Shqipëria ka ushqimet më të shtrenjta në Ballkan – pse janë më të ngjashme me BE-në sesa me fqinjtë?

Shqipëria kalon BE-në në çmimet e ushqimeve – por pse?

Sipas të dhënave më të fundit të Eurostat, të përpunuara nga Monitor, Shqipëria ka arritur një kthesë të papritur: për herë të parë, çmimet e ushqimeve janë 3% më të larta se mesatarja e Bashkimit Europian. Në vitin 2022, këto çmime ishin vetëm 85% të mesatares së BE-së, por rritja ka qenë aq e shpejtë sa tashmë kanë kaluar atë, duke arritur 102.9% në 2025.

Një shportë ushqimesh që kushton 100 euro në BE, në Shqipëri kostohet 103 euro kur matet sipas fuqisë blerëse. Ky tregues, i njohur si PPP (Purchasing Power Parities), eliminon ndryshimet e kursit të këmbimit dhe nivelin e të ardhurave, duke bërë krahasimin më të drejtë.

Një vend i vetëm në rajon me çmime mbi mesataren e BE-së

Shqipëria është vend i vetëm në Ballkan ku çmimet e ushqimeve kanë kaluar mesataren europiane. Krahasuar me fqinjtë:

• Serbia: 96.6% (rritje nga 91.5% në 2022)
• Mali i Zi: 84.6%
• Bosnja-Hercegovina: 84.6%
• Maqedonia e Veriut: 74.3% (më e lirë në rajon)

Të dhënat për Kosovën mungojnë, duke lënë një hendek të rëndësishëm në analizën rajonale.

Të ardhurat janë gjysma e BE-së – por çmimet po afrohen

Ndërsa të ardhurat për frymë në Shqipëri janë vetëm 43% të mesatares së BE-së dhe konsumi individual 48%, familjet shqiptare detyrohen të shpenzojnë një pjesë shumë më të madhe të buxhetit për ushqim. Ky kontrast e bën vendin një nga më të të pabalshëm në Evropë.

Qeveria shqiptare synon të anëtarësojë vendin në BE, por ndërsa të ardhurat rriten ngadalë, çmimet po afrohen me Evropën shumë më shpejt. Kjo redukton fuqinë reale blerëse dhe ndikon negativisht në perceptimin e mirëqenies së qytetarëve.

Pse janë aq të shtrenjta ushqimet në Shqipëri?

Një nga faktorët kryesorë është mungesa e konkurrencës. Edhe pse Shqipëria është vendi më bujqësor në Evropë (bujqësia përbën 15% të ekonomisë, krahasuar me 2% në BE), ajo importon produkte të shtrenjta ose paguan çmime të larta për produktet vendase. Shembull i fundit: domatet kanë arritur 400–600 lekë/kg.

Ankesat e konsumatorëve dhe turistëve

Nuk janë vetëm shqiptarët që ankohen për çmimet e larta. Në forume udhëtimi si Reddit dhe TripAdvisor, vizitorët e huaj vënë re kontrastin midis të ardhurave të ulëta të vendit dhe çmimeve të larta në supermarkete.

Një përdorues në TripAdvisor shkruan se supermarketet janë “shumë të mbivlerësuara” dhe se nuk kishte parë “çmime kaq absurde”, duke i krahasuar ato me Maqedoninë e Veriut. Në Reddit, një turist në Tiranë raporton:

• 1 litër qumësht: 300 lekë
• Gjoksi i pulës: 1,700 lekë/kg
• 1 paketë musli (500 g): mbi 1,000 lekë

Një tjetër vizitor në Durrës ishte i habitur kur pa se 2 domate, 1 limon dhe 1 mollë kushtonin 3 euro – shumë më shumë se sa kishte parashikuar.

Çfarë duhet të bëhet? Zgjidhje për konkurrencën dhe çmimet më të arsyeshme

Sipas studimit “Indeksi i Konkurrencës në Treg (MCI) për Ballkanin Perëndimor: 2026”, produktet në supermarkete të Shqipërisë janë 83% më të shtrenjta se në BE, edhe pasi hiqet TVSH-ja. Kjo tregon se mungesa e konkurrencës është problemi kryesor.

Për të përmirësuar situatën, ekspertët rekomandojnë:

• Rritjen e konkurrencës midis supermarketeve dhe prodhuesve vendorë.
• Zhvillimin e bujqësisë lokale për të reduktuar varësinë nga importi.
• Kontroll më të rreptë të çmimeve për produktet bazë.
• Transparencë në treg për të ndaluar praktikat monopoliste.

Deri atëherë, shqiptarët dhe vizitorët do të vazhdojnë të paguajnë më shumë për të njëjtat produkte që në vende fqinje janë shumë më të lira.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.