Tetovë–Shkup 6.500 denarë, Kumanovë–Shkup 6.000, ndërsa Gostivar–Shkup deri në 8.000 denarë në muaj – qytetarët kërkojnë përgjigje për çmimet, kompensimin e transportit dhe mungesën e alternativave publike

Transporti ndërurban në Maqedoninë e Veriut po kthehet nga një shërbim bazë në një barrë serioze për buxhetin e familjeve. Rritja e çmimeve të biletave mujore, mungesa e alternativave funksionale të transportit publik dhe sistemi jo i njëjtë i kompensimit të shpenzimeve të udhëtimit po ngrenë një pyetje më të madhe: a mund të quhet i barabartë një treg pune ku kostoja për të arritur në vendin e punës varet nga qyteti ku jeton punëtori?

Një letër e hapur drejtuar mediave, institucioneve kompetente dhe publikut e vendos këtë problem në qendër të vëmendjes, duke sjellë shifra konkrete nga disa prej linjave më të frekuentuara ndërurbane.

TETOVË–SHKUP: 6.500 DENARË NË MUAJ

Nga 1 shtatori 2026, sipas letrës së qytetarëve, bileta mujore në relacionin Tetovë–Shkup është rritur nga 5.500 në 6.500 denarë.

Kjo është rritje prej 1.000 denarësh në muaj, ose:

• 12.000 denarë më shumë në vit;
• 78.000 denarë në vit vetëm për transportin e një punëtori;
• rreth 25% e një page prej 26.000 denarësh shkon vetëm për biletën mujore.

Pra, një punëtor që merr 26.000 denarë pagë dhe udhëton çdo ditë nga Tetova në Shkup, sipas këtij shembulli, duhet të ndajë një të katërtën e të ardhurave mujore vetëm për të arritur në vendin e punës.

Dhe problemi bëhet edhe më i madh kur udhëtojnë disa anëtarë të së njëjtës familje.

Tre persona me biletë mujore nga 6.500 denarë do të paguanin 19.500 denarë në muaj, ose 234.000 denarë në vit vetëm për transport.

GOSTIVAR–SHKUP: DERI NË 8.000 DENARË

Situata paraqitet edhe më e rëndë në relacionin Gostivar–Shkup, ku bileta mujore, sipas letrës, arrin deri në 8.000 denarë.

Kjo nënkupton:

96.000 denarë në vit vetëm për transportin për në dhe nga puna.

Për një pagë prej 26.000 denarësh, kjo shumë përfaqëson më shumë se 30% të pagës mujore.

Në praktikë, për një pjesë të punëtorëve, transporti nuk është më një shpenzim anësor i punësimit, por një nga shpenzimet kryesore mujore.

KUMANOVË–SHKUP: 6.000 DENARË

Edhe në relacionin Kumanovë–Shkup, bileta mujore arrin në 6.000 denarë.

Kur kësaj i shtohen ushqimi, qiraja ose kredia, faturat dhe shpenzimet e tjera të përditshme, udhëtimi i përditshëm mund të përbëjë një pjesë të konsiderueshme të të ardhurave të një familjeje.

Dhe këtu shtrohet pyetja: a duhet të jetë vendbanimi faktor që përcakton se sa i kushton një qytetari puna e tij?

6.500 DENARË PËR 40 KILOMETRA – POR 1.600 DENARË PËR 35 KILOMETRA

Një nga krahasimet më të forta të paraqitura në letrën e hapur është ai mes dy linjave.

Sipas të dhënave të paraqitura:

Shkup–Katllanovë: rreth 35 kilometra – 1.600 denarë në muaj

Tetovë–Shkup: rreth 40 kilometra – 6.500 denarë në muaj

Diferenca është 4.900 denarë në muaj, ose 58.800 denarë në vit.

Distanca është e përafërt, por çmimi ndryshon në mënyrë drastike.

Arsyeja që theksohet në letër është se qytetarët në relacionin Shkup–Katllanovë kanë në dispozicion alternativë të transportit publik, ndërsa qytetarët që udhëtojnë Tetovë–Shkup varen kryesisht nga transporti privat ndërurban.

Kjo e zhvendos debatin nga pyetja “pse u rrit bileta?” në një pyetje shumë më të madhe:

Pse një qytetar ka alternativë publike, ndërsa një tjetër detyrohet të paguajë tarifën e transportit privat?

KUSH E PËRCAKTON ÇMIMIN E BILETËS?

Qytetarët kërkojnë që institucionet kompetente të japin përgjigje konkrete:

Sipas cilave parametra ekonomikë është përcaktuar çmimi prej 6.500 denarësh?

A është rritja proporcionale me rritjen reale të kostove të transportuesve?

Cilat institucione kontrollojnë justifikimin dhe ligjshmërinë e çmimeve?

Cilat janë kriteret sipas të cilave formohen çmimet e biletave mujore?

Dhe, mbi të gjitha:

A ekziston një mekanizëm që mbron qytetarin nga rritjet e çmimeve kur ai nuk ka alternativë tjetër për të shkuar në punë apo në shkollë?

