Serbia jep shtetësi rusëve të sanksionuar: BE paralajmëron rrezik sigurie për Shengen

Serbia jep shtetësi rusëve të sanksionuar: BE paralajmëron rrezik sigurie për Shengen

Qeveria e Serbisë ka rritur ndjeshëm numrin e shtetësive të dhëna shtetasve rusë gjatë viteve të fundit, duke përfshirë edhe persona të sanksionuar nga SHBA, BE, Ukraina dhe vende të tjera. Ky trend ka nxitur reagime të ashpra nga institucione evropiane, të cilat e shohin këtë praktikë si një rrezik të mundshëm sigurie për hapësirën Shengen.

Numri i shtetësive: Një rritje alarmuese

Sipas analizave të Radios Evropa e Lirë (REL), që nga fillimi i vitit 2026, 44 shtetas rusë kanë marrë shtetësi serbe vetëm në pesë muaj, ndërsa që nga viti 2022, numri i tyre kalon 300. Kjo tregon një rritje katërfishe krahasuar me shtetasit e tjerë të huaj.

Procedura e përdorur nga Serbia për dhënien e shtetësisë është ajo e "interesit për Serbinë", një ligj i përshpejtuar që lejon anëtarësimin e shpejtë pa kërkesa të rrepta. Megjithatë, kjo ka bërë që shumë persona të sanksionuar të përfitojnë nga kjo rrugë për të fituar akses të lehtë në BE.

Personat e sanksionuar me pasaportë serbe

Ndër shtetasit rusë që kanë marrë shtetësi serbe janë:

• Valerij Kazikajev – Sanksionuar nga SHBA që nga prilli 2023 për lidhjet me oligarkun rus Alisher Usmanov, i cili gjithashtu është nën sanksione nga SHBA, BE, Kanada, Japoni dhe vende të tjera.
• Sergej Kondratenko – Sanksionuar nga Ukraina për veprime që dëmtojnë interesat kombëtare të këtij vendi. Ai është pronar i kompanisë Royal Pay Europe, e cila është subjekt i hetimeve për korrupsion dhe transferime të paligjshme të fondeve.
• Igor Koljushev – Inxhinier rus i ndërtimit, sanksionuar nga Ukraina që nga viti 2022 për lidhje me rrjedha financiare të dyshuara.
• Yakub Zakriyev – Nipi i udhëheqësit të Çeçenisë, Ramzan Kadyrov, i cili gjithashtu është nën sanksione nga SHBA dhe BE për lidhje me institucionet e Rusisë.

Reagimi i BE-së: Një paralajmërim për Serbinë

Komisioni Evropian ka nxjerrë një non-paper (dokument jozyrtar) në të cilin theksohet se dhënia e shtetësisë serbe personave të sanksionuar mund të lehtësojë hyrjen e tyre në BE pa viza, duke paraqitur një rrezik sigurie të konsiderueshëm.

Bojana Sellakoviç nga Konventa Kombëtare për BE-në thotë se Serbia po "anashkalon politikën e jashtme të BE-së" duke mos vendosur sanksione kundër Rusisë dhe duke lejuar kalimin e qytetarëve rusë përmes vendit.

Serbia në rrugën e anëtarësimit në BE: Një dilemë politike

Si vend kandidat për anëtarësim në BE, Serbia ka detyrimin për të harmonizuar politikën e saj të jashtme me atë të Bashkimit Evropian. Megjithatë, ajo ka refuzuar të bashkohet me sanksionet kundër Rusisë dhe ka lejuar qytetarët rusë të udhëtojnë në BE përmes shtetësisë serbe.

Marko Todoroviç nga Qendra për Politikën Evropiane (CEP) thotë se kjo praktikë "minon integrimin e Serbisë në BE" dhe sugjeron ndikim rus në aparatin politik të vendit.

Sa rusë janë aktualisht në Serbi?

Sipas të dhënave të Ministrisë së Brendshme të Serbisë (janar 2025), më shumë se 48.000 shtetas rusë kanë qëndrim të përkohshëm në vend. Kjo numërim përfshin biznesmenë, artistë, sportistë dhe persona të lidhur me elitën politike të Rusisë.

Çfarë rrezikon Serbia me këtë praktikë?

Ekspertët janë të mendimit se Serbia po rrezikon procesin e vet të anëtarësimit në BE duke lejuar kalimin e personave të sanksionuar. Gjithashtu, BE po monitoron ngushtë këtë situatë dhe mund të ndërmarrë masa kundër Serbisë nëse ajo nuk ndryshon praktikat e saj.

Si përgjigje ndaj këtyre kritikeve, Qeveria e Serbisë nuk ka komentuar ende zyrtarisht, duke lënë të hapur pyetjen se a do të ndryshojë ndonjëherë politika e saj ndaj shtetasve rusë.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.