Zgjedhjet nuk janë zgjidhje: Rreziku i pushtetit të përqendruar në Kosovë

Zgjedhjet si instrument, jo si zgjidhje: Analiza e Ismet Kryeziut për krizën politike në Kosovë

Zgjedhjet janë themeli i çdo sistemi demokratik, por ato nuk garantojnë domosdoshmërisht zgjidhje për krizat politike. Kjo është konkluzioni kryesor i analizës së Ismet Kryeziut, ekspert nga KDI, i cili përmes një postimi në Facebook ka ngritur pyetje kyçe për të ardhmen e demokracisë në Kosovë.

Zgjedhjet përcaktojnë fitues, por nuk krijojnë vullnet politik

Sipas Kryeziut, tri palë zgjedhje të fundit kanë dëshmuar se vota nuk është mjaftuese për të zgjidhur konflikte politike. Zgjedhjet mund të përcaktojnë fitues dhe humbës, por ato nuk mund të krijojnë vullnet politik aty ku ai mungon. Pa një përkushtim të sinqertë për funkcionalitet institucional, kulturë kompromisi dhe respektimin e rregullave demokratike, procesi zgjedhor rrezikon të bëhet një mekanizëm i përsëritjes së krizave.

Rreziku i pushtetit të përqendruar: Një sfidë për Ballkanin

Përqendrimi i pushtetit është një fenomen që prek shumicën e vendeve në Ballkan, edhe pas më shumë se 30 vjet tranzicion demokratik. Ai nuk manifestohet përmes ndalimit të zgjedhjeve, por përmes dobësimit gradual të institucioneve që e bëjnë demokracinë funksionale. Kur zgjedhjet ndikohen nga klientelizmi, nepotizmi, punësimet partiake ose varësia ekonomike e qytetarëve, liria e tyre vihet në pikëpyetje.

Sipas ekspertit, demokracitë nuk rrënohen gjithmonë nga mungesa e zgjedhjeve, por shpesh nga tendencat për të përqendruar pushtetin në emër të efikasitetit ose stabilitetit. Në këto rrethana, edhe pse zgjedhjet zhvillohen rregullisht, kontrolli institucional dhe konkurrenca politike dobësohen gradualisht, duke çuar në sisteme hibride.

Arkitektura kushtetuese si pengesë për dominimin e një force politike

Fakti që zgjedhjet e fundit në Kosovë nuk kanë prodhuar një shumicë të mjaftueshme për formimin e institucioneve nuk duhet të interpretohet si dëshmi e një kulture politike pluraliste. Sistemi proporcional i përfaqësimit, i kombinuar me vendet e garantuara për komunitetet joshumicë, e bën shumë më të vështirë krijimin e një dominimi të pakontestueshëm politik.

Megjithatë, Kryeziu thekson se rreziku i pushtetit të përqendruar nuk është i pamundur në Kosovë. Sistemi aktual institucional e bën më të vështirë krijimin e një kontrolli të plotë mbi institucionet, duke ruajtur një nivel të caktuar pluralizmi dhe ndarjeje të pushtetit.

Çfarë kërkon Kosova për një demokraci të konsoliduar?

Sfida kryesore e demokracisë kosovare nuk është thjesht organizimi i zgjedhjeve, por krijimi i institucioneve të forta, të pavarura dhe funksionale. Vlerësimi i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme nuk mund të reduktohet vetëm në procedurën teknike të votimit. Po aq të rëndësishme janë:

• Pavarësia e institucioneve (gjyqësore, zgjedhore, kontrolluese);
• Liria e mediave dhe mungesa e censurës indirekte;
• Konkurrenca reale politike dhe barazia e mundësive ndërmjet subjekteve;
• Kultura e kompromisit dhe respektimi i rregullave demokratike.

Në fund, demokracia funksionale nuk varet nga fuqia e shumicës, por nga fuqia e institucioneve për të kufizuar pushtetin e çdo force politike. Vetëm atëherë, zgjedhjet mund të bëhen një mjet i vërtetë i ndryshimit, dhe jo një mekanizëm i përsëritjes së krizave.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.