strukturore që mund të ndihmojnë në përmirësimin e kushteve jetësore dhe krijimin e një mjedisi më të favorshëm për familjet.

Në këtë kontekst, Maqedonia duhet të veprojë me shpejtësi për të zhvilluar strategji të qëndrueshme që mund të përmirësojnë situatën demografike. Kjo përfshin krijimin e politikave publike që mbështesin familjet, përmirësimin e kushteve shëndetësore dhe promovimin e një kulture që vlerëson familjen dhe fëmijët.

Përfundim: Një thirrje për veprim të menjëhershëm

Rënia e lindshmërisë në Maqedoni është një problem kompleks që kërkon një përgjigje të koordinuar nga të gjitha nivelet e shoqërisë. Nga qeveria deri te institucioneve shëndetësore dhe familjet, secili ka një rol të rëndësishëm në përmirësimin e kushteve që ndikojnë në vendimet për të fëmijë. Duke investuar në shëndetin e grave, përmirësimin e kushteve ekonomike dhe promovimin e një kulture që vlerëson familjen, Maqedonia mund të fillojë të përmirësojë situatën demografike dhe të sigurojë një të ardhme më të qëndrueshme për të gjithë qytetarët e saj.

Siç tha edhe prof. dr. Xhikova, “shëndeti i grave dhe të porsalindurve është themeli i një shoqërie të fortë dhe të qëndrueshme”. Duke marrë parasysh sfidat e sotme, veprimet e menjëhershme janë të domosdoshme për të parandaluar një rënie të mëtejshme të popullsisë dhe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë për brezat e ardhshëm.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.