Dija është forma më e fuqishme e lirisë

Selam Sulejmani

Universiteti i Tetovës nuk është vetëm një institucion i arsimit të lartë. Për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut dhe për mbarë hapësirën shqiptare, ai është një dëshmi e gjallë e një përpjekjeje historike për dije, arsim, kulturë dhe dinjitet. Është një universitet i lindur nga nevoja për arsimim në gjuhën amtare, por mbi të gjitha nga vullneti i një populli për të ndërtuar të ardhmen përmes dijes.
Që nga themelimi i tij në vitin 1994, Universiteti i Tetovës është shoqëruar nga një marrëdhënie e veçantë me kombin shqiptar. Populli e mbështeti Universitetin kur ai kishte nevojë për mbështetje; Universiteti, nga ana tjetër, u bë një prej shtyllave më të rëndësishme të emancipimit arsimor, kulturor dhe shoqëror të shqiptarëve. Kjo marrëdhënie nuk është ndërtuar brenda pak vitesh. Ajo është farkëtuar nëpër sfida, sakrifica, përpjekje dhe, mbi të gjitha, në bindjen se dija është një nga format më të fuqishme të lirisë.
Për këtë arsye, Universiteti i Tetovës nuk mund të kuptohet vetëm përmes ndërtesave, fakulteteve, programeve studimore, auditorëve apo numrit të studentëve. Historia e tij është shumë më e gjerë. Ajo është pjesë e historisë, e përpjekjes së shqiptarëve për arsimim dhe përfaqësim institucional në gjuhën e tyre amtare.
Themeluesi dhe Rektori i parë i Universitetit të Tetovës, Prof. Dr. Fadil Sulejmani, e përshkruante këtë rrugëtim si një histori njëkohësisht të lavdishme dhe të dhimbshme. Sipas tij, për lindjen dhe konsolidimin e Universitetit shqip u derdhën lot, djersë dhe gjak; pati presione, ndjekje, arrestime, burgosje dhe sakrifica të shumta. Në këtë rrugëtim, shumë shqiptarë paguan një çmim të lartë vetëm sepse kërkonin të drejtën elementare për të mësuar, lexuar dhe shkruar në gjuhën e tyre amtare.
Në kujtesën historike të Universitetit mbeten edhe emrat e dëshmorëve që humbën jetën në rrethana të lidhura me këtë përpjekje: Bedri Halimi, Zejadin Zimberi, Xhemil Abduramani, Burim Hyseini, Abdylselam Emini dhe të tjerë. Sakrifica e tyre mbetet pjesë e ndërgjegjes së këtij institucioni dhe kujtesës kolektive të shqiptarëve.
Por historia e Universitetit të Tetovës nuk është vetëm histori e dhimbjes. Është, para së gjithash, histori e fitores së dijes mbi frikën dhe e arsimit mbi pengesat. Është historia e një ideje që nuk u shua përballë vështirësive, por u forcua pikërisht prej tyre.
Universiteti u bë realitet sepse pas tij qëndruan studentë, profesorë, prindër, intelektualë, veprimtarë dhe qytetarë. Shumë familje hapën dyert e shtëpive të tyre për të shërbyer si hapësira mësimore. Shumë pedagogë morën përsipër të ligjëronin në kushte të jashtëzakonshme. Profesorë nga Kosova dhe Shqipëria iu përgjigjën thirrjes për të dhënë kontributin e tyre akademik në një periudhë kur Universiteti kishte nevojë më shumë se kurrë për kuadro dhe mbështetje profesionale.
Kjo është arsyeja pse brezat e sotëm, edhe pse studiojnë në auditorë modernë dhe përdorin teknologjinë bashkëkohore, nuk duhet ta shohin Universitetin e Tetovës vetëm si një institucion të së tashmes. Pas çdo fakulteti, pas çdo diplome dhe pas çdo gjenerate studentësh qëndron një histori e tërë.
