35 vjet mashtrim: Shqiptarët në pushtet, por jo në shtet!

Shkruan: Fejzi HAJDARI
PËRHAJËR PAVARËSIA E 35-të, O POLITIKANË SHQIPTARË!

35 vjet shtet.
35 vjet premtime.
35 vjet koalicione.
35 vjet ministra shqiptarë.
35 vjet deputetë shqiptarë.
35 vjet “fitore historike”.

Dhe pas gjithë kësaj, shqiptarëve ende u duhet t’u shpjegohet se janë të barabartë.
A nuk është kjo tragjedia më e madhe politike e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut?
Për shkak se pas 35 vitesh nuk mund të vazhdojmë t’ia hedhim të gjithë fajin vetëm Shkupit.
Jo më! Sepse për 35 vjet, në Shkup kanë qenë edhe politikanët shqiptarë.

Kanë qenë në qeveri.
Kanë qenë në Parlament.
Kanë qenë në ministri.
Kanë kontrolluar buxhete.
Kanë bërë koalicione.
Kanë votuar ligje.
Kanë shpërndarë poste.
Kanë bërë marrëveshje.
Kanë dhënë deklarata.

Dhe për 35 vjet na kanë thënë të njëjtën gjë: Edhe pak…! Por “edhe pak” u bë 35 vjet.

“SHTETFORMUES”, POR GJITHMONË NË DHOMËN E PRITJES

Politikanët shqiptarë kanë shpikur një formulë të jashtëzakonshme politike:
Të jesh shtetformues pa e kontrolluar shtetin.
Të jesh në qeveri, por të mos jesh përgjegjës për qeverinë.
Të marrësh ministri, por të thuash se nuk mund të ndryshosh sistemin.
Të marrësh poste, por të ankohesh për diskriminimin.
Të marrësh votat e shqiptarëve, por t’u kërkosh atyre të presin edhe pak.

Dhe kur vjen koha e zgjedhjeve, gjithçka fillon nga e para:
“Do ta ndryshojmë!”
“Do ta realizojmë!”
“Do ta hapim!”
“Do ta zgjidhim!”
“Do ta avancojmë!”

Pastaj kalojnë zgjedhjet, dhe shqiptarët mbeten aty ku ishin. Në dhomën e pritjes së shtetit.

“20 PËRQINDËSHI”: FORMULA MË E GJATË E POSHTËRIMIT POLITIK

Mund të jetë e vështirë të imagjinohet një paradoks më i madh.
Një komunitet që për dekada ka qenë pjesë e pandashme e këtij shteti, që ka paguar taksa, ka ndërtuar institucione, ka dhënë jetë në luftëra dhe konflikte, ka kontribuar në ekonomi e shoqëri, ende përkufizohet në Kushtetutë përmes formulës: “20 përqind.”

Dhe çfarë bënë politikanët shqiptarë?

Në vend që ta shndërronin këtë në një betejë për barazi të plotë, për vite me radhë na e shitën si sukses.
“E hoqëm këtë.”
“E ndryshuam atë.”
“E avancuam gjuhën.”
“Morëm edhe një kompetencë.”
Ndërkohë që pyetja themelore mbeti:

Pse duhet të ketë fare përqindje kur flasim për të drejta qytetare?

Një qytetar është qytetar.
Gjuha është gjuhë.
Identiteti është identitet.
Dinjiteti nuk matet me përqindje.

35 VJET PA NJË BARAZI TË VËRTETË INSTITUCIONALE

Pas 35 vitesh, shqiptarët ende pyesin pse institucionet më të rëndësishme të shtetit mbeten kaq të mbyllura ndaj tyre.
Siguria. Policia. Drejtësia. Financat.
Institucionet rregullatore.
Sistemi bankar. Strukturat speciale. Institucionet strategjike.

Pse shqiptarët duhet të luftojnë për çdo derë që për maqedonasit është normale?

Dhe më e rëndësishmja: Pse politikanët shqiptarë nuk e kanë bërë këtë çështje kusht për çdo qeveri ku kanë hyrë?

