Maqedonia e Veriut po përpiqet të kalojë nga fundi i një linje furnizimi në një nyje të rrjetit rajonal të gazit. Korridori Vertikal nuk është një gazsjellës i vetëm. Është një sistem i ndërlidhur gazsjellësish, interkonektorësh, terminalesh LNG dhe rrjetesh kombëtare që synon të mundësojë lëvizjen e gazit nga jugu drejt veriut të Evropës, por edhe në drejtime të kundërta. Në korridor tashmë janë përfshirë Greqia, Bullgaria, Rumania, Hungaria, Sllovakia, Ukraina dhe Moldavia, ndërsa në vitin 2026 zgjerimi është shtrirë edhe te Serbia dhe Maqedonia e Veriut.

1. Nga një derë furnizimi → në disa dyer

Ky është ndoshta përfitimi më i rëndësishëm.

Për vite, sistemi i gazit i Maqedonisë së Veriut ka qenë relativisht i izoluar dhe i varur nga një drejtim kryesor furnizimi. Kjo krijon rrezik: nëse rruga ndërpritet, vendi ka shumë më pak alternativa.

Interkonektori me Greqinë ndryshon këtë logjikë.

Kur të bëhet funksional, Maqedonia e Veriut do të mund të lidhet me gazin që hyn në Greqi përmes terminaleve LNG, përfshirë Alexandroupolis dhe Revithoussa, si dhe me burime të tjera që hyjnë në sistemin jugor evropian.

Pra, në vend të:

një burim → një rrugë → Maqedonia e Veriut

synohet:

LNG / gaz nga burime të ndryshme → Greqi → Maqedoni e Veriut → Serbi / rajon

Kjo është arsyeja pse ministrja e përshkruan projektin si fund të varësisë nga një rrugë e vetme.

2. Greqia bëhet dera jugore e Maqedonisë së Veriut

Kjo është pjesa që e bën projektin gjeopolitikisht interesant.

Greqia po konsolidohet si një pikë hyrëse e gazit për Evropën Juglindore, me terminalet LNG dhe lidhjet me rrjetet e Bullgarisë dhe më tej me Evropën Qendrore. Korridori është konceptuar pikërisht për të transportuar gazin nga jugu drejt tregjeve në veri.

Për Maqedoninë e Veriut kjo do të thotë se Egjeu mund të bëhet një nga portat kryesore energjetike të vendit.

Dhe këtu hyn edhe LNG-ja.

LNG-ja është gaz natyror i ftohur dhe i lëngëzuar që transportohet me anije. Kur mbërrin në një terminal si Alexandroupolis, rikthehet në gjendje të gaztë dhe futet në rrjetin e gazsjellësve.

Pra, një anije që sjell LNG në Greqi mund të jetë, në mënyrë indirekte, pjesë e zinxhirit të furnizimit të Maqedonisë së Veriut.

3. Por pjesa më interesante është: Maqedonia mund të mos jetë vetëm konsumator

Këtu lajmi bëhet “nivel tjetër”.

Nëse ndërtohen dhe funksionalizohen të dyja lidhjet — Greqi–Maqedoni e Veriut dhe Maqedoni e Veriut–Serbi — vendi pozicionohet në mes të një aksi:

Greqi → Maqedoni e Veriut → Serbi → Hungari → Evropë Qendrore

Kjo është pikërisht ideja e zgjerimit të Korridorit Vertikal drejt Ballkanit Perëndimor. Operatorët e rrjeteve tashmë kanë diskutuar integrimin teknik të sistemeve të Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë me korridorin.

Kjo krijon potencial që Maqedonia e Veriut të jetë vend tranziti, jo vetëm treg fundor.

Madje, në marrëveshjen për interkonektorin me Serbinë, të nënshkruar në gusht, projekti parashihet të ketë gjatësi rreth 22.4 kilometra në pjesën maqedonase dhe vlerë rreth 29.4 milionë euro, me përfundim të paraparë deri në fund të vitit 2028.

Pra, potenciali është që gazi të kalojë përmes Maqedonisë, jo vetëm të ndalet këtu.

4. Çfarë do të thotë kjo për ekonominë?

Këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm:

Anëtarësimi në Korridor nuk do të thotë automatikisht gaz më i lirë nesër.

Por krijon kushte për një treg më konkurrues.

Kur ke vetëm një rrugë furnizimi, mundësitë për të zgjedhur furnizues dhe burime janë të kufizuara.

