Ndërtimtaria në Maqedoni: Rreziku i fshehtë, neglizhenca institucionale dhe lufta për të drejtat e punëtorëve

Ndërtimtaria në Maqedoni: Rreziku i fshehtë që rrezikon jetën e punëtorëve

Në një vend ku ndërtesat e reja ngrihen me shpejtësi ndërsa zëri i ekskavatorëve e zë qytetet, rreziku i fshehtë mbetet gjithnjë i pranishëm. Për punëtorët e këtij sektori, secili gërmim është një lojë me fatin, ndërsa institucioneve u mungon transparenca dhe veprim i menjëhershëm. Por çfarë ndodh kur sistemi i mbrojtjes së punëtorëve funksionon vetëm në letër?

Frika e fshehur në thellësi të gërmimeve

Petre, një punëtor me dy dekada e gjysmë eksperience në ndërtim, e përshkruan realitetin me fjalë të thjeshta: “Thellë në vete gjithmonë e di se toka mund të të mbulojë. Thjesht shpreson që kjo të mos ndodhë sot.”

Ai ka punuar në Strugë, Ohër dhe edhe në Itali, por thotë se frika nuk e lë kurrë. Gërmimet janë pjesa më e rrezikshme, sidomos kur puna bëhet me ngut. Një gabim i vogël, një neglizhencë e vogël, dhe jeta e një njeriu mund të shuhet në një sekondë.

Tragjedia në lagjen Kisella Vodë në Shkup, ku një punëtor humbi jetën për shkak të shembjes së dheut, ishte një paralajmërim i hidhur. Por a ishte kjo vetëm një rast i izoluar, apo një sinjal i një problemi më të gjerë?

Nevojë për transparencë: Numrat që flasin vetë

Sipas Sindikatës për Ndërtim, Industri dhe Projektim (SNIP), situata është shumë më e rëndë se sa duket. Ndërsa institucione si Inspektorati Shtetëror i Punës raportojnë vetëm 8 aksidente në vitin 2025, sindikata thotë se numrat janë shumë më të lartë:

• Mbi 200 lëndime në vit, nga të cilat rreth 20 janë fatale.
• Në vitin 2025, sipas SNIP, kishte 31 lëndime fatale, ndërsa Inspektorati raportoi vetëm 8.
• Mungon një sistem i unifikuar i statistikave, duke e bërë vështirë vlerësimin e realitetit.

Ivan Peshevski, kryetar i SNIP, nuk heziton të kritikojë sistemin: “Statistikat zyrtare janë një mashtrim. Në fakt, gjërat janë përkeqësuar shumë.”

Përgjegjësia e shpërndarë: Kush mban fajin?

Sipas Ligjit për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë, përgjegjësia kryesore i takon kontraktorit kryesor, i cili mund të punësojë nënkontraktorë, por mbetet përgjegjës për të gjithë punëtorët në kantier. Megjithatë, Peshevski thekson se kontrolli duhet të shtrihet edhe tek:

• Inspektorët lokalë (p.sh. në komunë).
• Inspektorët e punës që kanë neglizhuar mbikëqyrjen.
• Mbikëqyrësit në terren, të cilët duhet të jenë gjithmonë të pranishëm.

Në rastin e tragjedisë në Kisella Vodë, Peshevski kërkon që të gjithë të përgjegjshëm të ndëshkohen, duke përfshirë edhe atë që ka injoruar rregullat më parë.

Inspektorati: Kontrolli ekziston, por është i pamjaftueshëm

Inspektorati Shtetëror i Punës pohon se ndërtimtaria është një nga sektorët më të kontrolluar, me 46 inspektorë për të gjithë vendin. Megjithatë, Peshevski thotë se në Shkup, vetëm 7 inspektorë janë përgjegjës për një qytet me aktivitet ndërtimor të dendur. “Kontrolli bëhet pas ankesave, jo parandaluesisht.”

Sipas tij, dënimet janë shumë të lehta dhe nuk kanë efekt disiplinues. Shkaqet më të shpeshta të aksidenteve janë:

• Orët e tepërta të punës dhe puna e padeklaruar.
• Mungesa e pajisjeve mbrojtëse.
• Improvizimet në siguri, e cila trajtohet si shpenzim, jo si detyrim.

Çfarë duhet bërë për të ndryshuar gjërat?

Sindikata ka një udhëzim të qartë: mbikëqyrja e vazhdueshme, zbatimi i rreptë i ligjeve dhe sanksione reale. Por deri atëherë, puna e padeklaruar dhe neglizhenca do të vazhdojnë të mbizotërojnë.

Petre, megjithë gjithë frikën, thotë se nuk ka zgjidhje tjetër: “Duhet të punojmë. Por duhet të punojmë me siguri.”

Ndërsa ndërtesat ngrihen, jeta e punëtorëve mbetet në lojë. A do të ndryshojë ndonjëherë kjo gjendje?

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.