Për shkak se nëse një post ministror është më i rëndësishëm se barazia e qytetarëve që të kanë votuar, atëherë problemi nuk është vetëm te pala tjetër. Problemi është edhe te ti.

LIBRAT, SHKOLLAT DHE FËMIJËT TANË

Një shtet mund të diskriminojë një të rritur.
Por kur diskriminimi futet në libër dhe arrin te fëmija, atëherë kemi një problem shumë më të thellë.

Për vite janë evidentuar përmbajtje shkollore dhe materiale historike që kanë shkaktuar reagime të forta te shqiptarët për mënyrën se si paraqitet historia dhe identiteti i tyre.

Dhe politika shqiptare?
Shpesh hesht, sepse libri nuk sjell vota menjëherë.
Një tender sjell.
Një post sjell.
Një drejtor sjell.
Një marrëveshje koalicioni sjell.

Por dinjiteti i fëmijës shqiptar nuk sjell përfitim partiak. Prandaj mund të presë.

LLOJAN–MIRATOC: MONUMENTI I PREMTIMIT POLITIK

Nëse do të duhej të ndërtonim një monument për premtimet e pambajtura politike, mund ta ndërtonim në Llojan.

Aty do të vendosnim një pllakë: Këtu premtuan se do të hapet vendkalimi.

Dhe poshtë:
“Premtimi vazhdon.”
35 vjet.
Sa qeveri?
Sa ministra?
Sa deputetë?
Sa fushata?
Sa premtime?

Dhe ende shqiptarët në atë pjesë presin.
Kjo nuk është më vetëm çështje infrastrukture.
Është bërë simbol i mënyrës se si politika shqiptare i përdor problemet shqiptare si kapital elektoral.

MONSTRA, SOPOTI, LAGJJA E TRIMAVE…

Ka emra që nuk mund të trajtohen si slogane.
Monstra. Sopoti. Lagjja e Trimave. Bit Pazari.
Gostivari. Alfa…

Dhe raste të tjera që kanë lënë pas familje të plagosura, të vrarë, të dënuar, të liruar, të dyshuar dhe shumë pyetje pa përgjigje.

Në disa prej këtyre rasteve proceset gjyqësore kanë kaluar nëpër faza të ndryshme dhe kanë prodhuar vendime të ndryshme.

Por ajo që nuk mund të mohohet është se besimi i një pjese të madhe të shqiptarëve te institucionet e drejtësisë është tronditur rëndë.

Dhe në një shtet normal, kjo do të duhej të ishte alarm politik.
Jo vetëm deklaratë në Facebook.
Jo vetëm protestë para kamerave.
Jo vetëm konferencë për shtyp.

Por reformë.
Mekanizma kontrolli.
Transparencë.
Përgjegjësi.
Drejtësi.

Por politika shqiptare shpesh e ka më të lehtë të bëjë zhurmë sesa të ndërtojë institucione.

UÇK-JA: HEROIZËM NË FJALIME, HESHTJE NË INSTITUCIONE

Sa herë afrohen zgjedhjet, 2001-shi rikthehet në fjalimet politike.

Fotografitë. Uniformat. Flamujt. Veteranët. Heroizmi.
Por kur kamerat fiken?

Shumë prej ish-pjesëtarëve të UÇK-së ende përballen me çështje të pazgjidhura rreth statusit dhe trajtimit institucional.
Dhe këtu lind pyetja që politikanët shqiptarë nuk mund ta shmangin:

Si mund të quhesh “shtetformues” dhe të mos jesh në gjendje t’u garantosh një status dinjitoz atyre që politika vetë i quan pjesë të historisë së Marrëveshjes së Ohrit?

Nëse të tjerët i kanë zgjidhur çështjet e veta, pse shqiptarët nuk kanë mundur?
Kush e pengoi?
Dhe nëse e pengoi dikush, pse nuk e treguat me emër?

SHQIPTARËT NË QEVERI APO QEVERIA MBI SHQIPTARËT?

Kjo është pyetja që duhet bërë sot. Jo: “Sa ministra shqiptarë kemi?”

