Kosova dhe LNG-ja Amerikane: Qeveria e Re në Fushë për Diversifikim Energjetik dhe Siguri të Furnizimit

Kosova në rrugën e diversifikimit energjetik përmes LNG-së amerikane

Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë (OEAK) ka nxjerrë në pah një dokument strategjik që thekson nevojën urgjente për Kosovën të kalojë nga planet në veprime konkrete për integrimin e gazit të lëngshëm natyror (LNG) nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ky dokument, me titull “Shfrytëzimi i Gazit Natyror të Lëngshëm Amerikan (LNG) për Sigurinë Energjetike dhe Bashkërendimin Strategjik të Kosovës”, paraqet një analizë të hollësishme të sfidave dhe mundësive që Kosova duhet të përballojë për të siguruar një furnizim të qëndrueshëm dhe diversifikuar të energjisë.

Një sfidë e brendshme, jo e furnizimit

Sipas OEAK, pengesat kryesore për përdorimin e LNG-së në Kosovë nuk janë mungesa e furnizimit në rajon, por mungesa e infrastrukturës fizike operative vendore dhe një kornizë rregullative të zhvilluar mjaftueshëm. Dokumenti thekson se Kosova aktualisht nuk posedon infrastrukturë të përshtatshme për të përdorur drejtpërdrejt LNG-në, por kjo nuk duhet të interpretohet si një pengesë e pamposhtur, por si një çështje e gatishmërisë së brendshme.

Qasja në LNG kërkon dy drejtime paralele: integrimi në infrastrukturën ekzistuese dhe atë në zhvillim në rajon, si dhe zhvillimi i një kornize ligjore dhe institucionale të besueshme vendore. OEAK thekson se Kosova duhet të pozicionohet brenda korridoreve rajonale të mbështetura nga LNG-ja, duke përfshirë terminalet në Greqi dhe Kroaci, Korridorin Vertikal të Gazit dhe interkoneksionet veri-jug në Evropën Juglindore.

Potenciali i furnizimit në rajon: Mjaftueshëm për Kosovën

Një nga argumentet më të forta të dokumentit është se furnizimi me LNG në rajon është mjaftueshëm për të mbuluar kërkesat e Kosovës. Për shembull, Terminali i LNG-së në Aleksandropolis (Greqi), i kombinuar me lidhjet e gazsjellësit drejt Maqedonisë së Veriut, ofron një kapacitet vjetor prej 2.8 miliardë metra kub (bcm). Nga kjo sasi, vetëm 0.4–0.8 bcm pritet të konsumohen lokalisht, duke lënë deri në 2 bcm të disponueshme për rieksport ose përdorim të mëtejshëm. Kjo dëshmon se në rajon ekzistojnë vëllime të mjaftueshme për të akomoduar kërkesën e ardhshme të Kosovës, me kusht që të krijohet infrastruktura e nevojshme e interkoneksionit.

Një faktor tjetër lehtësues është se korridori historik i gazsjellësit (Mitrovicë-Prishtinë-Ferizaj-Shkup) mund të përdoret për të transportuar LNG-në, duke zvogëluar ndjeshëm pengesat e ndërtimit, siç është shpronësimi i tokës, dhe duke përshpejtuar afatet e projektit.

Korniza ligjore: Një pengesë kritike

Sipas OEAK, një nga pengesat më të mëdha për zhvillimin e LNG-së në Kosovë është mungesa e një kornize ligjore dhe institucionale të harmonizuar. Edhe pse Kosova ka miratuar Ligjin Nr. 05/L-082 për Gazin Natyror, ky ligj kërkon përmirësime të mëtejshme për të plotësuar acquis-in energjetik të Bashkimit Evropian. Kërkohet modernizimi i rregullave të tregut për të garantuar:

• Besimin e investitorëve përmes qasjes së barabartë për palë të treta;
• Mundësinë për kontraktim afatgjatë në tregun e gazit;
• Harmonizimin e praktikave fiskale, duke përmendur veçanërisht aplikimin e akcizës mbi LNG-në, e cila nuk është në përputhje me praktikat ndërkombëtare.

OEAK thekson se LNG-ja zakonisht matet në njësi energjetike, ndërsa produktet e krahasueshme të gazit natyror nuk i nënshtrohen taksimit të tillë. Një trajtim i tillë mund të krijojë shtrembërime të paqëllimshme në treg, duke penguar potencialisht furnizimin me LNG nga Shtetet e Bashkuara.

Një instrument strategjik për Kosovën

Për Kosovën, një vend me varësi të lartë nga importi energjetik dhe me kapacitete të vjetruara të prodhimit të energjisë me bazë linjiti, LNG-ja amerikane paraqet një zgjidhje strategjike. Dokumenti i OEAK thekson se diversifikimi energjetik është bërë urgjente, veçanërisht në kontekstin e:

• Presionit në rritje mbi kapacitetet vendore të prodhimit të energjisë;
• Remontit të planifikuar të termocentraleve ekzistuese me linjit;
• Barrës së konsiderueshme që kostot e importit të energjisë i shkaktojnë ekonomisë kosovare.

OEAK i bën thirrje Qeverisë së re të Kosovës të kalojë nga trajtimi konceptual i LNG-së në veprime konkrete, duke përmirësuar infrastrukturën, harmonizuar rregullat dhe korrigjuar trajtimin fiskal për të larguar pengesat artificiale.

Perspektiva e ardhshme: Nga planet në veprime

Dokumenti i OEAK përfundon me një thirrje të qartë drejt Qeverisë së Kosovës: të ndërmarrë hapa të menjëhershëm për zbatimin e strategjisë së LNG-së. Kjo përfshin:

• Investime në infrastrukturën e nevojshme për transportin dhe shpërndarjen e LNG-së;
• Harmonizimin e ligjeve dhe rregullave vendore me standartet ndërkombëtare;
• Korrigjimin e praktikave fiskale për të garantuar një treg të barabartë;
• Përfshirjen e Kosovës në korridoret rajonale të gazit për të siguruar furnizim të qëndrueshëm.

Në këtë mënyrë, Kosova mund të bëhet pjesë e tregut rajonal të gazit që po merr formë, duke siguruar një furnizim të qëndrueshëm, diversifikuar dhe të besueshëm të energjisë për të gjithë vendin.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.