Sa të sigurta janë ushqimet në tregun e Kosovës? Kontrolli, rreziqet dhe udhëzime për konsumatorët

Sa të sigurta janë ushqimet në tregun e Kosovës? Kontrolli, rreziqet dhe udhëzime për konsumatorët

Siguria e ushqimeve në tregun e Kosovës është një temë e rëndësishme për shëndetin e konsumatorëve, duke prekur çdo segment nga prodhimi deri te konsumi. Në këtë kontekst, institucione të ndryshme, ekspertë dhe konsumatorë luajnë role kyçe për të garantuar që produktet ushqimore që gjejnë rrugën në tryezat e shtëpive të jenë të sigurta dhe të cilësisë së duhur. Por sa të besueshme janë kontrollimet dhe sa të informuar janë qytetarët për të drejtat dhe rreziqet e tyre?

Kontrolli i produkteve ushqimore: Nga importi deri te konsumi

Sipas profesorit të Teknologjisë Ushqimore, Valdet Gjinovci, të gjitha produktet ushqimore që importohen në Kosovë nënshtrohen një analize të hollësishme të riskut, e cila përfshin kontrollin dokumentar dhe testet laboratorike. Ky proces është i domosdoshëm për të identifikuar eventualet rrezikshmëri, duke përfshirë mbetje të pesticideve, mikroorganizma të dëmshëm ose përmbajtje të paligjshme kimike.

Gjinovci, i cili ka qenë edhe ish-kryeshef i Agjencisë së Ushqimit dhe Veterinarisë në Kosovë, thekson se në rastet kur një produkt ushqimor ngre dyshime në shtete të tjera, institucione të Kosovës aktualizojnë kontrollimet edhe në tregun vendor. “Nëse një produkt është raportuar si i rrezikshëm në një vend tjetër, institucioni ynë menjëherë vepron për kontrollimin e tij dhe, nëse është e nevojshme, e heq nga tregu”, shpjegon ai.

Etiketimi: Hapi i parë për konsumatorët e informuar

Një nga elementët më të rëndësishëm për sigurinë ushqimore është etiketimi i duhur i produkteve. Sipas Gjinovcit, etiketa vepron si një “letërnjoftim” i produktit, duke ofruar informacione kritike si:

• Përbërja ushqimore (të dhënat për makronutrientet dhe alergenët);
• Origjina e produktit (vendi i prodhimit dhe importuesi);
• Afati i përdorimit (data e prodhimit, data e skadimit dhe kushte të ruajtjes);
• Numri i lotit ose barkodit (për gjurmueshmëri në rast incidentesh).

“Leximi i etiketës është hapi i parë që konsumatori duhet ta bëjë për të mbrojtur veten nga produktet e pasigurta”, thekson eksperti. Ai shton se shumë konsumatorë nuk i kushtojnë vëmendje këtij detaji, duke rrezikuar kështu shëndetin e tyre, veçanërisht gjatë periudhave të nxehta ose gjatë festave, kur rreziku për prishje të ushqimeve rritet.

Kontrolli i pemëve dhe perimeve: Sfidat dhe masat e ndërmarra

Pemët dhe perimet e importuara janë një nga kategoritë më të kontrolluara në Kosovë, veçanërisisht për mbetje të pesticideve. Kontrollimet bëhen në mënyrë rutinore dhe bazuar në vlerësime të riskut, duke u përshtatur me sezonin dhe rreziqet e njohura. Sipas Gjinovcit, këto masa janë të planifikuara gjatë gjithë vitit, por numri i kufizuar i inspektorëve në terren paraqet një sfidë të madhe për institucione.

“Në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut, numri i inspektorëve është më i madh, ndërsa në Kosovë ne dalim pak nga pak për sa i përket kapaciteteve njerëzore dhe teknike”, pranon ai. Për të përmirësuar këtë situatë, Gjinovci thekson nevojën për investime në trajnime dhe pajisje moderne, të cilat do të ndihmojnë në monitorimin më efikas të sigurisë ushqimore.

Vetëdija e konsumatorëve: Një faktor kyç për sigurinë ushqimore

Edhe pse vetëdija e qytetarëve për sigurinë ushqimore është në rritje, ajo ende kërkon informim të vazhdueshëm dhe edukim. Gjinovci i bën thirrje konsumatorëve të jenë më të vëmendshëm ndaj:

• Vendit të blerjes (të preferohen dyqanet e besueshme dhe supermarketet me kontroll të rregullt);
• Kushteve të ruajtjes (temperatura e duhur, mbrojtja nga drita e diellit dhe lagështia);
• Shenjave të prishjes (ndryshime në ngjyrë, erë ose strukturë të produktit).

“Në periudhat e nxehta ose gjatë festave, rreziku për prishje të ushqimeve rritet ndjeshëm. Konsumatorët duhet të jenë të informuar dhe të veprojnë me kujdes”, shton ai.

Rekomandime për institucione dhe konsumatorë

Për të përmirësuar sistemin e sigurisë ushqimore në Kosovë, ekspertët propozojnë një sërë masash:

• Rritja e numrit të inspektorëve dhe pajisjeve laboratorike për kontroll më të shpejtë dhe efikas;
• Fortalimi i kontrollit të ndërsjellë midis institucioneve dhe tregtarëve për të garantuar që produktet e importuara plotësojnë standartet;
• Kampanja të rregullta të informimit për konsumatorët, duke u fokusuar në etiketim, ruajtje dhe identifikimin e produkteve të rrezikshme;
• Përforcimi i bashkëpunimit ndërkufitar me shtetet fqinje për të ndarë informacione mbi rreziqet e mundshme ushqimore.

Nga ana tjetër, konsumatorët duhet të jenë proaktivë në mbrojtjen e të drejtave të tyre duke:

• Kërkuar etiketa të plotë dhe të lexueshme;
• Raportuar produktet e dyshimta tek institucione të kompetencës;
• Duke preferuar produktet lokale ose ato me certifikata ndërkombëtare të cilësisë.

Perspektiva për të ardhmen: Drejt një sistemi më të sigurt

Siguria ushqimore në Kosovë është një proces në vazhdim, i cili kërkon angazhim të përbashkët nga institucione, tregtarë dhe konsumatorë. Ndërsa kontrollet bëhen më të rrepta dhe vetëdija e publikut rritet, pritet që tregu vendor të bëhet edhe më i sigurt për të gjithë qytetarët.

“Nëse ne si shoqëri do të veprojmë me përgjegjësi, do të arrijmë të minimizojmë rreziqet dhe të garantojmë ushqime të cilësisë së lartë për të gjithë”, konkludon Gjinovci. Për momentin, përgjegjësia ndaj sigurisë ushqimore mbetet një detyrë e përbashkët, ku çdo individ ka rolin e tij në mbrojtjen e shëndetit publik.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.