Por: “Çfarë kanë ndryshuar ata?”
Jo: “Sa deputetë shqiptarë kemi?”
Por: “Çfarë kanë mbrojtur ata?”
Jo: “Sa marrëveshje ka bërë partia?”
Por: “Çfarë kanë fituar shqiptarët?”

…sepse numri i shqiptarëve në qeveri nuk është barazia.
Rezultati është barazia.

Një shqiptar në një karrige nuk është domosdoshmërisht fitore për shqiptarët.

Nëse ai shqiptar përdoret vetëm si dekor për t’i dhënë legjitimitet një qeverie që vazhdon politikat e vjetra, atëherë kemi vetëm një ndryshim në fotografi.
Jo në sistem.

POLITIKANËT SHQIPTARË DUHET TË NDALOJNË SË FOLURI NË EMËR TË VIKTIMËS

Për 35 vjet, shqiptarët kanë dëgjuar: “Ne jemi këtu për ju.”
Por shqiptarët tani duhet të thonë:
“Jo. Ju jeni aty sepse ne ju kemi votuar.”
Dhe kjo është krejt tjetër gjë.

Nuk jeni në qeveri për t’u fotografuar.
Nuk jeni në Parlament për të ngritur dorën kur ju kërkon partia.
Nuk jeni ministra për të marrë titullin.
Jeni aty sepse dikush ju ka dhënë mandat.
Dhe ai mandat ka një emër: populli shqiptar.

35 VJET JANË MJAFT!

Mjaft me “edhe pak”.
Mjaft me “nuk na lanë”.
Mjaft me “kështu e gjetëm”.
Mjaft me “kështu është sistemi”.
Mjaft me “jemi në koalicion”.
Mjaft me “nuk kemi shumicë”.
Mjaft me “herën tjetër”.

35 vjet nuk janë hera tjetër.
35 vjet janë një jetë.
Një fëmijë që ka lindur në ditën e pavarësisë sot është 35 vjeç.

Dhe nëse ai ende duhet të dëgjojë se gjuha e tij është “20 përqind”, se të drejtat e tij varen nga koalicionet dhe se barazia është gjithmonë “në proces”, atëherë diçka është jashtëzakonisht gabim.

DHE TANI, PYETJA E FUNDIT

Politikanë shqiptarë:
Edhe sa vjet do të vazhdoni kështu?
Edhe sa vite do ta përdorni shqiptarin si votë?
Edhe sa vite do ta përdorni flamurin si dekor?
Edhe sa vite do ta përdorni UÇK-në si slogan?
Edhe sa vite do ta përdorni Marrëveshjen e Ohrit si alibi?
Edhe sa vite do ta përdorni “20 përqindëshin” si arritje?
Edhe sa vite do të kërkoni vota duke premtuar atë që nuk e realizuat për 35 vjet?

Dhe pyetja më e rëndë: A ju bren ndonjëherë ndërgjegjja?

Për shkak se shqiptarët nuk mund të jenë përgjithmonë votues të mirë dhe qytetarë të dorës së dytë.

Nuk mund të jenë për 35 vjet “shtetformues” në fjalime dhe “20 përqind” në Kushtetutë.
Nuk mund të jenë të nevojshëm për të formuar qeverinë dhe të panevojshëm kur kërkojnë barazi.
Nuk mund të jenë të mirë vetëm kur votojnë.
Dhe të padukshëm kur kërkojnë të drejtat e tyre.

Prandaj, në këtë 35-vjetor, ndoshta nuk duhet t’u themi vetëm:

Përhajër Pavarësia! Duhet t’u themi edhe politikanëve shqiptarë: Përhajër 35 vjet pushtet!

Tani është koha për llogari, sepse historia nuk do t’ju pyesë sa herë keni qenë ministra.

Do t’ju pyesë: Çfarë ndryshuat?

Dhe nëse përgjigjja është “asgjë”, atëherë një ditë shqiptarët do t’ju japin përgjigjen e tyre.
Jo me fjalë.
Me votë.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.