Kur lidheni me disa tregje dhe burime, mund të krijohen:

• më shumë alternativa për blerjen e gazit;
• konkurrencë më e madhe mes furnizuesve;
• kapacitete të reja për industrinë;
• siguri më e madhe për termocentralet dhe sistemet që përdorin gaz;
• mundësi për tranzit dhe të ardhura nga infrastruktura.

Vetë iniciativa është zhvilluar me objektivin e diversifikimit të furnizimit dhe forcimit të sigurisë energjetike të Evropës Juglindore dhe Qendrore.

5. Kapaciteti 1.4 miliardë m³ është shumë i rëndësishëm

Sipas ministres Bozhinovska, interkonektori me Greqinë pritet të hyjë në funksion në 2027, me kapacitet fillestar prej rreth 1.4 miliardë metra kub në vit, me mundësi zgjerimi deri në 2.8 miliardë m³.

Kjo nuk do të thotë se Maqedonia e Veriut do të konsumojë 1.4 miliardë m³.

Kapaciteti i gazsjellësit është kapacitet transporti.

Dhe pikërisht këtu qëndron potenciali tranzitues: një pjesë e kapacitetit mund të përdoret për furnizimin e vendit, ndërsa infrastruktura e lidhur me Serbinë mund ta bëjë Maqedoninë pjesë të rrjedhave rajonale të gazit.

6. Dhe Serbia e kompleton “fotografinë”

Nëse lidhja me Greqinë është dera e jugut, lidhja me Serbinë mund të bëhet dera e veriut.

Kjo është arsyeja pse dy projektet duhet të shihen së bashku dhe jo si dy gazsjellësa të veçantë.

Greqi → RMV → Serbi

dhe prej Serbisë:

→ Hungari → Evropë Qendrore

Në këtë mënyrë, Maqedonia e Veriut potencialisht bëhet pjesë e një korridori shumë më të madh evropian.

Dhe kjo është edhe arsyeja pse operatorët e Korridorit Vertikal në korrik e përshkruan përfshirjen e Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë si zgjerim të iniciativës drejt Ballkanit Perëndimor.

Por ka një “POR” shumë të rëndësishëm

Sot u nënshkrua memorandumi. Nuk do të thotë se sot filloi të rrjedhë gaz përmes Maqedonisë së Veriut.

Kjo është pika që duhet theksuar në një analizë serioze.

Anëtarësimi politik dhe institucional është një hap. Infrastruktura fizike është hapi që e kthen atë në realitet.

Aktualisht pika kyçe është interkonektori me Greqinë, i cili pritet të jetë funksional në vitin 2027. Ndërsa lidhja me Serbinë është një projekt tjetër dhe afati i raportuar për përfundimin e saj është më i vonshëm.

Pra:

2026 – hyrja në arkitekturën e Korridorit
↓
2027 – lidhja me Greqinë pritet të bëhet funksionale
↓
më tej – lidhja me Serbinë
↓
potencialisht – RMV si pjesë aktive e aksit jug-veri

Pse është edhe gjeopolitik?

Sepse gazi në Evropë nuk është vetëm ekonomi.

Korridori është zhvilluar në një periudhë kur Evropa po kërkon të reduktojë varësinë nga rrugët dhe furnizimet ruse dhe të krijojë alternativa përmes LNG-së, gazit nga Azerbajxhani dhe burimeve të tjera. SHBA-ja e ka mbështetur publikisht zhvillimin e korridorit, ndërsa Greqia po luan rol gjithnjë e më të rëndësishëm si portë energjetike drejt Evropës.

Kështu, për Shkupin kjo nuk është thjesht:

“ndërtuam një gazsjellës me Greqinë”.

Është:

“u lidhëm me një arkitekturë të re energjetike rajonale”.

Dhe nëse projektet realizohen sipas planeve, Maqedonia e Veriut mund të kalojë nga një pikë fundore e rrjetit në një nyje lidhëse mes Egjeut dhe Evropës Qendrore.

Titull që do ta çonte lajmin në atë nivel:

NGA FUND I LINJËS NË NYJE ENERGJETIKE: Çfarë fiton Maqedonia e Veriut nga Korridori Vertikal i gazit?

Ose më “clickable” për Flaka:

MAQEDONIA NDRYSHON POZITËN NË HARTËN E ENERGJISË: Nga një rrugë furnizimi drejt një korridori që lidh Egjeun me Evropën

1.4 miliardë m³ gaz, dy interkonektorë dhe një rol i ri për RMV-në – çfarë fshihet pas Korridorit Vertikal? Gazeta Flaka

The post Korridori Vertikal: çfarë ndryshon realisht për Maqedoninë e Veriut? appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.