Kisha Ortodokse dhe Bashkësia Islame në Maqedoni: Mosdorëzimi i llogarive vjetore – një praktikë shumëvjeçare që shqetëson shtetin

Kisha Ortodokse dhe Bashkësia Islame në Maqedoni: Mosdorëzimi i llogarive vjetore – një praktikë shumëvjeçare që shqetëson shtetin

Regjistri Qendror i Republikës së Maqedonisë së Veriut ka konfirmuar se edhe këtë vit, Kisha Ortodokse e Maqedonisë – Kryepeshkopata e Ohrit (KOM-KO) dhe Bashkësia Fetare Islame (BFI) nuk kanë dorëzuar llogaritë vjetore për vitin 2025, duke shkelur kështu detyrimet ligjore të tyre. Afati për paraqitjen e këtyre dokumenteve ishte deri më 28 shkurt, por asnjëra nga dy bashkësitë fetare nuk ka përmbushur këtë obligim, sipas informacioneve të transmetuara nga Prizma dhe Portalb.mk.

Ky mosrespektim i ligjit nuk është një incident i rastësishëm, por një praktikë shumëvjeçare që karakterizon të dy institucionet. Që nga viti 2010, KOM-KO ka paraqitur vetëm një llogari vjetore, e cila megjithatë nuk përmbante asnjë deklarim të të ardhurave. Nga ana tjetër, BFI nuk ka dorëzuar asnjë dokument të tillë gjatë gjithë këtij periudhe, duke e bërë këtë mosdetyrim një normë të përsëritur.

Cilat janë detyrimet ligjore të bashkësive fetare?

Sipas Ligjit për Bashkësitë Fetare dhe Grupet Religjioze, si dhe Ligjit për Kontabilitetin e Organizatave Jofitimprurëse, bashkësitë fetare janë të detyruara të paraqesin llogarit vjetore në Regjistrin Qendror, përveç nëse vlera e tyre e përgjithshme e pasurisë ose të ardhurat vjetore janë më pak se 2.500 euro. Megjithatë, hulumtimet e BIRN kanë zbuluar se të dyja institucionet kanë të ardhura shumë më të mëdha se kjo kufi minimale.

Për shembull, në vitin 2024, KOM-KO kishte të paktën 54.000 euro në të ardhura (bazuar në numrin e punonjësve të siguruar me pagë minimale), ndërsa BFI kishte rreth 97.000 euro. Për më tepër, KOM-KO zotëron mbi 14.000 prona të regjistruara në Kadastër, ndërsa BFI ka më shumë se 5.300 prona, duke përfshirë objekte banesore, tregtare dhe industriale, disa prej të cilave kanë vlera shumë më të larta se 2.500 euro për metër katror.

Pse kontrolli i shtetit mungon?

Një nga pyetjet që vijnë natyrshëm është pse Regjistri Qendror dhe Drejtoria e të Ardhurave Publike nuk kanë ndërmarrë veprime kundër këtyre bashkësive fetare për mosrespektimin e detyrimeve ligjore. Sipas ligjit, subjektet jofitimprurëse që kanë të ardhura më të mëdha se 16.000 euro (1 milion denarë) gjatë një viti duhet të paguajnë tatim mbi fitimin, por vetëm 1% të tyre. Kjo do të thotë se edhe nëse këto bashkësi kanë aktivitete fitimprurëse, si qira e pasurive të patundshme, shteti nuk ka mundësi të verifikojë këtë pa llogaritë vjetore.

Mitropoliti i Dioqezës Dibër-Kërçovë, Georgij, ka deklaruar se çështja është e komplekse, duke theksuar nevojën për sqarime të kornizës ligjore në lidhje me detyrimet tatimore dhe lehtësimet për bashkësitë fetare. Ai ka theksuar se priftërinjtë dhe punonjësit e kishës janë gjithashtu taksapagues dhe përmbushin detyrimet e tyre, por ka lënë të kuptohet se kjo mosdetyrim e llogarive mund të jetë rezultat i një sistemi të paqartë.

Nga ana tjetër, peshkopi Kliment ka pranuar se presioni nga publiku po rritet dhe ka sugjeruar një diskutim për përmirësimin e procedurave të llogarisë vjetore. Ai ka theksuar se barazia para ligjit duhet të jetë një parim themelor dhe se kjo gjë duhet të rregullohet në mënyrë që të gjithë subjektet, duke përfshirë edhe institucionet fetare, të përmbushin detyrimet e tyre.

Cilat janë pasojat e mosdorëzimit të llogarive?

Mosdorëzimi i llogarive vjetore nuk është vetëm një shkelje ligjore, por edhe një rrezik për transparencën financiare të këtyre institucioneve. Nëse bashkësitë fetare kanë aktivitete ekonomike, si qira e pasurive, ato duhet të deklarojnë këto të ardhura dhe të paguajnë tatimin e duhur. Përderisa kjo nuk ndodh, shteti nuk ka mundësi të kontrollojë nëse këto institucione përmbushin detyrimet e tyre financiare, duke lënë hapësirë për abuzime ose mosrespektim të ligjit.

Në një kontekst më të gjerë, kjo gjë shqetëson jo vetëm qytetarët, por edhe organizatat e shoqërisë civile që kërkojnë transparencë dhe llogaridhënie nga institucionet fetare, të cilat, megjithëse janë të liruara nga shumë tatime, nuk duhet të jenë jashtë kontrollit të shtetit.

Çfarë duhet të ndodhë tani?

Është e qartë se Regjistri Qendror dhe Drejtoria e të Ardhurave Publike duhet të ndërmarrin veprime konkrete kundër këtyre bashkësive fetare për mosrespektimin e detyrimeve ligjore. Nëse kontrolli vazhdon të mungojë, kjo do të thotë se ligji nuk zbatohet në mënyrë të barabartë për të gjithë subjektet, duke krijuar një precedent të rrezikshëm për sundimin e ligjit në vend.

Një zgjidhje e mundshme mund të jetë nëntërimi i një sistemi më të rreptë kontrolli ose ndryshimi i ligjit në mënyrë që të bëhet më i qartë dhe më i zbatueshëm. Gjithashtu, shoqëria civile dhe media duhet të vazhdojnë të mbajnë presionin mbi këto institucione për të përmbushur detyrimet e tyre, duke kërkuar transparencë dhe llogaridhënie.

Në fund të fundit, barazia para ligjit duhet të jetë një parim themelor për të gjitha subjektet, duke përfshirë edhe institucionet fetare. Mosdorëzimi i llogarive vjetore nuk është vetëm një shkelje ligjore, por edhe një rrezik për besimin e publikut në sistemin juridik dhe financiar të vendit.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.