PROBLEMI NUK ËSHTË VETËM TRANSPORTI – ËSHTË E DREJTA PËR TË PUNUAR

Autorët e letrës argumentojnë se çështja duhet parë si problem social dhe ekonomik.

Një qytetar që jeton në Tetovë, Gostivar, Kumanovë, Veles, Shtip, Prilep, Manastir apo në një qytet tjetër dhe punon në një qytet tjetër, duhet të ketë mundësi të lëvizë pa u përballur me një kosto që e bën punësimin ekonomikisht të vështirë.

Një vend pune është vend pune – dhe kostoja për të arritur atje nuk duhet të përcaktohet nga qyteti ku jeton punëtori.

Problemi prek edhe arsimin.

Studentët dhe nxënësit që duhet të udhëtojnë jashtë vendbanimit për të ndjekur mësimin apo studimet përballen me të njëjtën barrë.

Për familjet me dy ose më shumë persona që udhëtojnë çdo ditë, shpenzimi shumëfishohet.

PO DEPUTETËT?

Letra sjell edhe një krahasim me sistemin e kompensimit të shpenzimeve të udhëtimit për deputetët.

Sipas të dhënave të Radio Evropës së Lirë të cituara në letër, të marra nga Kuvendi, në periudhën 28 maj 2024 – 30 qershor 2025, për 65 deputetë janë paguar 18.6 milionë denarë për karburant dhe pagesa rrugore.

Autorët theksojnë se këtë nuk e paraqesin si sulm ndaj deputetëve, por si pyetje për sistemin:

A ekziston një mekanizëm po aq i drejtë dhe funksional për punëtorët që çdo ditë udhëtojnë mes qyteteve për të fituar pagën e tyre?

Kjo e bën debatin më të gjerë se çmimi i biletës.

Bëhet fjalë për politikën e kompensimit të transportit për në dhe nga vendi i punës.

TRANSPORTI I SHTRENJTË MUND TË NXISË SHPËRNGULJEN

Pasojat nuk janë vetëm financiare.

Kur një person paguan çdo muaj mijëra denarë vetëm për të arritur në punë, mund të përballet me një zgjedhje të vështirë:

Të vazhdojë të paguajë transportin apo të shpërngulet pranë vendit të punës?

Kjo e lidh drejtpërdrejt transportin me demografinë dhe zhvillimin e qyteteve.

Nëse punësimi dhe arsimi përqendrohen në Shkup, ndërsa lëvizja drejt kryeqytetit bëhet gjithnjë e më e shtrenjtë, presioni për shpërngulje mund të rritet.

Kjo krijon një paradoks:

Qytetet jashtë Shkupit rrezikojnë të humbin banorë, ndërsa Shkupi përballet me presion gjithnjë më të madh mbi banesat, trafikun dhe infrastrukturën.

Një transport ndërurban funksional do të mundësonte modelin e kundërt:

të jetosh në një qytet dhe të punosh apo studiosh në një tjetër.

ÇFARË KËRKOJNË QYTETARËT?

Në letrën e hapur kërkohet nga institucionet kompetente:

1. Të shqyrtohet rritja e fundit e çmimeve të transportit ndërurban dhe të publikohet arsyetimi për të.
2. Të publikohen kriteret ekonomike dhe ligjore sipas të cilave formohen çmimet.
3. Të kontrollohet ligjshmëria dhe justifikimi i çmimeve, si dhe informimi në kohë i pasagjerëve.
4. Të shqyrtohet konkurrenca në linjat më të frekuentuara ndërurbane.
5. Të sigurohet transport publik ndërurban funksional dhe i qasshëm, përfshirë mundësinë e biletave të subvencionuara dhe familjare.
6. Të rishikohet sistemi i kompensimit të shpenzimeve të udhëtimit, në mënyrë që ai të marrë parasysh koston reale të udhëtimit për në dhe nga puna.

Në thelb, kërkesa është që kompensimi i transportit të mos varet nga fakti nëse punëtori jeton në të njëjtin qytet ku punon, por nga shpenzimi real që ka për të arritur në vendin e punës.

---

PYETJA QË MBETET

Në fund të letrës, qytetarët e vendosin debatin përpara një pyetjeje që shkon përtej 1.000 denarëve shtesë në biletën mujore:

A duam një shtet ku një person duhet të shpërngulet në Shkup vetëm që të mund të punojë ose të studiojë atje?

Qytetarët thonë se nuk kërkojnë privilegje.

Kërkojnë mundësi.

Mundësi që një person të jetojë në Tetovë, Gostivar, Kumanovë apo në cilindo qytet tjetër dhe të mund të punojë ose studiojë në një qytet tjetër, pa e kthyer transportin në një barrë që rëndon mbi të gjithë familjen.

Sepse në fund, problemi nuk është vetëm sa kushton një biletë.

Problemi është sa kushton për një qytetar të ketë mundësinë të punojë, të studiojë dhe të jetojë aty ku dëshiron. Gazeta Flaka

The post Mbi 100 euro për të shkuar në punë: Transporti ndërurban bëhet luks për qytetarët – kush po e kontrollon çmimin e biletave? appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.