Sot studentët aplikojnë online, zhvillojnë studimet në mjedise universitare bashkëkohore, marrin pjesë në programe ndërkombëtare, përfitojnë nga mundësi akademike dhe profesionale dhe ndërtojnë ura bashkëpunimi me universitete brenda dhe jashtë vendit. Por ky normalitet i sotëm është rezultat i një rruge që dikur ishte gjithçka tjetër përveçse normale.
Në atë rrugë u krijuan edhe miqësi të rëndësishme ndërkombëtare. Një prej tyre ishte mbështetja amerikane në periudhat e hershme të Universitetit. Në këtë kontekst përmendet edhe profesor Viktor Komaras, përfaqësues i zyrës amerikane në Shkup, i cili, sipas dëshmive të kohës, ndërmori hapa për të kontribuar në krijimin e kushteve më të sigurta për zhvillimin e mësimit universitar.
Marrëdhëniet ndërkombëtare të Universitetit do të merrnin më pas një dimension edhe më të gjerë. Një moment i rëndësishëm në historinë e tij ishte vendosja e bashkëpunimit me institucione të arsimit të lartë në Shtetet e Bashkuara, ndër të cilat edhe Universiteti George Washington. Këto ura bashkëpunimi dëshmuan se Universiteti i Tetovës nuk ishte i destinuar të mbetej i mbyllur brenda kufijve të një hapësire lokale, por të ndërtonte një profil gjithnjë e më të hapur ndërkombëtar.
Megjithatë, përtej marrëveshjeve, programeve, rangimeve dhe statistikave, ekziston një dimension që nuk matet lehtë me numra: kujtesa.
Studentët e sotëm mund të mos i kenë përjetuar vështirësitë e brezit të parë. Ata nuk kanë parë auditorët e hershëm të Universitetit, nuk kanë përjetuar pasigurinë e atyre viteve dhe nuk i kanë dëgjuar nga afër zërat e njerëzve që e ndërtuan këtë institucion në kushte të jashtëzakonshme. Por ata trashëgojnë frytin e asaj përpjekjeje.
Dhe pikërisht këtu qëndron përgjegjësia e brezave të rinj: të mos e marrin dijen si të mirëqenë.
Universiteti i Tetovës u themelua për të hapur dyert e dijes. Sot detyra është që ato dyer të mbeten të hapura edhe më gjerë; që arsimi të shoqërohet me kërkim shkencor, inovacion, kulturë, profesionalizëm dhe bashkëpunim ndërkombëtar; që diploma të mos jetë vetëm një dokument, por dëshmi e dijes, punës dhe përgjegjësisë.
Në historinë e tij, Universiteti ka kaluar edhe periudha të vështira dhe është përballur me sfida të ndryshme shoqërore e politike. Për këtë arsye, kujtesa e tij duhet të ruhet jo vetëm si një kapitull i së kaluarës, por si një mësim për të ardhmen.
Sepse një universitet nuk jeton vetëm nga themeluesit e tij. Ai jeton nga studentët që vijnë pas tyre, nga profesorët që vazhdojnë misionin akademik dhe nga shoqëria që e mbështet atë.
Universiteti i Tetovës dhe shqiptarët kanë ndërtuar ndër vite një marrëdhënie që nuk shpjegohet me fjalë. Është një marrëdhënie e krijuar mbi kujtesën, arsimin dhe aspiratën për përparim.
Njëri i dha tjetrit mbështetje në ditët e vështira; sot përgjegjësia është që kjo trashëgimi të shndërrohet në dije, sukses, kërkim shkencor dhe perspektivë për brezat që vijnë.
Sepse betejat e së kaluarës u zhvilluan për të fituar të drejtën për të mësuar.
Beteja e së ardhmes është që kjo dije të shndërrohet në zhvillim, profesionalizëm dhe mirëqenie.
Ky është misioni i Universitetit. Ky është edhe amaneti i historisë së tij.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.