Kush përfiton nga lufta në Iran? Analizë e fituesve dhe humbësve në tregun global

Kush përfiton nga lufta në Iran?

Çdo konflikt i armatosur ka pasoja të thella në ekonominë globale, duke krijuar fitues dhe humbës të ndryshëm. Lufta në Iran nuk është një përjashtim. Sipas një studimi të qendrës së studimeve Derasat nga Bahreini, konflikti ka nxitur ndryshime të mëdha në tregun e naftës, gazit, energjisë dhe mbrojtjes. Raporti i tyre, i cili përditësohet vazhdimisht, ndan pjesëmarrësit në pesë kategori kryesore: fituesit dhe humbësit.

Fituesit e luftës: Fuqitë që rriten fitimet

Në krye të listës së fituesve qëndron Rusia, e cila ka arritur të përfitojë me 5,2 miliardë dollarë. Kjo është rezultat i lehtësimit të sanksioneve nga Donald Trump dhe rritjes së kërkesës për naftë nga India, e cila ka zëvendësuar furnizimet arabe. Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara kanë parë një rritje të prodhimit të gazit shale, duke sjellë 4,5 miliardë dollarë në të ardhura shtesë. Norvegjia dhe Kanada gjithashtu kanë përfituar, me respektivisht 1,8 miliardë dhe 1,2 miliardë dollarë.

Indonezia është një rast i veçantë. Ndërsa shumica e vendeve kanë përfituar nga nafta, ajo ka nxjerrë 800 milionë dollarë nga eksporti i qymyrit, i cili ka rifituar vlerën e tij në tregun e Azisë Juglindore.

Humbësit e luftës: Vendet që paguajnë çmimin më të lartë

Në anën e humbësve, Kina është vendi që ka pësuar më shumë, me një kosto shtesë prej 16,8 miliardë dollarësh. Kjo është rezultat i varësisë së saj nga nafta dhe çeliku nga Gjiri Persik, të cilët kanë pësuar rritje të çmimeve. Japonia ka paguar 7,7 miliardë dollarë, ndërsa India ka vuajtur nga mungesa e plehrave kimike, duke humbur 6,7 miliardë dollarë. Koreja e Jugut ka shpenzuar 5,4 miliardë dollarë për të gjetur burime alternative të naftës dhe heliumit.

Edhe Eurozona nuk ka dalë e padëmtuar. Që nga fillimi i luftës, ajo ka shpenzuar 4,2 miliardë dollarë më shumë për të kompensuar mungesën e furnizimeve me gaz nga Katari.

Strategjitë e mbijetesës: Si përshtaten vendet e Gjirit

Nuk të gjitha vendet e Gjirit janë dëmtuar. Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë gjetur rrugë alternative për të shmangur ngushticën e Hormuzit. Sauditët kanë rritur kapacitetin e tubacionit East-West në 7 milionë fuçi në ditë, duke dërguar naftë në portet e Detit të Kuq.

Siç shprehet Eleonora Ardemagni, eksperte e Lindjes së Mesme, “krizat e tilla kanë detyruar Arabinë Saudite të rifillojë dialogun me Houthi-t për të garantuar lundrim të sigurt në Ngushticën Bab el Mandeb dhe të bashkëpunojë me Emiratet, pavarësisht rivaliteteve.”

Fitimet e kompanive: Një treg i ndarë

Lufta në Iran ka ndikuar edhe në bilancet e kompanive. Sektori që ka përfituar më shumë është ai i energjisë. Sipas një hetimi të BBC-së, multinacionalet evropiane janë fituesit kryesorë. BP (British Petroleum) ka dyfishuar fitimet në tremujorin e parë të vitit 2026, duke arritur në 3,2 miliardë dollarë. Shell dhe TotalEnergies kanë shënuar gjithashtu performanca të jashtëzakonshme, me respektivisht 6,92 miliardë dhe 5,4 miliardë dollarë.

Ndërsa kompanitë amerikane si ExxonMobil dhe Chevron nuk kanë përmirësuar shumë fitimet e tyre, analistët parashikojnë një rritje gjatë vitit. Në Itali, Eni ka paraqitur një raport tremujor me fitim operacional prej 3,54 miliardë eurosh dhe një rritje prej 9% të prodhimit.

Edhe kompanitë e energjisë së rinovueshme janë në rritje, veçanërisht në Kinë dhe Evropë. Vestas dhe Orsted (Danimarkë) si dhe Octopus Energy (Britani e Madhe) janë ndër fituesit kryesorë.

Bankat dhe mbrojtja: Dy sektorë që kanë nxjerrë avantazh

Paqëndrueshmëria në tregjet financiare ka nxitur një tregtim të etshëm të aksioneve, duke fryrë fitimet e bankave. “Big six” amerikane — J.P. Morgan, Bank of America, Morgan Stanley, Citigroup, Goldman Sachs dhe Wells Fargo — kanë realizuar gjithsej 47,7 miliardë dollarë në fitime.

Sektori i mbrojtjes gjithashtu ka përfituar. Lufta në Iran ka shtyrë kërkesën globale për armatime, duke përfshirë raketat dhe dronët. Kompanitë si Lockheed Martin, Boeing dhe Northrop Grumman kanë marrë porosi rekord. Në Itali, Leonardo ka shënuar një rritje prej 6,9% të të ardhurave dhe 33,2% të rezultatit operacional, me porosi që kanë arritur në 9 miliardë euro.

Lufta në Iran ka ndryshuar dinamikën e tregut global, duke krijuar fitues dhe humbës të ndryshëm. Ndërsa disa vende dhe kompani kanë përfituar nga rritja e çmimeve të energjisë dhe kërkesa për mbrojtje, të tjerët kanë paguar çmimin e një tregu të paqëndrueshëm. Në këtë kontekst, strategjitë e përshtatjes dhe diversifikimit janë më të rëndësishme se kurrë.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.